II FZ 139/13

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia del. WSA Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Z. i D. K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 3489/11 o odmowie dopuszczenia D. K. . do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 stycznia 2013 r., odmówił dopuszczenia D. K. G. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że na rozprawie 15 stycznia 2013 r., D. K. G. zażądała dopuszczenia do udziału w sprawie toczącej się ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 października 2011 r., w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Wniosek uzasadniła tym, że jej działanie spowodowało wszczęcie postępowania podatkowego wobec skarżącej. Wskazała ponadto, że jej interes prawny polega na tym, że w toku przesłuchania przed organem drugiej instancji zeznała, że przekazała pieniądze B. Z., w związku z czym może być wszczęte postępowanie podatkowe przeciwko niej samej. Sąd pierwszej instancji uznał rozpatrywany wniosek za niezasadny. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wskazała przepisu prawa materialnego, który uzasadniałby jej uczestnictwo w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wszczętym skargą B. Z. Orzeczenie wydane przez Sąd w sprawie ze skargi B.Z. nie będzie miało bezpośredniego wpływu na jakiekolwiek zobowiązania wnioskodawczyni. Z zaskarżonej decyzji nie płynęły też dla wnioskodawczyni żadne uprawnienia. Wnioskodawczyni nie posiadała zatem interesu prawnego w sprawie. Sąd zauważył, że z uzasadnienia wniosku można wysnuć jedynie interes faktyczny wnioskodawczyni, wyrażający się w subiektywnym przekonaniu, że jest odpowiedzialna za postępowanie prowadzone w stosunku do podatniczki. Wskazując na powyższe okoliczności Sąd przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "p.p.s.a.") i odmówił dopuszczenia D. K. G. do udziału w postępowaniu. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony, wnosząc o uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia, podniósł zarzut naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i zastosowanie oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez pozbawienie D.K.G. legitymacji skargowej. W zakresie naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a., zdaniem pełnomocnika, Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu toczącym się ze skargi B. Z. Po pierwsze, w jego ocenie art. 33 § 2 p.p.s.a. nie odnosi się do naruszenia interesu prawnego przez akt lub czynność organu, tylko do związku interesu prawnego z wynikiem toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, to jest wiąże się z rozstrzygnięciem wydanym przez sąd, a nie z tym, czy zaskarżona decyzja narusza interes wnioskodawczyni. Po drugie, wnioskodawczyni brała udział w czynnościach postępowania prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wobec podatniczki. Po trzecie zaś, wynik postępowania sądowego ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną i faktyczną wnioskodawczyni z uwagi chociażby na fakt, że jest związana stosunkiem opieki ze skarżącą (umowa opieki) i mieszka w jej domu. Ponadto jest osobą, która zainicjowała postępowanie podatkowe wobec podatniczki i w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia sprawy, poniesie bezpośrednie konsekwencje polegające na pociągnięciu jej do odpowiedzialności podatkowej, jako darczyńcy i współwłaściciela nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest oczywiście bezzasadne. W myśl art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "p.p.s.a.") osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie i doktrynie pojęciu interesu prawnego, o którym mowa, poświęcono stosunkowo dużo uwagi. Obecnie przyjmuje się powszechnie, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199, z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Należy zatem zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że status strony (postępowania sądowoadministracyjnego) wynika z przepisów prawa materialnego ustanawiających prawa lub obowiązki, a nie z uznania danego podmiotu za stronę bądź też przekonania wewnętrznego strony. Osoba trzecia może brać udział w charakterze strony przed sądem administracyjnym jedynie w takich sprawach, w których przepisy prawa dopuszczają jej udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. Takie też rozumienie interesu prawnego – czego pełnomocnik strony nie dostrzega – prezentują sądy w orzeczeniach powołanych w zażaleniu (między innymi w wyroku WSA z 23 marca 2011 r. IV SA/Wr 715/10). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca B. Z. wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Wnioskodawczyni nie wskazała żadnego przepisu prawa, który upoważniałby ją do uczestniczenia w tym postępowaniu. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji postąpił właściwie odmawiając dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Bezzasadne zatem okazały się zarzuty zawarte w zażaleniu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 33 § 2 p.p.s.a. przyjmując, że przepis ten dotyczy wyłącznie osób biorących udział w postępowaniu administracyjnym oraz że wnioskodawczyni nie wykazała, że mogła brać udział w tym postępowaniu. Sąd trafnie ocenił, że powoływane przez wnioskodawczynię okoliczności mogą być rozpatrywane co najwyżej w kontekście istnienia interesu faktycznego. Ten jednak nie daje uprawnienia do uczestniczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niezrozumiały jest natomiast zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. skoro nie budzi wątpliwości, że wnioskodawczyni nie występowała ze skargą w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1–2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.