IV SA/Wa 1412/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Z. B., U. S. i A. Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących Z. B., U. S. i A. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z.B. pismem z dnia [...] października 2010 r. skierowanym do Wojewody [...]wniósł o zrealizowanie prawa własności gospodarstwa rolnego poprzez przyznanie na rzecz spadkobierców S.B. [...] ha ziemi wraz z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi w powiecie [...]. Wnioskodawca powołał się na rozkaz nr [...] Dowódcy Armii Wojska Polskiego przyznający S.B. prawo do otrzymania na własność [...] ha ziemi z zabudowaniami. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił Z.B. zam. we W. wniosek z dnia [...] października 2010 r. o zrealizowanie prawa własności gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, iż w dołączonym do wniosku rozkazie nr [...] Dowódcy I Armii WP mowa jest o uprawnieniu do otrzymania na własność nadziału ziemi o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami w powiatach: [...] n. [...] [...], [...] , [...]. Wymienione powiaty nie wchodzą w skład województwa [...]. Dodatkowo nadmienił, że powiat [...] w województwie [...] nie jest położony nad rzeką [...]. Natomiast być może w rozkazie chodzi o powiat [...] nad [...] (obecnie województwo [...]). Zgodnie z dekretem z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zm.) oraz dekretem z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.) organami właściwymi w sprawach nadawania gospodarstw rolnych w trybie osadnictwa rolnego są starostowie. Wojewoda stwierdził, iż wnioskodawca po ustaleniu powiatu spośród wymienionych w rozkazie, na terenie którego jest zainteresowany otrzymaniem gospodarstwa, może skierować stosowny wniosek do właściwego miejscowo starosty. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. Z.B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w związku z art. 66 § 3 k.p.a. po rozpoznaniu zażalenia Z.B. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister podzielił stanowisko Wojewody [...], że zgodnie z dekretem z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, w sprawach dotyczących orzekania o nadaniu gospodarstwa rolnego w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych organem właściwym jest starosta właściwy według miejsca położenia nieruchomości. Minister podniósł jednak, że od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa, rolnego ( Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348)., tj. od dnia 5 kwietnia 1958 r., brak jest podstaw prawnych do nadawania nieruchomości rolnych w trybie przepisów o reformie rolnej i osadnictwie rolnym. Stosownie do art. 15 ww. ustawy prawo do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych na własność w drodze nadania na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska przysługuje osobom, które użytkują te nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 5 kwietnia 1958 r.). Do kategorii osób uprawnionych do otrzymania nieruchomości rolnych (gospodarstwa) zaliczono: posiadaczy nieruchomości, w stosunku do których wydane zostały orzeczenia komisji ziemskich o nadaniu im nieruchomości (choćby nieprawomocne), osadników i repatriantów wprowadzonych we władanie nieruchomości przez organy administracji rolnej (z wyjątkiem dzierżawców oraz osób użytkujących grunty na podstawie umów o zagospodarowaniu). Ustawodawca zatem uznał, że prawo do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych w drodze nadania na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowają tylko te osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy użytkują otrzymane już nieruchomości (jako posiadacze mający akty nadania albo jako osadnicy lub repatrianci) wprowadzeni we władanie nieruchomości przez właściwe organy. Tym samym osoby, które do dnia wejścia w życie ustawy nie zrealizowały swoich uprawnień i nie objęły w posiadanie (władanie) nieruchomości rolnych, utraciły prawdo nabycia ich własności. Wobec powyższych ustaleń należy stwierdzić, że obecnie brak jest prawnej możliwości nadania własności nieruchomości rolnej. Zatem jeżeli od roku 1958 r. brak jest podstaw prawnych, na podstawie których spadkobiercy S.B. mieliby prawo ubiegać się o przyznanie własności nieruchomości rolnej na podstawie rozkazu nr 141, należy uznać, że brak jest organu właściwego rzeczowo do orzekania w ww. kwestii. Zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Stosownie do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jeżeli sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, mówiąc inaczej - nie należy do właściwości jakiegokolwiek organu administracji, to organ powinien zwrócić podanie autorowi działając w trybie art. 66 § 3 Kpa. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Z.B. w imieniu własnym oraz U.S. i A.Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwestionując powyższe rozstrzygnięcie. W ocenie skarżących organ zobowiązany był przekazać wniosek właściwemu organowi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a,). Oceniając zaskarżone postanowienie w oparciu o wskazane kryteria Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] zwracające Z.B. wniosek z dnia 22 października 2010 r. o zrealizowanie prawa własności gospodarstwa rolnego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 66 § 3 k.p.a. zgodnie z którym, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W świetle powyższego przepisu organ, do którego wpływa wniosek określonej treści upoważniony jest wyłącznie do zbadania swojej właściwości. W przypadku stwierdzenia że nie jest właściwy w sprawie, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, lub właściwy w sprawie jest sąd powszechny, organ zwraca je wnoszącemu. Jednocześnie organ nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku. W niniejszej sprawie do organu wpłynął wniosek o przyznanie na rzecz spadkobierców S.B. [...] ha ziemi wraz z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi w powiecie [...]na podstawie rozkazu nr [...] Dowódcy Armii Wojska Polskiego przyznający S.B. prawo do otrzymania na własność [...] ha ziemi z zabudowaniami. Orzekający w pierwszej instancji Wojewoda [...] powołując się na postanowienia dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych wskazał, iż organem właściwym w sprawach nadawania gospodarstw rolnych w trybie osadnictwa rolnego jest starosta. Jednocześnie wskazał, iż wnioskodawca po ustaleniu powiatu spośród wymienionych w rozkazie, na terenie którego jest zainteresowany otrzymaniem gospodarstwa, może skierować stosowny wniosek do właściwego miejscowo starosty. Orzekający natomiast w drugiej instancji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonał merytorycznej oceny wniesionego wniosku, stwierdzając że od roku 1958 r. brak jest podstaw prawnych, na podstawie których spadkobiercy S.B. mieliby prawo ubiegać się o przyznanie własności nieruchomości rolnej na podstawie rozkazu nr [...]. W ocenie Sądu takie działanie organu wykracza poza uprawnienia wynikające z treści 66 § 3 k.p.a. Ocena możliwości realizacji roszczenia zawartego w przedmiotowym wniosku powinna być pozostawiona organowi właściwemu do rozpoznania wniosku, którym w niniejszej sprawie jak ustalono jest starosta. Nie można przy tym zgodzić się z Wojewodą [...], iż to po stronie skarżących spoczywał obowiązek ustalenia właściwego organu w sprawie. Mając na uwadze powyższe orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż sprawa wymaga ponownego rozpoznania. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania.