II OZ 1083/12

Dnia 11 grudnia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2012 roku, sygn. akt VII SA/Wa 2836/11 o odmowie przywrócenia R.H. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2012 roku sygn. akt VII SA/Wa 2836/11 oddalającego skargę R.H. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2011 roku Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru prowadzenia robót budowlanych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2012 roku sygn. akt VII SA/Wa 2836/11. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R.H. (dalej jako "skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 października 2012 r. oddalającego skargę skarżącego na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru prowadzenia robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 23 października 2012 r. skarżący nadał w Urzędzie Pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 października 2012 r. Skarżący wskazał, że niedokładnie zrozumiał treść pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy z dnia 25 lipca 2012 r. Skarżący był przekonany, że zostanie poinformowany pisemnie przez Sąd I instancji o zapadłym rozstrzygnięciu. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu I instancji, argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie daje podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu, świadczyć może jedynie o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Pouczenie zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy wyraźnie wskazywało, kiedy Sąd I instancji doręcza z urzędu zapadły w sprawie wyrok, w szczególności zaś, że w sytuacji, gdy wydany został wyrok oddalający skargę, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że skarżący miał możliwość zwrócenia się o udzielenie stosownych wyjaśnień, osobiście bądź telefonicznie. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazał, że w zawiadomieniu o rozprawie pouczono go, że wniosek może złożyć w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku bądź doręczenia sentencji. Dlatego też oczekiwał doręczenia sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. Nr poz. 270), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący był pouczony o trybie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Kluczowe znaczenie ma jednak treść tego pouczenia, bowiem jest ono wynikiem realizacji zasady wynikającej z art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z treścią cytowanego przepisu powinno to być pouczenie precyzyjne i jednoznaczne, które nie wprowadzi strony w błąd. Tymczasem w niniejszej sprawie pouczenie strony zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy stanowiło jedynie zacytowanie treści art. 141 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Sąd I instancji nie zaznaczył przy tym, że zasadą jest, że doręczenie z urzędu sentencji wyroku oddalającego skargę może nastąpić tylko wyjątkowo, a więc jeśli strona działa bez adwokata lub radcy prawnego i na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku (art. 140 § 2 p.p.s.a.) bądź jeśli wyrok oddalający skargę zapadł na posiedzeniu niejawnym (art. 139 § 4 p.p.s.a.). Bez znaczenia jest przy tym, że w punkcie 1 pouczenia Sąd I instancji powołał przepis art. 140 § 2 p.p.s.a., bowiem jednocześnie nie zaznaczono w żaden sposób, że jest to właśnie jedna z sytuacji wyjątkowych, w których termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie rozpoczyna biegu wraz z ogłoszeniem wyroku. Oznacza to, że pouczenie strony zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy, poprzez wskazanie alternatywnego biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, bez jednoczesnego precyzyjnego wskazania, w jakich sytuacjach doręcza się stronie odpis sentencji wyroku z urzędu, mogło być dla strony mylące i okoliczność ta pozwalała na przyjęcie, że strona w tym przypadku nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. To z kolei oznacza, że Sąd I instancji nietrafnie ocenił przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a., co umożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jednoczesne uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej objętej wnioskiem. Z powyższych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 oraz w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.