II SA/Gl 725/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. C. i P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Aktem notarialnym zawartym w dniu [...] r., Rep. [...], B. R. sprzedała obecnie skarżącym P. W. i A. C., przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w D., z zastrzeżeniem prawa odkupu tego lokalu w terminie do dnia 15 marca 2011 r. Następnie w dniu 15 września 2010 r. strony zawarły umowę najmu na okres 6 miesięcy, na mocy której skarżący wynajęli powyższy lokal B. R. W przedmiotowym lokalu zamieszkiwała i zamieszkuje nadal B. R. wraz z mężem P. R. i synem M. Wszyscy troje są pod tym adresem zameldowani Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2011 r. skarżący zwrócili się do Prezydenta Miasta D. o wymeldowanie B. R. wraz z mężem i dzieckiem z pobytu stałego w tym lokalu, podając że nie mieszkają w nim od dnia 29 kwietnia 2011 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku, decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta D. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności, orzekł o odmowie wymeldowania P. R. z pobytu stałego w powyższym lokalu. Powołując się na zeznania P. R. i A. C., organ pierwszej instancji ustalił, że P. R. wraz z żoną B. i synem M., nie wyprowadzili się z lokalu, mimo doręczonego w dniu 29 kwietnia 2011 r. wezwania do wydania lokalu. W ocenie organu, nie ma znaczenia fakt utraty uprawnień do przebywania w miejscu stałego zameldowania, gdyż przepisy meldunkowe nie zastępują regulacji dotyczących eksmisji z lokalu mieszkalnego. W postępowaniu tym nieistotna jest też kwestia uiszczania opłat za lokal. Stąd też nie dopatrzono się ustawowej przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucili błędną wykładnię art. 10 ust. 1 i art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, polegający na przyjęciu, że nie jest możliwe wymeldowanie osoby, która utraciła tytuł prawny do przebywania w lokalu (zbycie lokalu przez żonę), a następnie go nie opuściła i nie opróżniła po wygaśnięciu umowy najmu. Zdaniem skarżących, zameldowanie rodzi faktyczne domniemanie istnienia uprawnienia do przebywania w lokalu, jak również stanowi potwierdzenie samego w nim zamieszkania. Tymczasem jako współwłaściciele lokalu nie mogą go wyremontować i w nim zamieszkać, a w konsekwencji, dokonać zameldowania co narusza prawo własności. Rozpoznając to odwołanie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzji organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem. Zdaniem organu odwoławczego, poczynione ustalenia faktyczne potwierdzają bezspornie fakt zamieszkiwania P. R. wraz z rodziną w przedmiotowym lokalu. Skoro osoby te w ogóle nie opuściły miejsca pobytu stałego, to brak jest podstaw do wydania decyzji o ich wymeldowaniu. Organ wyjaśnił ponadto, że przywołane w odwołaniu przepisy art. 10 i art. 47 ustawy o ewidencji ludności nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczą zameldowania. W postępowaniu o wymeldowanie badaniu podlega zaś jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a nie utrata tytułu prawnego do lokalu. W skardze do sądu administracyjnego skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Ponawiając zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skarżący dodatkowo wskazali na naruszenie art. 11-14 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 28 w zw. z art. 25 Kodeksu cywilnego, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że sporny lokal jest miejscem stałego pobytu P. R., a nadto, że skarżący nie mają prawa go objąć i zameldować się w tym lokalu bez uprzedniego w nim pobytu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. skarżący A. C. podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja o odmowie wymeldowania z pobytu stałego nie narusza prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Zgodnie z art. 15 ust. 2 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy o ewidencji ludności, przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego jest opuszczenie tego miejsca i niedopełnienie czynności wymeldowania. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że P. R. nie opuścił przedmiotowego lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały, mimo doręczenia w dniu 29 kwietnia 2011 r. wezwania skarżących, jako właścicieli, do jego wydania. Skoro P. R. nadal (nieprzerwanie) przebywa i zamieszkuje w spornym lokalu, to brak jest podstaw do przyjęcia, aby ciążył na nim obowiązek wymeldowania, mimo utraty uprawnień do przebywania w nim. W myśl art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, osoba która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Skutkiem niedopełnienia obowiązku wymeldowania w drodze czynności materialno-technicznej, w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego, jest wydanie decyzji przez właściwy organ gminy na wniosek strony (osoby legitymującej się tytułem prawnym do lokalu) lub z urzędu. Przepis ten wyklucza tryb działania organów gminy na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy, co dotyczy weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu o zameldowaniu lub wymeldowaniu. Zasadnie wskazały też organy obydwu instancji na charakter ewidencji ludności, która zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy, polega na rejestracji danych o miejscu pobytu. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkiwania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą związek z ochroną praw i interesów jednostki. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Natomiast właściciel (zarządca) nieruchomości, może żądać usunięcia osób, które będąc tam zameldowane, nie są uprawnione do przebywania w tej nieruchomości. W świetle powyższego stanowiska TK, nie budzi wątpliwości, że ewidencja ludności nie może zastępować działania sądów powszechnych jako powołanych z mocy art. 2 § 1 k.p.c., do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych na tle ważności umów sprzedaży, czy uprawnień do przebywania w lokalu. Jedynie sąd cywilny władny jest orzec eksmisję z lokalu i dopiero wykonanie orzeczenia sądu prowadzi do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Oznacza to, że ochrona prawa własności zastrzeżona jest do działania sądów powszechnych. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 28 i art. 25 k.c., poprzez nieuprawnione przyjęcie, że sporny lokal jest miejscem pobytu stałego P. R., wskazać przyjdzie, że kodeks ten jako miejsce zamieszkania definiuje miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast zameldowanie na gruncie ustawy o ewidencji ludności, obejmuje nie tylko miejscowość, lecz także adres, tj. ulicę, numer domu i lokalu oraz kod pocztowy (art. 9b ust. 1 i 2 i art. 10 ust. 1 ustawy). Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 11-14 ustawy. Przepisy te nie miały bowiem zastosowania w sprawie o wymeldowanie. Skarżący mimo posiadania tytułu do lokalu nie mogą się w nim zameldować, dopóki w nim nie zamieszkają. Ocena, czy pobyt w spornym lokalu P. R. jest bezprawny, nie należy do sądu administracyjnego. Fakt jego zameldowania nie jest zaś przeszkodą do uwzględnienia powództwa o eksmisję z uwagi na charakter ewidencji ludności, regulującej stan faktyczny, a nie – prawny, czyli istnienie uprawnień do lokalu. Zameldowanie nie tworzy więc żadnych domniemań prawnych w zakresie prawa do lokalu, jak błędnie uważają skarżący. W konsekwencji brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o wymeldowaniu. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).