I SAB/Wa 450/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. sprawy ze skargi S. C. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] października 2011 r. S. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], o pow. [...] łokci kwadratowych ([...] m2). Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność J. C., objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Obecnie grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność komunalną i wchodzi w skład działki ew. [...] (przy ul. [...]). Wnioskiem z 7 grudnia 1998 r. N. G. i J. D. w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców J. C., złożyły wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Pismem z 25 stycznia 2001 r. S. C. zgłosił swój udział w postępowaniu, wskazując na nieprawidłowo przedstawiony przez ww. wnioskodawczynie krąg spadkobierców. Pismem z 22 października 2002 r. Starostwo Powiatu [...] zwróciło się do wnioskodawców o podanie dokładnych numerów hipotecznych i oznaczeń literowych nieruchomości położonych m.in. przy ul. [...] oraz dostarczenie dokumentu potwierdzającego prawo własności poprzednich właścicieli do przedmiotowych nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. Jednocześnie zwróciło się o złożenie odpowiedniego wniosku przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych, ponieważ postępowanie powinno toczyć się z udziałem wszystkich stron i w odniesieniu do całości nieruchomości, nie zaś do części przypadającej współwłaścicielowi. Pismem z 18 listopada 2002 r. N. G. i J. D. podały numerację hipoteczną przedmiotowej nieruchomości, informując, że krąg spadkobierców byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości nie został ostatecznie ustalony z uwagi na toczące się postępowanie po zmarłym spadkobiercy Z. C. przed Sądem Rejonowym dla W. Jednocześnie wskazały, że w dacie składania pisma spadek po J. C. nabyli N. G. i J. D. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] stycznia 2001 r. sygn. akt [...]) oraz J. C. i S. C. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] września 2000 r. sygn. akt [...]). Zobowiązały się do nadesłania pożądanych przez organ dokumentów z chwilą zakończenia postępowania spadkowego. Następnie pismem z 20 maja 2003 r. Prezydent W. zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Geodezji i Katastru Urzędu W. w Dzielnicy W. o przekazanie akt nieruchomości położnej przy ul. [...], hip. Nr [...], co nastąpiło wraz z pismem z 25 czerwca 2003 r. Pismem z 3 czerwca 2003 r., działając na podstawie art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), organ poinformował wnioskodawców o niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji. Wskazał ponadto, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony w terminie dwóch miesięcy od zgromadzenia niezbędnych dokumentów w sprawie. Począwszy od lutego 2007 r. Prezydent W. podjął działania zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, w ramach których zwracał się o dane z ewidencji gruntów, gromadził akta archiwalne nieruchomości, ustalał daty rozpoczęcia i zakończenia budowy budynków położnych na przedmiotowej nieruchomości oraz dane dotyczące meldunku pierwszych lokatorów budynku przy ul. [...] (dawna ul. [...]). W lipcu 2010 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W. o przesłanie odpisu postanowienia z [...] czerwca 1992 r. sygn. akt [...]o stwierdzenie nabycia spadku po J. B. - zmarłej córce właścicielki przedmiotowej nieruchomości. Następnie postanowieniem z [...] marca 2011 r. nr [...] Prezydent W. zawiesił postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], do czasu ustalenia przez sąd następców prawnych N. G. W dniu 8 marca 2011 r. S. C złożył zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W wyniku rozpoznania tego zażalenie Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2011 r. uznał je za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu dwóch miesięcy od dnia ustania przyczyny zawieszenia przedmiotowego postępowania, które zostało podjęte postanowieniem Prezydenta W. z [...] sierpnia 2011 r. Z uwagi na niedotrzymanie terminu wskazanego przez Wojewodę pismem z [...] listopada 2011 r. organ poinformował skarżącego, że z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone w terminie do dnia 29 lutego 2012 r. Wobec niezałatwienia przez Prezydenta W. sprawy w wyznaczonym przez organ wojewódzki terminie, S. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu. W jej uzasadnieniu podniósł, że sprawa nie została do dnia wniesienia skargi rozpoznana, a termin jej załatwienia, który został wyznaczony w postanowieniu Wojewody [...] z [...] maja 2011 r., tj. rozpoznanie sprawy w terminie dwóch miesięcy od podjęcia postępowania administracyjnego, które nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2011 r., nie został dochowany. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł on o stwierdzenie uchybienia terminu wydania decyzji o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że skarżący pismem z 18 listopada 2011 r. został poinformowany o tym, że trwa gromadzenie dokumentacji mającej na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania do dnia 29 lutego 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi S. C. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2 ). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (od dnia 11 kwietnia 2011 r. także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym), z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez N. i G. i J. D. w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców przeddekretowej właścicielki) wpłynął do organu w dniu 14 grudnia 1998 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 14 lutego 1999 r. Tymczasem, mimo upływu ponad czternastu lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Wprawdzie w toku tego postępowania organ dokonywał szeregu czynności zmierzających do załatwienia sprawy, o czym informował stronę, jednakże przez okres trzynastu lat czasu czynił to bez określania terminu jego zakończenia, czym naruszył dyspozycję normy zawarte w art. 36 § 1 k.p.a. Nie można bowiem uznać za zastosowanie się przez organ do dyspozycji tego przepisu wyznaczenie dodatkowego terminu w sposób otwarty, a więc bez określania konkretnej daty zakończenia postępowania. Tak zaś uczynił Prezydent w piśmie z 3 czerwca 2003r., nr [...] informującym strony, że "wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony w terminie dwóch miesięcy od zgromadzenia niezbędnych dokumentów w sprawie". Pierwszy raz organ poinformował stronę o konkretnym dodatkowym terminie załatwienia sprawy dopiero przy piśmie z 18 listopada 2011 r. nr [...], wyznaczając go wówczas do dnia 29 lutego 2012 r. Bezskuteczne natomiast okazało się wyznaczenie dodatkowego terminu zakończenia postępowania przez Wojewodę [...] w postanowieniu z 10 maja 2011 r. Taki sposób postępowania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś kolejne przedłużanie terminu jego zakończenia, stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Jak wynika bowiem z akt sprawy zasadniczą przyczyną zwłoki w rozpoznaniu sprawy nie była zawiniona opieszałość organu w podejmowaniu czynności procesowych, lecz obiektywne okoliczności uniemożliwiające zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Przede wszystkim nie sposób nie zauważyć, iż opóźnienie w załatwieniu sprawy odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], spowodowane było oczekiwaniem na ustalenie szerokiego kręgu spadkobierców byłej właścicielki J. C. Ostatni dokument w tej kwestii tj. akt poświadczenia dziedziczenia z 14 marca 2011 r. po zmarłej N. G. wpłynął do organu 31 marca 2011 r. W trakcie rozpoznawania wniosku doszło również do okresowego wstrzymania biegu terminów, w związku z zawieszeniem postępowania (w okresie od 28 marca 2011 r. do 22 sierpnia 2011 r.). Podnieść należy, że strona informowana była o podejmowanych czynnościach organu w toku prowadzonego postępowania i gromadzenia materiału dowodowego, poprzez przesyłanie do jej wiadomości korespondencji prowadzonej z poszczególnymi Delegaturami Urzędu W. w Dzielnicy W., Archiwum Państwowym czy Sądami (tytułem przykładu można tu wymienić pisma z: 20.05.2003 r. nr [...]; 27.02.2007 r. nr [...]; 23.10.2007 r. [...]). Organ wskazał również, aczkolwiek z naruszeniem art. 36 § 1 k.p.a., termin zakończenia postępowania (29.02.2012 r.), który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął. Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem z 7 grudnia 1998 r. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zaistniałych obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, a strona informowana była o podejmowanych w toku postępowania czynnościach procesowych organu, to zaistniałej w takim stanie faktycznym bezczynności, mimo że trwa już ona blisko czternaście lat, nie można zakwalifikować jako rażącej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.