II OZ 258/12

II OZ 258 / 12 POSTANOWIENIE Dnia 17 kwietnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1983/11 w zakresie przyznania J. O. prawa pomocy w części i odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi J. O. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia oddalić zażalenie. Sygn. akt II OZ 258 / 12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu J. O. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący J. O. wyjaśnił, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, która jest studentką i nie uzyskuje żadnego dochodu. Utrzymują się z uzyskiwanej przez niego emerytury w wysokości 1016,58 złotych netto miesięcznie oraz renty strukturalnej w wysokości 189,00 złotych netto miesięcznie. Podał, że posiada "dom w budowie jako majątek dorobkowy", mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 74,9 m², dom drewniany po rodzicach o powierzchni 57 m², "dom w budowie dla dzieci" oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,851 ha. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Dodał także, że z uwagi na zły stan zdrowia pozostaje pod opieką kilku lekarzy specjalistów w związku z tym ponosi wydatki na leczenie i zakup lekarstw. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2011 r. skarżący wskazał, że posiada dom drewniany po rodzicach o pow. 57 m², dom w budowie w B. o pow. 117 m² (dla dzieci), dom w budowie jako majątek dorobkowy w małżeństwie w B. budowany z kredytów 640.000,00 złotych. Na utrzymanie mieszkania przeznacza kwotę 487,00 złotych, na podatek od nieruchomości 300,00 złotych za okres jednego roku, podatek od dwóch domów w budowie 150,00 złotych za okres jednego roku. Nadto zaciągnął kredyt w wysokości 100.000,00 złotych, który spłaca miesięcznie w ratach w wysokości 500,00 złotych. Skarżący wyjaśnił, że otrzymywał pomoc od dwóch braci w formie pożyczki oraz syna dla bieżących potrzeb studiującej córki. Natomiast z organizacji społecznych i państwowych żadnej pomocy finansowej nigdy nie otrzymywał. Oświadczył, że ponosi koszty kredytów zaciągniętych w bankach brytyjskich jako czesne w wysokości 3145 funtów rocznie, czyli 3145 x 3 lata + odsetki spłacane od 2012 roku, tj. po skończeniu przez córkę studiów licencjackich. Córka nie otrzymuje przy tym stypendium, natomiast studia II stopnia będą droższe od 2012 o około 7.000,00 funtów, które zamierza płacić ewentualnie ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, po przeprowadzonym sądownie podziale majątku dorobkowego. W wykonaniu kolejnego zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 grudnia 2011 r. pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. skarżący stwierdził, że jest zadłużony u braci na kwotę 50.000,00 USD, jaka była niezbędna na utrzymanie i wykształcenie dzieci i na dzień dzisiejszy nie spłacił żadnej kwoty. Nadto nie otrzymuje żadnych dochodów z nieruchomości, gdyż nigdy nic nie wynajmował. Samodzielnie zaciągnął kredyt w 2002 r. na budowę domu o pow. 117 m², natomiast dom w budowie w B. realizowany był razem z byłą małżonką z kredytów 180.000,00 + 420.000,00 złotych + 40.000,00 z kasy zapomogowo pożyczkowej (razem 640.000,00 złotych). Miesięcznie ponosi następujące koszty: opłatę za mieszkanie w wysokości 497,00 złotych, opłatę gaz w wysokości 109,00 złotych, opłatę za wodę 58,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 98,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 91,00 złotych, opłatę za internet 45,00 złotych, podatek od nieruchomości 35,00 złotych. Ponadto wskazał, że na zakup żywności ponosi ok. 250,00 złotych, na leczenie ok. 150,00 złotych, inne wydatki konieczne (m.in. środki odzieży, chemiczne, ok. 80.00 złotych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając powyższy wniosek, podkreślił, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować, gdy ubiegający się o taką pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu, więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym, nadesłane wyjaśnienia i porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100,00 złotych (wpis od skargi), Sąd uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym poprzez ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż zaliczyć można ją do kręgu osób, którym można przypisać stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Strona posiada znaczny majątek w postaci dwóch domów, mieszkania, nieruchomości rolnej oraz domu po rodzicach. W tym zakresie Sąd wskazał na pogląd wyrażony w orzecznictwie, że posiadanie nieruchomości znacznej wartości wyklucza możliwość uznania skarżącego za osobę ubogą, niemogącą ponieść niezbędnych kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę okoliczności podane przez skarżącego, co do jego stanu majątkowego, ponoszonych kosztów i uzyskiwanych dochodów, Sąd uznał, że skarżący jest w stanie ponieść część kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z przedstawionych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie odmowy zwolnienia go od kosztów sądowych wniósł J. O., uznając, że jego trudna sytuacja majątkowa uzasadnienia przyznanie mu prawa pomocy w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze J. O. uznał, że pomimo iż nie uzasadnia ona przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jednak zostały wypełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez przyznanie mu adwokata. Stwierdzić trzeba, iż skarżący nie wskazał żadnych takich okoliczności faktycznych, które pozwalałyby na podważenie ustaleń przyjętych w zaskarżonym postanowieniu, a które skutkowałyby stwierdzeniem przez Sąd, iż zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy w większym zakresie niż określony w skarżonym postanowieniu. Skarżący nie wskazał, bowiem na żadne takie względy, które pozwalałyby na przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powyższe okoliczności nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń, jak i oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Mając wskazane wyżej względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. jako pozbawione uzasadnionych podstaw.