I SAB/Wa 446/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. R., A. R., A. M., R. P., Z. M., B. M. i K. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. R., A. R., A. M., R. P., Z. M., B. M. i K. M. z dnia 8 czerwca 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy ul. [...], hip. nr [...] i przy ul. [...], hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących J. R., A. R., A. M., R. P., Z. M., B. M. i K. M. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. R., A. R., A. M., R. P., Z. M., B. M. i K. M. – działając przez pełnomocnika radcę prawnego A. S. - pismem z dnia 10 października 2011 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], stanowiącą obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...] oraz nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...]. Skarżący zarzucili Prezydentowi [...] naruszenie przepisu art. 36 § 1 kpa w związku z art. 35 § 1 i § 3 kpa w związku z art. 37 § 1 kpa i art. 12 kpa, polegające na braku podejmowania jakichkolwiek działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o przyznanie odszkodowania za opisane wyżej nieruchomości oraz wskazania przyczyn przewlekłości w rozpoznaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze wniesiono o: - wyznaczenie organowi niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. Na wypadek gdyby organ nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesiono o orzeczenie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 powołanej ustawy w związku z art. 55 tej ustawy. Na wypadek uznania, że zachodzą przesłanki odpowiedzialności funkcjonariuszy, o których mowa w art. 5 w zw. z art. 6 pkt 6 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), wniesiono o orzeczenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżących odszkodowania za rażące naruszenie art. 37 § 2 kpa. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego podkreślając, że wnioskiem z dnia 8 czerwca 2009 r. (data wpływu do organu 12 czerwca 2009 r.), wystąpiono o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Kolejnymi pismami z dnia 25 listopada 2009 r. i z dnia 21 września 2010 r. wezwano Prezydenta [...] do usunięcia naruszenia prawa i wskazania przyczyn zwłoki. Organ nie zajął jednak stanowiska w sprawie i nie wyznaczył dodatkowego terminu rozpoznania sprawy. Skarżący zaznaczyli, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał za uzasadnione zażalenie z dnia 11 maja 2011 r. w części zarzucającej Prezydentowi [...] przewlekłość prowadzonego postępowania i wyznaczył dodatkowy termin rozpoznania sprawy do dnia 31 października 2011 r. Od daty zwrotu akt sprawy organ nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności zmierzających do jej rozstrzygnięcia. Sprawa nadal nie została zakończona, jak również nie została przekazana rzeczoznawcy majątkowemu celem dokonania wyceny nieruchomości. Skarżący przytoczyli stosowne orzecznictwo dotyczące bezczynności organu oraz przewlekłego prowadzenia postępowania i podkreśli, że Prezydent [...] pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu rozstrzygnięcia sprawy, nie podejmuje jakichkolwiek czynności procesowych, nie gromadzi w sposób systematyczny i sprawny materiału dowodowego naruszając zasadę szybkości i ekonomiki postępowania określonej w art. 12 kpa oraz ignorując zalecenia Wojewody [...]. Tym samym w ocenie skarżących skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Ze względu na złożony charakter sprawy w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Organ zaznaczył jednocześnie, że pełnomocnik skarżących został poinformowany, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie zostanie wydana do dnia 29 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga na przewlekle prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] jest uzasadniona. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Zgodnie zaś z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie podkreśla się z kolei, że przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej. Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada zatem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Jak wynika ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego skarżący wnioskiem z dnia 8 czerwca 2009 r. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy ul. [...], hip. nr [...] i przy ul. [...], hip. nr [...]. Przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 12 czerwca 2009 r. Analiza akt sprawy wskazuje jednocześnie, że po wpłynięciu powyższego wniosku Prezydent [...], celem wyjaśnienia sprawy i zgromadzenia stosownego materiału dowodowego, wystosował trzy pisma - z dnia 9 lipca 2009 r. skierowane do Archiwum Państwowego [...], z dnia 24 marca 2010 r. skierowane do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] oraz z dnia 3 sierpnia 2010 r. skierowane do Szkoły Głównej [...] w W. Odpowiedź na ostatnie ze wskazanych wyżej pism wpłynęła do Kancelarii Urzędu [...] w dniu 21 września 2010 r. Następnie, pismem z dnia 1 marca 2011 r., a więc niemal pół roku po uzyskaniu powyższej odpowiedzi, poinformowano pełnomocnika skarżących o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia do dnia 1 czerwca 2011 r. Po wydaniu zaś przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], mocą którego uznano wniesione zażalenie na niezaławienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczono dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2011 r., Prezydent [...] nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia, lecz pismem z dnia 18 października 2011 r. poinformował pełnomocnika stron o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia do dnia 29 grudnia 2011 r. Zaznaczyć trzeba, że wskazany termin również nie został przez organ zachowany. Jak wynika bowiem ze skierowanego do Sądu pisma z dnia 5 stycznia 2012 r., pismem z dnia 4 stycznia 2012 r. po raz kolejny poinformowano pełnomocnika stron o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia do dnia 31 maja 2012 r. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] jest uzasadniona. W ocenie Sądu wskazany organ administracji publicznej – wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach kpa - nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Przeciwnie, czynności mające na celu zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego, podejmowane były opieszale, w stosunkowo dużych odstępach czasu. Od dnia wystosowania zaś pisma z dnia 3 sierpnia 2010 r. skierowanego do Szkoły Głównej [...] w W., Prezydent [...] nie podejmował w przedmiotowej sprawie działań mających na celu wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Nie można zatem przyjąć, że organ na bieżąco interesował się sprawą. Zaznaczyć również należy, że wystosowanie pism informujących o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia, nie można uznać za czynności zmierzające do zakończenia sprawy. Podawane natomiast w powyższych pismach przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. analiza zgromadzonej dokumentacji oraz duża ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie usprawiedliwiają przewlekłości organu. Podkreślić także trzeba, że niedotrzymywanie wyznaczanych przez organ kolejnych terminów załatwienia sprawy spowodowało dezaktualizację operatu szacunkowego nieruchomości hip. nr [...] sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. C. w dniu 25 listopada 2010 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec podejmowania przez Prezydenta [...] nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na marginesie zauważyć trzeba, że z analizy akt sądowych sprawy wynika, iż skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęła do organu w dniu 19 października 2011 r., do Sądu przekazana zaś została wraz z aktami sprawy w dniu 18 listopada 2011 r. Prezydent [...] zastosował się zatem do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie wskazać trzeba, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach dotyczących ustalenia odszkodowania w trybie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). W sprawach tych właściwy jest sąd powszechny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.