II GZ 224/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2442/11 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi B. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2442/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił B. W. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (dalej: organ odwoławczy) w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca odebrała ww. uchwałę w dniu [...] października 2011 r., o czym świadczyło zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach administracyjnych. Skargę na przedmiotową uchwałę skarżąca złożyła w dniu 25 listopada 2011 r. do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. (dalej: ORA w W.), która przekazała ją w dniu 1 grudnia 2011 r. do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. Skarżąca w dniu 9 marca 2011 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powołaną uchwałę Komisji z dnia [...] października 2011 r. Uzasadniając zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu wskazała, że w dniu 2 marca 2012 r., przeglądając akta sprawy w Sądzie I instancji, powzięła wiadomość o odrzuceniu jej skargi, a tym samym o uchybieniu przez nią terminu do dokonania powołanej czynności. Jednocześnie skarżąca podała, że składając w dniu 25 listopada 2011 r. skargę za pośrednictwem Komisji na adres Al. Ujazdowskie [...] w W. pozostawała w przekonaniu, że jest to adres właściwy dla siedziby tej Komisji. Wywodziła, że wniosek, iż organ odwoławczy ma swoją siedzibę pod tym samym adresem co Minister Sprawiedliwości nie był oczywisty. Skarżąca wskazała, że wątpliwości co do powyższego nasuwał fakt, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości miała swoją siedzibę w tym samym miejscu co siedziba Okręgowej Rady Adwokackiej, tj. Al. Ujazdowskie [...], W. Ponadto podkreśliła, że z przepisów nie wynikało, gdzie znajdowała się siedziba Komisji, na kopercie, jak również w uchwale nie został podany adres siedziby Komisji, ponadto uchwała Komisji nie zawierała adresu w pouczeniu o możliwości złożenia skargi. Skarżąca wniosła o uznanie, że złożyła skargę na uchwałę Komisji na niewłaściwy adres bez swojej winy, w wyniku czego doszło do uchybienia terminowi do jej złożenia oraz o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W ocenie Sądu I instancji, przedstawione przez B. W. okoliczności nie stanowiły przesłanki przemawiającej za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi na uchwałę Komisji. W szczególności nie można przyjąć, że zaistniałe po stronie skarżącej wątpliwości co do adresu siedziby Komisji odwoławczej, za pośrednictwem której należało wnieść skargę do Sądu były niemożliwe do przezwyciężenia. W ocenie WSA skarżąca nie dochowała należytej staranności w ustaleniu adresu siedziby organu za pośrednictwem, którego należało złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu wniosła skarżąca wnosząc o jego zmianę oraz o przywrócenie terminu do złożenia skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Według art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodnie natomiast z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi za pośrednictwem organu innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, organ ten powinien przekazać ją właściwemu organowi administracji publicznej, zaś o zachowaniu ustawowego terminu decyduje data nadania skargi pod adresem właściwego organu administracji publicznej. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie była odmowa przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. Skarżąca nie złożyła skargi za pośrednictwem właściwego organu administracji publicznej, którym w sprawie była ww. Komisja. Złożenie skargi w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. nie mogło zostać uznane za wykonanie dyspozycji wynikającej z treści art. 54 § 1 p.p.s.a. Dokonując analizy materiału dowodowego, w szczególności treści pouczenia co do terminu i sposobu wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zawartego w uchwale Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, treści wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu, podzielić należy ocenę jakiej dokonał Sąd I instancji w zakresie zaistnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, jako przesłanki warunkującej przywrócenie tego terminu. Istotnie, uchybienie terminu było skutkiem błędu skarżącej polegającego na niewłaściwym wniesieniu skargi w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. Skarżąca bowiem, co wynikało z treści pouczenia, powinna skierować skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu, którego skarga dotyczyła, a więc za pośrednictwem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. Złożenie jej do niewłaściwego organu, było tym samym działaniem niewłaściwym – niezgodnym z trybem określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a. Okoliczności tej nie zamienia fakt, że w treści samej skargi wskazano właściwy organ za pośrednictwem którego skargę skierowano do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skoro błąd dotyczył wskazania adresu i błędnego złożenie jej w ORA w W., a tym samym skierowania skargi do instytucji niebędącej władnej do nadania jej dalszego biegu na tym etapie sprawy. Zawinienia strony nie może także konwalidować podnoszona okoliczność odczytania pouczenia w sposób, który był przyczyną zaadresowania przesyłki ze skargą na niewłaściwy adres. Treść tego pouczenia była bowiem jasna i nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości, co do sposobu i terminu wniesienia skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. W ocenie NSA w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych powyższa okoliczność nie może być uznana za uzasadniającą brak winy strony w uchybieniu terminu. Strona zobowiązana była bowiem z należytą starannością prowadzić swoje sprawy. Jeżeli miała wątpliwości co do adresu organu odwoławczego powinna to sprawdzić. NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Warto podkreślić, że wniesienie skargi w niewłaściwym trybie, a więc jak w niniejszej sprawie do niewłaściwego organu, byłoby skuteczne jeśli organ ten po otrzymaniu skargi przesłałby tę skargę w otwartym terminie do jej wniesienia organowi właściwemu. Uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] października 2011 r. została doręczona skarżącej w dniu 27 października 2011 r., zatem termin do wniesienia skargi upływał skarżącej w dniu 28 listopada 2011 r. Skarga została złożona przez skarżącą nieprawidłowo w ORA w W. w dniu 25 listopada 2011 r. a następnie przekazana do organu odwoławczego w dniu 1 grudnia 2011 r., więc z uchybieniem wskazanego wyżej terminu. Reasumując NSA wskazuje, że przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez skarżącego dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Skarżąca właściwie została pouczona o możliwości i trybie wniesienia skargi na decyzję, którego zawinione niezastosowanie pociągnęło za sobą ujemne skutki w postaci uchybienia terminu. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.