II SA/Wa 2469/11
WyrokWSA w Warszawie2012-02-23
Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Ewa Kwiecińska, Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Celnej, który został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na okres dłuższy niż 12 miesięcy z powodu toczącego się postępowania karnego, może zostać zwolniony ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, mimo że postępowanie karne nie zostało jeszcze zakończone, a decyzja o przedłużeniu zawieszenia jest nadal w obrocie prawnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariusz Służby Celnej może zostać zwolniony ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, jeśli upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia, a przyczyny zawieszenia nie ustały, nawet jeśli postępowanie karne nie zostało zakończone. Wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby powoduje utratę bytu prawnego decyzji o zawieszeniu. Ponadto, decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest natychmiast wykonalna, zgodnie z art. 188 ust. 4 tej ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła funkcjonariusza Służby Celnej, J. K., który został zwolniony ze służby decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z powodu upływu 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, przy jednoczesnym braku ustąpienia przyczyn zawieszenia (toczące się postępowanie karne). Funkcjonariusz odwołał się od tej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego. Szef Służby Celnej utrzymał decyzję w mocy. Następnie J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę
Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., działając na podstawie art. 105 pkt 10 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwolnił J. K. ze służby w Izbie Celnej w B.: Urząd Celny w Z. z dniem doręczenia niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu podał, że zgodnie z treścią art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.
Jak wynika zaś z dokumentów sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. funkcjonariusz został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na okres od dnia 15 września 2008 r. do dnia 15 grudnia 2008 r. z uwagi na wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ściągane z oskarżenia publicznego.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. okres zawieszenia został przedłużony do czasu zakończenia postępowania karnego.
Organ wskazał ponadto, że Prokuratura Apelacyjna [...] skierowała przeciwko funkcjonariuszowi akt oskarżenia do Sądu Rejonowego [...], a postępowanie karne nie zostało zakończone, albowiem jak wynika z informacji z dnia [...] września 2010 r., nie został wyznaczony termin rozprawy.
W ocenie organu zatem upłynął okres 12 miesięcy zawieszenia J. K. w pełnieniu obowiązków służbowych, a nadto nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia.
Wobec tego zastosowanie przepisu art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej stało się zasadne i podyktowane zostało negatywnymi dla Służby Celnej konsekwencjami wynikającymi z długotrwałego zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, a przez to zajmowaniem etatu mogącego być efektywnie wykorzystanym przez nowo zatrudnionego funkcjonariusza.
Taka sytuacja, wynikająca z zawieszenia znaczącej w skali Urzędu Celnego w Z. liczby funkcjonariuszy celnych, miała niekorzystny wpływ na pracę poszczególnych oddziałów celnych, spowodowała skumulowanie wypracowanych nadgodzin i konieczność przesuwania urlopów wypoczynkowych. Ponadto wymusiła również konieczność delegowania od połowy 2010 r. do pełnienia służby w Urzędzie Celnym w Z. [...], funkcjonariuszy z różnych komórek wewnętrznych Urzędu Celnego w L..
W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wniósł o jej uchylenie, umorzenie postępowania pierwszej instancji i przywrócenie do służby, a nadto wstrzymanie jej wykonania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 32 ust. 1 i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzupełnieniu odwołania funkcjonariusz wniósł dodatkowo o przeprowadzenie weryfikacji pod względem formalno-prawnym i merytorycznym zasadności wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, zarzucając jej naruszenie szeregu przepisów proceduralnych oraz art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że przedmiotem postępowania zainicjowanego niniejszym odwołaniem jest wyłącznie sprawa zwolnienia ze służby, w której organ I instancji wydał decyzję w dniu [...] listopada 2010 r. W związku z tym wszelkie zarzuty i okoliczności podniesione w odwołaniu i jego uzupełnieniu, odnoszące się do decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków do czasu zakończenia postępowania karnego, jako wykraczające poza granice sprawy objętej skarżoną decyzją, nie mogą być przedmiotem badania przez organ II instancji. Organ wskazał, że ustawa o Służbie Celnej ustala obligatoryjne (art. 104) i fakultatywne (art. 105) przesłanki zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby. Jedną z przyczyn fakultatywnego zwolnienia jest, zgodnie z przepisem art. 105 pkt 10 ustawy, upływ 12 miesięcy zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.
W sprawie bezsporne jest zaś, iż w dacie wydania skarżonej decyzji upłynął okres dwunastomiesięcznego zawieszenia odwołującego w pełnieniu obowiązków służbowych, albowiem decyzją z dnia [...] września 2008 r. został on zawieszony w pełnieniu obowiązków na okres 3 miesięcy, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. przedłużono okres zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego. Ponadto przyczyną zawieszenia funkcjonariusza było wszczęcie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, określonego w art. 228 § 1 w zw. z art. 12 w zw. z art. 65 § 1 kk, które jak wynika z pisma Sądu Rejonowego [...] z dnia [...], nie zostało zakończone, nie wyznaczono nawet terminu rozprawy.
W ocenie organu Dyrektor Izby Celnej w B. wykazał, że zawieszenie zainteresowanego w obowiązkach służbowych powoduje negatywne skutki dla Służby Celnej, utrudnia organizację pracy Izby oraz podległych jej jednostek organizacyjnych, a istniejące niedobory kadrowe w stosunku do planowanej obsady, praktycznie uległy dodatkowemu zwiększeniu wskutek zawieszenia w obowiązkach służbowych innych funkcjonariuszy. Ponadto sytuacja taka spowodowała niemożność obsadzenia poszczególnych stanowisk pracy, co wiązało się z powstawaniem kolejek, skargami podróżnych, kierowców i interwencjami innych służb. Wymusiła też konieczność zlecenia dodatkowych zadań innym funkcjonariuszom, co skutkowało dezorganizacją pracy i niemożnością właściwego wykonywania nałożonych na Służbę Celną zadań.
Dodatkowo organ stwierdził, że przepisy ustawy o Służbie Celnej nie przewidują możliwości pełnienia służby przez innego funkcjonariusza, który byłby przyjmowany na zastępstwo funkcjonariusza, który służby pełnić nie może.
Zwrócił również uwagę na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, obligujący organ do załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (art. 7 k.p.a.).
Jednakże podniósł, że skarżona decyzja nie nosi cech dowolności, przez wzgląd na trwający ponad 12 miesięcy okres zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych w zestawieniu z wykazanymi przez organ I instancji problemami kadrowo-organizacyjnymi.
Zdaniem Szefa Służby Celnej organ I instancji przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe i zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a nadto wykazał, że w interesie społecznym leży, żeby czynności celne były wykonywane.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w piśmie odwołującego z dnia 10 listopada 2010 r., które wpłynęło do organu I instancji 15 listopada 2010 r., stwierdził, iż jest on chybiony, gdyż decyzja została przez ten organ wydana w dniu [...] listopada 2010 r., a zatem niemożliwe było ich rozpatrzenie po zakończeniu postępowania przed organem.
Szef Służby Celnej wskazał ponadto, że w interesie społecznym, utożsamianym z interesem Służby Celnej leży, by funkcjonariusz, na którym ciążą zarzuty popełnienia przestępstwa w związku ze służbą (łapownictwo), nie wykonywał jakichkolwiek zadań służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Natomiast z faktu, iż cechą stosunku służbowego funkcjonariusza celnego jest wzmożona stabilność zatrudnienia, nie można wywodzić bezwzględnego charakteru tej ochrony, z uwagi chociażby na usprawiedliwione potrzeby pracodawcy.
Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że zwolnienie ze służby nie wyklucza w przyszłości możliwości powrotu do niej, w myśl art. 109 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik J. K. zarzucił jej:
I. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, poprzez:
1. błędne jego zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że w obrocie prawnym istniała decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa,
2. wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, ewentualnie:
3. błędną wykładnię i uznanie, że zwolnienie ze służby w trybie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, może nastąpić, mimo zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i dalszego istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", wskazanej w przepisie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1994 r. o Służbie Celnej.
Wskutek powyższego wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącego, wynikających z decyzji o zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków służbowych, ewentualnie (na wypadek, gdyby Sąd uznał, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego,
II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
1. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:
a) ograniczenie się organu do wykorzystania schematu uzasadniania z innych, podobnych postępowań i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej, na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę skarżącą dowodom,
b) brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności w zakresie elementów dotyczących uznania administracyjnego,
c) brak udowodnienia, że wskazywany jako przyczyna zwolnienia fakt "blokowania etatów" stanowi rzeczywisty i racjonalny powód zwolnienia, a nadto brak rozważenia w tym aspekcie słusznego interesu skarżącego,
2. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, polegające na ograniczeniu rozpatrzenia odwołania do częściowej oceny zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, a przez to uchylenie się od kontroli instancyjnej i pozbawienie strony możliwości merytorycznego rozstrzygnięca sprawy,
3. art. 7 k.p.a., poprzez brak realizacji zasady proporcjonalności. Organ nie realizował uznania administracyjnego w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, podczas gdy działając na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków,
4. art. 130 § 1 i 2 oraz art. 108 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I Instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych, tj. dokonanie zwolnienia strony ze służby celnej z dniem doręczenia decyzji nieostatecznej.
Z uwagi na powyższe uchybienia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a nadto zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniósł w szczególności, że organ w niniejszej sprawie, stosując przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, nie realizował swej kompetencji w zakresie obowiązków wynikających z uznania administracyjnego, tym samym nie realizował tego upoważnienia co do istoty. Organ instrumentalnie wybrał i zastosował wskazany przepis, uznając go za uprawnienie do samowoli, bez zachowania elementarnych warunków formalnych podejmowania decyzji uznaniowej. Tym samym nastąpiło przekroczenie normy celu i zadań postawionych przed organem w normie upoważniającej. Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że wydając decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby, organ I instancji wydał decyzję, która jest w sposób oczywisty sprzeczna z treścią decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia. Toczące się postępowanie karne bowiem, nie zostało zakończone, a w efekcie w obrocie prawnym istnieją dwie sprzeczne w treści decyzje – jedna zawieszająca funkcjonariusza w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego oraz druga o zwolnieniu ze służby. Decyzja o przedłużeniu zawieszenia nie została wykonana, nie wygasła (zawieszenie nie trwało do zakończenia postępowania karnego), nie została uchylona, lecz nadal znajduje się w obrocie prawnym.
Zdaniem wnoszącego skargę, celem przepisu art. 105 pkt 10 o Służbie Celnej z całą pewnością nie jest sankcjonowanie zawieszonego funkcjonariusza, który objęty jest domniemaniem niewinności. Takie działanie organu II instancji narusza wprost wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, zasadę pewności prawa oraz zasadę zaufania obywateli do państwa.
W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Odniósł się ponadto do zarzutów skargi, nie podzielając argumentacji przytoczonej na ich poparcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168. poz. 1323 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Niewątpliwie decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie. Granice uznaniowości wyznaczają bowiem z jednej strony przesłanki zwolnienia zawarte w powołanym przepisie art. 105 pkt 10, z drugiej zaś przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm.), ustanawiające reguły prowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego.
Tak więc organy Służby Celnej, podejmując decyzję administracyjną o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, są w szczególności zobowiązane do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winny też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o kolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Muszą wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Organy orzekające w niniejszej sprawie nie uchybiły wskazanym regulacjom.
Bezsporne jest bowiem, że Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r., zawiesił J. K. w pełnieniu obowiązków służbowych na okres od 15 września 2008 r. do 16 grudnia 2008 r. w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego.
Następnie zaś decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. ww. organ przedłużył okres zawieszenia do czasu zakończenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, iż przeciwko skarżącemu został skierowany do Sądu Rejonowego [...] akt oskarżenia, natomiast postępowanie karne przed Sądem nie zostało zakończone, co wynika z pisma Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]
Zostały zatem spełnione przesłanki fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza Służby Celnej ze służby, określone w art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Bezspornie bowiem upłynął dwunastomiesięczny okres zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych oraz nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia toczącego się postępowania karnego.
Stąd też zarzut błędnego zastosowania powyższego przepisu, w przypadku istnienia w obrocie prawnym decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2008 r. o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, wydanej na podstawie art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), nie jest uzasadniony. Już z samej treści przepisu art. 105 pkt 10 wynika, że zwolnić można funkcjonariusza, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Chodzi zatem bezdyskusyjnie o sytuację, kiedy w obrocie prawnym znajduje się decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Brak jest racjonalnych podstaw do innej wykładni powołanego przepisu, natomiast wykładnia zaproponowana przez pełnomocnika skarżącego spowodowałyby w istocie niemożność stosowania powołanego art. 105 pkt 10. Nie jest w związku z tym trafna argumentacja zawarta w skardze o istnieniu w obrocie prawnym sprzecznych decyzji, jednej o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, drugiej zaś o zwolnieniu ze służby w trakcie trwania zawieszenia. Oczywistym jest bowiem, że wydanie decyzji zwalniającej ze służby powoduje utratę bytu prawnego decyzji zawieszającej. Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1757/06, Lex nr 344069, w którym Sąd stwierdził, że: "Z istoty zawieszenia w czynnościach służbowych wynika bowiem, że instytucja ta powiązana jest z istniejącym stosunkiem służbowym. W momencie zwolnienia ze służby decyzja o zawieszeniu wygasa.".
Nie sposób zgodzić się też w tych okolicznościach z zarzutem wydania decyzji z przekroczeniem określonych w przepisie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, granic uznania administracyjnego.
Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd podziela stanowisko pełnomocnika skarżącego, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, ma obowiązek, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywateli, jeśli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków.
Tym nie mniej podkreślenia wymaga, iż w interesie społecznym leży prawidłowe wykonywanie zadań nałożonych na Służbę Celną określonych w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, polegających na zapewnieniu ochrony i bezpieczeństwa celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywaniu obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Zwrócić też trzeba uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej w kontekście zapewnienia realizacji zaplanowanych wpływów do budżetu państwa.
Należy wskazać ponadto, że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter administracyjnoprawny, którego istotą jest m.in. wzmożona stabilność zatrudnienia, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok TK z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt SK 14/98, OTKZV nr 7/1999, poz. 163).
Jednakże sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne itd. Nie ulega wątpliwości, że na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne, a idea dobra wspólnego zakłada ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, OTK ZV nr 9/17/2009, poz. 93).
Interes społeczny, pojmowany jako troska o dobro wspólne, wymaga zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną. Natomiast sytuacja, kiedy funkcjonariusz jest zawieszony w wykonywaniu obowiązków służbowych i nie może ich wykonywać, powoduje dezorganizację służby oraz konieczność wykonywania przypisanych mu zadań przez innych funkcjonariuszy jako czynności dodatkowych. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organów administracji celnej, popartą szczegółowymi analizami etatowymi.
Istotna jest przy tym okoliczność, iż w przypadku zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, następuje swoista "blokada etatu", gdyż przepisy dotyczące Służby Celnej nie przewidują możliwości zatrudnienia na miejsce funkcjonariusza zawieszonego w pełnieniu obowiązków służbowych innej osoby.
Ważąc interes społeczny oraz słuszny interes funkcjonariusza, należy mieć w niniejszej sprawie na uwadze także charakter przestępstwa, o które został on oskarżony, pozostającego w związku z pełnioną służbą, a polegającego na przyjmowaniu korzyści majątkowych. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i popełnione z winy umyślnej, zaś ustawodawca w takim przypadku przewidział obligatoryjne zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy. Intencją ustawodawcy było zatem odsunięcie funkcjonariusza celnego od wykonywania obowiązków służbowych w tym okresie. Zatem taka możliwość istnieje również w sytuacji przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, do czasu zakończenia postępowania karnego.
Nie znajduje uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy, wskazując dokładnie, jak sytuacja zawieszenia skarżącego oraz innych funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych, dezorganizuje pracę komórki organizacyjnej, w której pełnią służbę.
O wadliwości zaskarżonej decyzji nie przesądza też podnoszony przez pełnomocnika skarżącego zarzut wykorzystania schematu uzasadnienia z innych podobnych postępowań. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, by w sprawach, w których stan faktyczny jest analogiczny i dotyczą one funkcjonariuszy pełniących służbę w tych samych lub równorzędnych jednostkach organizacyjnych oraz z tych samych przyczyn zostali zawieszeni w pełnieniu obowiązków, posłużyć się w uzasadnieniach decyzji podobną argumentacją.
Obszerne uzasadnienia tak zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B., wbrew zarzutom skargi, spełniają wymogi przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organy wskazały fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, którym zaś odmówiły mocy dowodowej. Dotyczy to w szczególności podnoszonych kwestii dotychczasowej nienagannej służby pełnionej przez skarżącego oraz pominięcia zasady domniemania niewinności. Okoliczność bowiem, że skarżący pełnił dotychczas swoją służbę nienagannie, nie ma decydującego znaczenia w sprawie, gdyż w żaden sposób nie może usprawiedliwiać pozostawienia go w służbie wobec ponad 12-miesięcznego i trudnego do przewidzenia zakończenia okresu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych. Natomiast w odniesieniu do kwestii pominięcia zasady domniemania niewinności należy stwierdzić, że nie ma ona zastosowania w sprawie, gdyż to nie od ustalenia winy lub jej braku, lecz od zawieszenia w czynnościach służbowych ponad 12 miesięcy, uzależnione jest zastosowanie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.
Także zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności jest nietrafny, albowiem organ odwoławczy, by nie powielać argumentacji organu pierwszej instancji, w całości ją podtrzymał, a nadto wyczerpująco odniósł się do zarzutów odwołania.
Całkowicie chybiony jest też zarzut naruszenia art. 130 § 11 i § 2 oraz art. 108 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych.
Uszła bowiem uwadze pełnomocnika skarżącego regulacja zawarta w przepisie art. 188 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którą złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1 i ust. 3 oraz odwołania, o którym mowa w ust. 2, nie wstrzymuje wykonania decyzji.
Oznacza to, że decyzja w sprawie zwolnienia ze służby, wydana na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, jest natychmiast wykonalna, natomiast przepis art. 188 ust. 4 tej ustawy jest lex specialis w stosunku do art 130 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło