V SA/Wa 2516/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - st. spec. Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G. F. Spółka Akcyjna w J. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... września 2011r. nr ... w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw; oddala skargę Wnioskiem z dnia ... lipca 2011 r. ... S.A. w J. zwrócił się do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Producent wnioskował o udzielenie wsparcia z uwagi na niezbieranie ogórków. W dniu ... lipca 2011 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola, mającą na celu zweryfikowanie należytego spełniania warunków niezbędnych do uzyskania wsparcia. Podczas kontroli stwierdzono, że na wskazanej powierzchni dokonano w dniach ... czerwca 2011 r. likwidacji uprawy ogórka prowadzonej w systemie upraw bezglebowej. Produkty, których uprawa została zlikwidowana przeznaczone zostały na kompost. Wg oświadczenia upoważnionej osoby pryzma kompostowa po dokonaniu zabiegu wapnowania zostanie wywieziona na pole w celu przyorania późną jesienią. Powyższe zostało potwierdzone podpisem osoby uprawnionej do reprezentowania Zakład Rolnego w C., a ponadto udokumentowane zdjęciami załączonymi do raportu z kontroli z dnia ...07.2011 r. Decyzją z dnia ... sierpnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w K., mając na uwadze wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy, odmówił udzielenia wsparcia. Organ podniósł, że wnioskodawca nie spełnił wymogów określonych w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawi realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U. Nr 130, poz. 750, ze zm.), tj. nie spełniają kryterium sposob zagospodarowania produktów w ramach działań niezbierania. W decyzji z dnia ... września 2011 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w K.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przeznaczenie na kompost, ale tylko i wyłącznie niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętych działaniem, zostało przewidziane przez ustawodawcę jako sposób zagospodarowania produktów w przypadku realizacji działania dotyczącego "zielonych zbiorów" (§ 4 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów). Podkreślił, iż w dniu składania przez stronę wniosku o udzielenie wsparcia (11.07.2011 r.) przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. obowiązywały od blisko trzech tygodni, a wnioskodawca mógł ocenić, czy działania na uprawie ogórków, których dokonywał w dn.16-20.06.2011r. wypełniały przesłanki pozwalające ubiegać się wsparcie, czy też nie. Nie podał on jako sposobu zagospodarowania "zielonych zbiorów", co zdaje się wskazywać, że kompostowane były jednak ogórki dojrzałe, o pełnej wartości handlowej, a nie jak wymaga tego definicja - niedojrzałe produkty. Organ stwierdził, iż wniosek, oświadczenie o niezbieraniu potwierdzone przez dwóch świadków oraz raport z kontroli jednoznacznie wskazują na przeprowadzone przez wnioskodawcę działania polegające na niezbieraniu i w takim zakresie przedmiotowym sprawa była rozpatrywana. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wraszawie decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego strona podniosła, iż dokonała zabiegu niezbierania, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 i w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.06.2011 r. w tym także wprowadzenia ogórków z likwidowanej uprawy do gleby, co nastąpiło w drodze wykonania dwóch czynności, tj. najpierw skompostowania likwidowanej uprawy, a następnie w drodze wprowadzenia jej do gleby. Przeprowadzenie przez skarżącą spółkę zabiegu niezbierania w dwóch etapach nastąpiło nie w wyniku nieznajomości przez nią procedury i właściwych przepisów, lecz w konsekwencji okoliczności faktycznych związanych z warunkami prowadzonej uprawy determinującymi działania podjęte przez skarżącą spółkę. Podkreśliła, iż nie pozyskała z danego obszaru produkcji w celach handlowych oraz przeprowadziła na uprawie objętej tym działaniem zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu produktów pochodzących z tej uprawy do gleby. Zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu produktów pochodzących z uprawy ogórków do gleby został wprawdzie przeprowadzony dwuetapowo, jednakże, co należy podkreślić, został faktycznie przeprowadzony, a żaden z powołanych wyżej przepisów nie zakazuje przeprowadzenia go w takim trybie. Ponadto, co również wymaga podkreślenia, ten "dwuetapowy tryb" nie został zastosowany w imię swoiście rozumianej dezynwoltury skarżącej Spółki, lecz wynikał z uwarunkowań technicznych dotyczących prowadzonych upraw, tj. braku fizycznych możliwości bezpośredniego wprowadzenia produktów pochodzących z likwidowanej uprawy bezpośrednio do gleby. Wprowadzenie do gleby nastąpiło tak szybko, jak tylko było to możliwe. Strona podkreśliła, że dokonała zabiegu niezbierania w okresie wskazanym w rozporządzeniu oraz wprowadziła produkty z tej uprawy do gleby, wypełniając tym samym wymogi określone w pkt. 4 ppkt II lit. "b" (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zapisano zapewne pomyłkowo lit. "a") "Warunków uczestnictwa w mechanizmie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC". Zaskarżona decyzja pozostaje ponadto, zdaniem skarżącej, w sprzeczności z zasadą praworządności wyrażoną w treści art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Fakt prawny, iż Agencja Rynku Rolnego stosownie do treści art. 7 Ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 42, poz. 386) tekst jednolity z dnia 20 listopada 2007 r. (Dz.U. Nr 231, poz. 1702) - zwolniona jest z obowiązku stosowania art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego - nie może naruszać podstawowej zasady obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, tj. zasady praworządności, zgodnie, z którą organ administracji działając na podstawie przepisów prawa winien wskazać, który przepis prawa został przez stronę naruszony lub niewykonany skutkiem czego organ ten podjął taką, a nie inną decyzję. Wyłączenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa) w działaniu Agencji Rynku Rolnego - nie może skutkować pomijaniem obiektywnych faktów, takich jak ten, iż skarżąca Spółka wprowadziła produkty z likwidowanej uprawy ogórków do gleby. Pominięcie tych faktów stanowi istotne naruszenie przywołanej zasady praworządności. Skarżąca zaznaczyła, iż wymogu przeprowadzenia na uprawie objętej działaniem niezbierania zabiegu uprawowego polegającego na wprowadzeniu produktów pochodzących z tej uprawy do gleby nie przewidują przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest, czy skarżący spełnił warunki niezbędne do udzielenia wsparcia, o które zwrócił się w związku z kryzysem jaki w sektorze owoców i warzyw spowodował szczep bakterii EHEC. Wsparcie to przewidziane zostało w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. ustanawiającym tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz.U.UE L 2011.169.71), dalej: rozporządzenie nr 585/2011. Nałożone powyższym rozporządzeniem zadania i obowiązki związane z udzielaniem wsparcia realizuje na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U. nr 130, poz. 750), zwanego dalej: rozporządzeniem z dnia 21 czerwca 2011 r., Agencja Rynku Rolnego. Powyższe rozporządzenie określa również zasady i warunki udzielania wsparcia, które obejmuje działania wymienione w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r., tj. “zielone zbiory" oraz “niezbieranie". Jednocześnie, w myśl § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. Agencja przeprowadza kontrole, o których mowa w art. 6 rozporządzenia nr 585/2011. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011 działania dotyczące zielonych zbiorów podlegają kontrolom i warunkom określonym w art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, a kontrole te obejmują 100 % obszarów produkcji. Zgodnie z art. 84 ust. 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011, "niezbieranie" oznacza sytuację, w której z danego obszaru nie pozyskuje się produkcji w celach handlowych w trakcie normalnego cyklu produkcyjnego, przy czym zniszczenie produktów w wyniku niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub chorób nie jest uważane za niezbieranie. Zgodnie z art. 84 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 “zielone zbiory" oraz "niezbieranie" są czynnościami dodatkowymi i niezwiązanymi z normalnymi metodami uprawy. Z kolei stosownie do treści art. 85 ust. 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011, w odniesieniu do "niezbierania" państwa członkowskie przyjmują szczegółowe przepisy dotyczące wdrożenia środków, w tym przepisy dotyczące wcześniejszych powiadomień o "zielonych zbiorach'' i "niezbieraniu", ich treści i terminów, kwoty rekompensaty, która ma być wypłacona, oraz stosowania środków, jak również przyjmują wykaz produktów kwalifikujących się w ramach tych środków. Wykonaniem tej delegacji jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencją Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 130, poz. 750, z późn. zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów, wsparcie jest udzielane w przypadku realizacji działania dotyczącego "niezbierania", o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011, jeżeli przeprowadzono na uprawie objętej tym działaniem zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu produktów pochodzących z tej uprawy do gleby. Stosownie do treści art. 85 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 "zielone zbiory" oraz "niezbieranie" nie mogą być stosowane jednocześnie w odniesieniu do tego samego produktu i tego samego obszaru. W przedmiotowej sprawie skarżąca wnioskowała o udzielenie wsparcia z uwagi na niezbieranie ogórków. Wobec powyższego Agencja Rynku Rolnego przeprowadziła stosowną kontrolę. W ocenie Sądu wynik tej kontroli uzasadnia stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że wnioskodawca nie spełnił warunków niezbędnych do udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Z treści znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy protokołu kontroli wynika bowiem, że na wskazanej powierzchni dokonano w dniach ... czerwca 2011 r. likwidacji uprawy ogórka prowadzonej w systemie upraw bezglebowej. Produkty, których uprawa została zlikwidowana przeznaczone zostały na kompost. Wg oświadczenia upoważnionej osoby pryzma kompostowa po dokonaniu zabiegu wapnowania zostanie wywieziona na pole w celu przyorania późną jesienią. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów, Sąd zauważa, że art. 85 ust. 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 stanowi, iż państwa członkowskie przyjmują szczegółowe przepisy dotyczące wdrożenia środków, w tym przepisy dotyczące wcześniejszych powiadomień o niezbieraniu i zielonych zbiorach, ich treści i terminów; w rezultacie Rada Ministrów w dniu 21 czerwca 2011 r. wydała stosowne rozporządzenie, które weszło w życie 22 czerwca 2011 r. Zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 producenci spoza organizacji zgłaszali wnioski o wypłatę wsparcia Unii bezpośrednio do właściwych organów państw członkowskich do dnia 11 lipca 2011 r., zaś stosownie do art. 7 tego rozporządzenia państwa członkowskie do dnia 18 lipca 2011 r. zobowiązane były przekazać Komisji Europejskiej informacje o łącznych ilościach wycofanych z rynku, łącznej powierzchni, której dotyczyło "niezbieranie" (łub zielone zbiory) oraz wnioskowaną ogólną kwotę wsparcia Unii odpowiadającą działaniom dotyczącym wycofania, zielonych zbiorów i "niezbierania"'. Stosownie do treści art. 6 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 działania dotyczące "niezbierania" podlegały 100% kontroli fizycznej. Kontrola przeprowadzona u skarżącego producenta w dniu ...07.2011 r. wykazała, że produkty pochodzące ze zlikwidowanej uprawy ogórka zostały przeznaczone na kompost i znajdowały się w dniu kontroli na kompostowniku, co było niegodne z § 4 ust. I pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów, gdyż w przypadku realizacji działania "niezbierania" należało przeprowadzić zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu produktów pochodzących z tej uprawy do gleby. Skarżąca strona znając ustalenia kontroli do dnia wniesienia odwołania nie wniosła do niego uwag, ani w żaden inny sposób nie wnosiła zastrzeżeń co do jego treści. Sąd podkreśla, że zarówno rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 585/2011, jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. nie zawierają przepisów dotyczących miejsca, w którym mogą być wprowadzone do gleby produkty poddane działaniu "niezbierania", a jedynie wymóg ich wprowadzenia do gleby, czego strona skarżąca nie uczyniła do dnia kontroli, tj. do ...07.2011 r. W tym miejscu należy wskazać, iż nieprawdziwy jest zarzut strony skarżącej, że organ nie wskazał, który przepis prawa został przez skarżącego producenta naruszony. W decyzjach organów obydwu instancji wskazano, że przeprowadzone przez skarżącego działanie nie spełnia warunków określonych w § 4 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2007 r. nr 231, poz. 1702, z późn. zm.) do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji art. 7, art. 9 oraz art. 81 kpa są wyłączone. Zasadniczo przepis ten w znacznym stopniu ogranicza lub nawet wyłącza stosowanie naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego obywateli (art. 7), zasady informowania stron (art. 9), zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10) oraz zasady dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych oraz oględzin (art. 75 § 1), zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1), prawa strony do wypowiadania się co do dowodów (art. 81). U podstaw powyższego leżała potrzeba stworzenia sprawnego systemu wydawania decyzji. Proces przyznawania przez Agencję Rynku Rolnego płatności i wsparcia jest złożonym i trudnym procesem ze względu na dużą liczbę beneficjentów oraz konieczność corocznego przyjmowania i rozpatrywania wniosków w ramach mechanizmów krajowych i unijnych. Ustawa o Agencji Rynku Rolnego ciężar dowodu nakłada na stronę, przy czym nie jest ona nawet informowana, jakimi dowodami powinna wykazać zasadność swojego żądania. Organy administracji publicznej przy takim uregulowaniu nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wobec powyższego za bezpodstawny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższych wyłączeń, w ocenie Sądu organ rozpatrujący sprawę dołożył wszelkiej staranności i podjął rozstrzygnięcie w oparciu o całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a fakty, które wziął pod uwagę rozstrzygając sprawę, wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.