II OSK 1934/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz J. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1947/11 w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. K. Sp. z o.o. w dniu 12 sierpnia 2009 r. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] września 2008 r. znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] maja 2009 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że decyzja z [...] maja 2009 r. została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jednakże decyzji tej nie uchyliło, albowiem we wznowionym postępowaniu mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wydało decyzję z [...] maja 2011 r., którą utrzymało w mocy ww. decyzję z [...] stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1947/11, umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Powyższa sytuacja, zdaniem Sądu, zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem wznowiono postępowanie co do decyzji objętej skargą. Ponieważ decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2011 r., sprawa objęta skargą została zakończona, postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie cyt. wyżej przepisu. Skargą kasacyjną K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając jej naruszenie art. 161 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia Sądu. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2009 r. Zatem w obrocie prawnym są dwie decyzje ostateczne ww. organu - z dnia [...] maja 2009 r. oraz z dnia [...] maja 2011 r. Każda z tych decyzji może być zaskarżona do sądu administracyjnego, obie zostały wydane w różnych postępowaniach administracyjnych, na podstawie różnych przepisów procesowych. Natomiast Sąd I instancji przez umorzenie postępowania wywołanego skargą na decyzję z dnia [...] maja 2009 r. uchylił się od kontroli tej decyzji i pozbawił stronę skarżącą prawa do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Tym samym naruszono także art. 184 Konstytucji RP, który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działania administracji publicznej. Odmowa uchylenia w trybie nadzwyczajnym decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego nie tylko że nie czyni postępowania sądowego bezprzedmiotowym, ale podkreśla jego celowość, skoro zaskarżona decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego przez organ administracji w postępowaniu nadzwyczajnym. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podniesiono, że Sąd I instancji stwierdzając, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe nie wyjaśnił, jaki związek logiczny zachodzi między bezprzedmiotowością postępowania sądowego a odmową uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r. skargę kasacyjną wniosła również uczestniczka postępowania J. J. Zarzuciła ona Sądowi I instancji naruszenie art. 161 § 3 p.p.s.a. przez umorzenie postępowania sądowego w sytuacji, gdy brak było podstaw do uznania, że stało się ono bezprzedmiotowe oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu powyższej skargi kasacyjnej podniesiono, że skoro we wznowionym postępowaniu wydana została decyzja odmawiająca uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2009 r. to oznacza, że decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Jeśli zatem uprawniony podmiot wniósł w ustawowym trybie i terminie skargę do sądu administracyjnego, to jego obowiązkiem wynikającym z treści art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. była kontrola jej legalności. Przyjęcie, że sprawa została załatwiona na skutek wydanej po wznowieniu postępowania decyzji odmawiającej jej uchylenia oznaczałoby sankcjonowanie stanu, w którym organ wydający decyzję dokonał kontroli jej legalności zamiast sądu administracyjnego. Sąd I instancji w związku z ostateczną decyzją organu o odmowie, po wznowieniu, uchylenia zaskarżonej decyzji, zobligowany był do podjęcia zawieszonego postępowania i rozpoznania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Z tego powodu postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania. Jeżeli postępowanie zostało zawieszone z powyższej przyczyny, to sąd jest obowiązany je podjąć z urzędu, gdy orzeczenie wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania przed organem administracji publicznej stanie się ostateczne. Następnie sąd umorzy postępowanie (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), jeżeli zaskarżony akt został wyeliminowany z obrotu prawnego albo uczyni go przedmiotem merytorycznego rozpoznania, jeżeli nadzorcze postępowanie administracyjne zakończyło się decyzją odmowną (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 306). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wydanie przez organ w postępowaniu wznowieniowym decyzji w oparciu o przepisy art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) nie uczyniło postępowania w sprawie ze skargi na decyzję z dnia 4 maja 2009 r. bezprzedmiotowym. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z [...] stycznia 2011 r. nie wyeliminowała z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] maja 2009 r., będącej przedmiotem skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. do sądu administracyjnego. Niedopuszczalne było zatem umorzenie postępowania w sprawie z tej skargi na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rację mają też skarżący kasacyjnie, że Sąd I instancji nie wyjaśnił dostatecznie w motywach postanowienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Przywołanie treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i stwierdzenie, iż sytuacja opisana w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie, nie czyni zadość wymogom wskazanym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę lub umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).