I OZ 450/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 100/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 17 maja 2012 r. odmówił T. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r. odrzucono skargę T. B. na powyższą decyzję. Odpis tego orzeczenia doręczono skarżącemu w dniu 5 marca 2012 r. Postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 26 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że w dniu 19 marca 2012 r. zostało doręczone mu zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla T. B. W dniach 20 – 21 marca 2012 r. zapoznał się z aktami sprawy. W uzasadnieniu wniosku ponadto wskazano, że skarżący jest osobą biedną, bezrobotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podjęte przez niego poszukiwania zatrudnienia skutkują brakiem ofert pracy. Aktualnie jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł. Skarżący cierpi na przewlekłą chorobę – łuszczycę. Koszt leczenia miesięcznie wynosi do [...] zł. Zadłużenie skarżącego w "A." wynosi około [...] zł. W rozmowie telefonicznej z pełnomocnikiem skarżący stwierdził, iż nie dochował terminu z uwagi na brak wiedzy o sposobie liczenia terminu trzydziestodniowego do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący do biegu terminu nie wliczał sobót i niedziel. Całokształt wskazanych okoliczności - zdaniem strony – uzasadniał twierdzenie, że uchybienie przez nią terminu do wniesiona skargi było niezawinione. W odpowiedzi na powyższy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego odrzucenie. Uzasadniając odmowę przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 86 § 1, art. 87 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej "P.p.s.a." - akcentował, że skarżący wprawdzie złożył wniosek w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., jednak nie jest on uzasadniony. Sąd podkreślił bowiem, że przestawione w uzasadnieniu wniosku okoliczności nie mogły uzasadnić po stronie skarżącego braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia przedmiotowej skargi. Nie są nimi bowiem okoliczności związane jego trudną sytuację materialną, przewlekłą chorobą – łuszczycą na jaką on cierpi, skomplikowany charakter sprawy administracyjnej i brak wiedzy prawniczej o sposobie liczenia terminu trzydziestodniowego do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W ocenie Sądu okoliczności tego rodzaju nawet rozpatrywane łącznie nie świadczyły o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Sąd podkreślił przy tym, że strona nie wyjaśniła nawet dlaczego przewlekła choroba na którą cierpi, jej trudna sytuacja materialna, skomplikowany charakter sprawy oraz brak odpowiedniej wiedzy prawniczej, uprawdopodobniać miały brak winy w uchybieniu terminu. Poza wyżej wymienionymi nie wykazano zaś żadnych innych nadzwyczajnych okoliczności mogących stanowić obiektywną przeszkodę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe i czytelne pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia do sądu wojewódzkiego. Z akt administracyjnych natomiast wynikało, że brak wiedzy prawniczej nie stanął skarżącemu na przeszkodzie w prawidłowym odczytaniu pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji co do prawa do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i jego wniesieniu w terminie. T. B. w złożonym przez siebie zażaleniu, zaskarżając powyższe postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podnosił, że istniejące orzecznictwo i jednoznaczne stanowisko doktryny nie zwalniają Sądu z obowiązku zanalizowania konkretnego stanu faktycznego, który w przedmiotowej sprawie nie daje tylko jednego argumentu jako podstawy do przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa bowiem kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu. Dokonana ocena powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącego opisane na wstępie przyczyny uchybienia powyższemu terminowi uzasadniają jego przywrócenie. Skarżący jest bowiem osobą, żyjącą w skrajnym ubóstwie, cierpiącą na ciężką chorobę (łuszczycę). W jego ocenie model osoby dbającej należycie o własne sprawy winien być dostosowany do sytuacji osoby chorej i żyjącej w warunkach ubóstwa, nie mającej nawet podstawowej wiedzy o prawie. Brak elementarnej wiedzy o prawie T. B. przejawiał się liczeniem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego bez sobót i niedziel. Kumulacja problemów życiowych skarżącego uzasadniła twierdzenie, iż uchybienie terminowi miało charakter niezawiniony. Permanentne problemy życiowe uniemożliwiały mu w związku z tym prowadzenie swoich spraw z należytą starannością. Człowiek znajdujący się dramatycznej sytuacji życiowej nie jest bowiem w stanie prowadzić swoich spraw z należytą pieczą. Skarżący stwierdził, że choć u podłoża znalezienia się w tragicznej sytuacji życiowej zapewne stały jego własne błędy, to w momencie opóźnienia się ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego, przerodziły się one w czynniki obiektywne i zewnętrzne, które w konsekwencji doprowadziły do uchybienia terminu do złożeniu skargi na decyzję Kolegium. Tylko zatem rozpatrzenie wszystkich czynników łącznie wpływających na uchybienie terminu do wniesienia skargi przez T. B., ze szczególnym uwzględnieniem braku znajomości prawa na poziomie podstawowym, dawało prawidłowy obraz przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia w/w skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przy czym obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na wnioskodawcy (art. 87 § 2 powołanej ustawy). Z powyższego wynika, że brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co uzasadnia pogląd, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, oczywiście przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie sąd uzna za istotne, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca taki wniosek, uprawdopodobniła, iż istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł. W tym kontekście należy, zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby niedochowanie terminu do złożenia skargi na opisaną na wstępie decyzję było przez niego niezawinione. Na przytoczone stanowisko, bez wpływu pozostaje okoliczność, iż skarżący jest chory na łuszczycę. Nie uprawdopodobnił on bowiem, iż w/w dolegliwość, uniemożliwiała mu złożenie przedmiotowej skargi w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że przytoczone schorzenie jest poważne. Trudno jednak dostrzec między nim a okolicznością niezłożenia przez skarżącego skargi w terminie taką więź, która uzasadniłaby twierdzenie, iż z tego właśnie powodu w sposób przez siebie niezawiniony nie dochował w/w terminu. Powyższe stanowisko jest zasadne zwłaszcza w sytuacji, że choroba, na którą cierpi skarżący nie przeszkadzała mu w aktywnym udziale w postępowaniu administracyjnym. Trudno doszukać się również uzasadnienia biernej postawy skarżącego w okoliczności, iż pozostaje on w ubóstwie, skoro taki stan nie miał żadnego wpływu na możliwość dokonania przez niego czynności wniesienia - choć spóźnionej - skargi do sądu. Ubóstwo mogłoby być przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu wyłącznie w sytuacji, gdyby strona uprawdopodobniła, iż brak środków finansowych uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności (np. brak środków na znaczek pocztowy na list w którym strona chciałby nadać skargę do sądu.) Tymczasem skarżący takiego argumentu nie użył, jedynie ogólnie twierdząc, iż ubóstwo stanowiło przyczynę niedochowania przez niego w/w terminu. Również powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa w zakresie sposobu i terminu wniesienia skargi nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nieznajomość prawa nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127, postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, LEX nr 302279). Powyższe stanowisko, jest tym bardziej uzasadnione, że – jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki, skarżący w toku postępowania administracyjnego w przepisanym terminie wniósł odwołanie wykazując w ten sposób zrozumienie kierowanych do niego pouczeń. Trudno uznać zatem, że pouczenie o sposobie i terminie skargi do sądu wojewódzkiego, które otrzymał mogło być dla niego niezrozumiałe, skoro w swej treści było zbliżone do pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania od wydanej w pierwszej instancji decyzji. W świetle przytoczonych twierdzeń trudno uznać, iż stanowisko Sądu Wojewódzkiego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu powinno zostać podważone. Nie ma na to także wpływu konieczność wzięcia pod uwagę wszystkich wskazywanych przez skarżącego okoliczności łącznie, skoro skarżący nie uprawdopodobnił, że którakolwiek z nich miała wpływ na niedochowanie przez niego w/w terminu. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, że ich zaistnienie negatywnie wpłynęło na życie skarżącego. Nie uprawdopodobnił on jednak, iż przez to nie mógł wnieść skargi w przepisanym terminie. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.