VI SA/Wa 2253/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2011 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r., o nałożeniu na Z. W. (skarżący) kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych. Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lipca 2011 r., na autostradzie [...] inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: samochód marki D. nr rej. [...] wraz z przyczepą marki S. nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował skarżący. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. Skarżący poruszał się po odcinku drodze krajowej wyszczególnionej w załączniku nr 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433). Kontrola pojazdu potwierdziła, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX), zaś za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2007, Nr 19 , poz. 115 z poźn. zm.). Konsekwencją tego było nałożenie kary pieniężnej na kierującego pojazdem stosownie do treści art. 13 k ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. W powyższym stanie faktycznym decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 3000 złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Skarżący złożył odwołanie ,w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie dowodu z zeznań L. P. oraz skarżącego na okoliczność ustalenia, że na granicy niemiecko-polskiej w Z. nie ma informacji o odpłatności za przejazd po drodze krajowej [...]. Skarżący zarzucił też : - obrazę art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że w dniu kontroli na granicy nie było informacji o tym, że odcinek drogi krajowej od Z. do B. zmienił status na drogę płatną i w tym stanie rzeczy skarżący działał w warunkach "usprawiedliwionej nieświadomości"; - obrazę art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie oraz poprzez rażącą niewspółmierność kary pieniężnej wyrażającą się w orzeczeniu kary 3 000 złotych podczas, gdy zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych wystarczające byłoby wymierzenia kary 1 500 zł. Rozpoznając odwołanie organ powołał przepisy regulujące elektroniczny system opłat, który wszedł w życie w dniu 1 lipca 2011 r. Odnosząc się do zarzutów stawianych w odwołaniu organ wskazał że są one bezpodstawne. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433) i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Organ stwierdził, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Organ, rozstrzygając sprawę, nie ma możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził również, że o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych i rozporządzeń wykonawczych, nie zaś znak drogowy. Znaki drogowe mają bowiem charakter znaków informujących, a nie znaków zakazu lub nakazu. Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaBOX. Brak zainstalowania w pojeździe ww. urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkuje tym, iż opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany jest do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Mając na uwadze powyższe kierujący pojazdem, niezaopatrzony w urządzenie viaBOX nie powinien poruszać się po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Organ odnosząc się do zgłoszonych wniosków dowodowych wyjaśnił, iż wnioski te nie dotyczyły okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy, zaś uregulowania prawne nie pozwalają organowi na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. W konsekwencji skarżący wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym był obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Powyższego obowiązku kierujący pojazdem nie dopełnił, dlatego też organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nałożył karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Na decyzję z dnia [...] września 2011 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie prawa procesowego: -przepisów art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. i art. 140 k.p.a. polegające na całkowicie dowolnym i sprzecznym z rzeczywistym stanem faktycznym przyjęciu, że w dokumencie urzędowym tj. w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2011 r. (w aktach) nie stwierdzono zastrzeżeń, co do podstaw zarzucanego skarżącemu deliktu administracyjnego, podczas gdy w istocie w dokumencie tym wskazano przyczyny wyłączające zawinienie skarżącego w popełnieniu zarzucanego mu deliktu; -przepisów art. 77 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez rażące zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności zaś pominięcie ustaleń wynikających z dokumentu urzędowego tj. z protokołu kontroli z dnia [...] lipca 2011 r., gdzie stwierdzono "brak informacji na granicy o tym że droga jest drogą płatną. Od czasu wprowadzenia przepisów zbyt mało informacji o przekształceniu dróg", co własnoręcznym podpisem potwierdził funkcjonariusz inspekcji transportu drogowego G. K.; -przepisu z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżący od lat mieszka poza granicami kraju, a zatem nie ma obowiązku śledzenia wszelkich zmian legislacyjnych w Polsce oraz faktu, że w krytycznym dniu na granicy niemiecko - polskiej nie było informacji o tym, że odcinek drogi krajowej od Z. do węzła B. zmienił status na drogę płatną (co notabene potwierdził inspektor inspekcji transportu drogowego G. K.), a w konsekwencji poprzez nieuwzględnienie, iż skarżący działał w warunkach usprawiedliwionej nieświadomości, co do bezprawności swojego postępowania; -przepisu z art. 136 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, pomimo zgłoszonych w odwołaniu dodatkowych środków dowodowych; Na wypadek nie uwzględnienia powyższych zarzutów skarżący podniósł zarzut obrazy art. 132k ust. 1 ustawy o drogach publicznych i rażącą niewspółmierność kary pieniężnej wyrażającej się w orzeczeniu kary w wysokości, aż 3.000 zł, podczas gdy zgodnie z art. 13k ust. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych wystarczającym byłoby wymierzenie kary, co najwyżej 1.500 zł. Uzasadniając swoją skargę skarżący w pełni powtórzył argumenty przedstawione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną- zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga Z. W. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] lipca2011 r. nie naruszają prawa. Na wstępie należy podnieść, że w myśl art. 6 k.p.a. "organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa". Ta sformułowana w powyższym przepisie zasada praworządności jest powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W niniejszej sprawie, według oceny Sądu, spełnione zostały wszystkie wymienione wyżej elementy tj. w sprawie orzekał organ właściwy oraz działał on na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Należy poza tym podkreślić, że odpowiedzialność administracyjna w przeciwieństwie do odpowiedzialności karnej jest odpowiedzialnością obiektywną tzn. powstaje ona za samo naruszenie danego przepisu prawa niezależnie od winy i świadomości sprawcy danego wykroczenia administracyjnego. W niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego co do zasady niespornym stanie faktycznym zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Z protokołu kontroli z dnia [...] lipca 2011 r. wynika, że skarżący w momencie zatrzymania poruszał się zespołem pojazdów, składających się z samochodu osobowego i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i po odcinku drogi krajowej [...] (autostrady) bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Niniejszy odcinek drogi krajowej został wskazany w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. nr 80, poz. 433). Poza tym przeprowadzona kontrola wykazała, że skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. W powyżej ustalonym stanie faktycznym sprawy, który Sąd podziela, organ prawidłowo uznał, iż istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych. W myśl bowiem obowiązującego w dacie kontroli art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do uiszczenia opłat elektronicznych, jeżeli poruszają się po nich m.in. zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Niezbędnym warunkiem do uiszczenia opłaty jest posiadanie w samochodzie urządzenia viaBOX, które służy do poboru tej opłaty. Obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej następuje w przypadku korzystania z drogi krajowej bądź jej odcinka, wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że skarżący wykonujący przejazd w warunkach wyżej opisanych nie uiścił za ten przejazd opłaty elektronicznej. W tym stanie rzeczy nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych było zgodne z przepisami prawa tj. z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Odpowiedzialność przewidziana w tym przepisie obciąża "kierującego pojazdem samochodowym" a więc nie tylko przedsiębiorców ale także osoby prywatne, wykonujące przejazd na użytek własny. Obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej powstaje z cytowanych wyżej uregulowań ustawy o drogach publicznych w przypadku poruszania się do drogach krajowych lub ich odcinkach określonych w rozporządzeniu wykonawczym. Ustosunkowując się natomiast do zastrzeżeń skarżącego skierowanych pod adresem ustaleń faktycznych dokonanych przez organy transportu drogowego podkreślić trzeba, iż uwagi skarżącego dotyczące braku oznakowania autostrady jako płatnej zostały odnotowane w protokole kontroli. Protokół kontroli drogowej został podpisany zarówno przez inspektora G. K. jak też przez skarżącego. Przedmiotowy protokół kontroli został zaliczony przez organ do materiału dowodowego w sprawie, co znajduje swoje odzwierciedlenie na str. 2 zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie zakwestionował faktu braku oznaczenia drogi [...] jako płatnej lecz uznał, że ta okoliczność pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji protokół kontroli stanowił dokument urzędowy w myśl art. 76 § 1 k.p.a. W konsekwencji pominięcie wniosków dowodowych skarżącego nie naruszało przepisów prawa, skoro protokół ten potwierdził fakt braku oznakowania drogi jako płatnej. Sąd podzielił pogląd organu, że brak znaku informacyjnego nie jest przesłanką wyłączającą odpowiedzialność użytkownika za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Znak informacyjny w przeciwieństwie do znaków nakazu czy zakazu przekazuje kierowcom określone informacje a nie wprowadza dyrektywy określonego zachowania się, której złamanie powoduje nałożenie określonych sankcji finansowych. Obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej wynika z samego prawa i jego powstanie nie jest powiązane bezpośrednio z oznakowaniem drogi. Skarżący przed rozpoczęciem przejazdu winien wybrać odpowiednią trasę, tak aby nie narazić się na sankcje finansowe. Tak więc skarżący nie może skutecznie zwolnić się od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, podnosząc, że płatny odcinek drogi krajowej nie był właściwie oznakowany. Jeżeli zaś chodzi o fakt, że skarżący od lat na stale mieszka w Niemczech a zatem nie ma obowiązku śledzenia wszystkich zmian legislacyjnych w Polsce to w ocenie Sądu zarzut ten nie może być uwzględniony gdyż, jak wyżej wskazano, kierujący pojazdami jako korzystający z dróg publicznych mają obowiązek uiszczania wymaganej opłaty bez względu na swoje miejsce zamieszkania. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. nr 91, poz. 524) dotyczy wszystkich użytkowników dróg, za przejazd po których należy uiszczać opłatę elektroniczną. Jest to kolejny przejaw równości obywateli (art. 2 Konstytucji RP), tak więc skarżący nie może skutecznie powoływać się na naruszenie przepisów art. 7, 8 i 9 k.p.a. Odpowiadając na zarzut niewspółmierności kary 3 000 złotych za stwierdzone uchybienie i wniosek o wymierzenie kary niższej np. 1 500 złotych należy wyjaśnić, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości miarkowania kary przez organ. Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie organ działał w ramach i na podstawie prawa. Interpretacja przepisów ustawy o drogach publicznych i ustawy o transporcie drogowym dotyczących opłaty elektronicznej nie budzi wątpliwości zaś długi okres vacatio legis ustawy nowelizacyjnej pozwalał na zapoznanie się z nowymi uregulowaniami, które jednakowo dotyczą wszystkich korzystających z dróg publicznych. W tym stanie rzeczy wobec niezasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a. ----------------------- 8