II FZ 443/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1787/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 31 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za październik 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1787/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił "V." sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd podał w uzasadnieniu, że Spółka we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała, iż jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, prowadzone są wobec niej liczne postępowania egzekucyjne, w ramach których doszło do zajęcia jej rachunków bankowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi - 1.117.500 zł, wartość jej środków trwałych - 21.546.013,40 zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu - 3.627.945,39 zł, natomiast stan jej rachunku bankowego - 2,45 zł. Zdaniem Sądu spółka nie wykazała, że nie może wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Z załączonych do wniosku dokumentów (rachunku zysków i strat na dzień 31 grudnia 2010 r.) wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą dużych rozmiarów, ma płynność finansową, bieżąco reguluje swoje zobowiązania, średnio w każdym miesiącu spółka osiąga przychód w kwocie 10-13 mln zł. Mając na względzie powyższe ustalenia, Sąd doszedł do przekonania, że wartość środków, jakimi dysponowała Spółka w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.642,00 zł, czyni zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go głównie automaty do gier o niskich wygranych, które - z uwagi na zmianę przepisów - mogą być eksploatowane jedynie do wygaśnięcia licencji, a nowe nie będą wydawane. Co więcej, zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby - zdaniem Spółki - do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Spółka wskazała, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 września 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od zawartej w art. 199 p.p.s.a generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie prawnej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych obrotów, jakie realizuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, posiadanych funduszy zapasowych i rezerw, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do Spółki majątku trwałego - 21.546.013,40 zł. Odnośnie argumentu Spółki o niemożliwości wyzbycia się automatów do gry, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest prawdopodobne twierdzenie, że jej majątek stanowią niemal wyłącznie automaty do gier o niskich wygranych, wziąwszy pod uwagę treść przedłożonego bilansu i wartość aktywów. Spółka dysponuje choćby środkami transportu o wartości przekraczającej milion złotych. Spółka posiada należności długo- i krótkoterminowe. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację Spółki, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do Spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. W tym świetle kwota wpisu sądowego w tej sprawie jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej Spółki, a podobna ocena odnosi się także do innych kosztów, które ewentualnie mogą w tej sprawie wystąpić. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez Spółkę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania wynoszą 1.642,00 zł (wpis do skargi). O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał także fakt przyznania Spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia