IV SA/Wa 2027/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2012 r. sprawy ze skargi "P." S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego - oddala skargę - P. S. A. w W. w dniu 23 sierpnia 2010 r. wniosła o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usuwanie przemiałów i wydobywanie piasku z koryta rzeki [...] na odcinku od km [...] do km [...]. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie piasku z koryta rzeki [...] od km [...] do km [...]. Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z dnia [...] października 2011 r. utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że - zgodnie z opinią prof. [...] w sprawie zmian morfologii koryta [...] w W. i ich związku z eksploatacją kruszywa - z szeregu opracowań wykonanych w ciągu kilkudziesięciu lat wynika, że przyczyną nadmiernej erozji dna na odcinku miejskim [...] w 60-70 % jest nadmierna eksploatacja kruszywa, a w pozostałej części zwężenie koryta budowlami regulacyjnymi. Analiza zmian morfologii koryta prowadzona w oparciu o zdjęcia lotnicze z różnych lat, jak również wyniki sondowań i wierceń pozwalają na stwierdzenie, że głównym czynnikiem odpowiedzialnym za obniżanie się poziomu przepływu wód średnich i niskich [...] na odcinku [...] jest regulacja koryta i zwężenie tarasu współczesnego rzeki nazywane "[...]", a eksploatacja kruszywa ma mniejsze znaczenie. Profil współczesnych osadów zmienia się po większych wezbraniach, przy czym od około 1984 r. tempo obniżania się poziomu dna zmniejszyło się, a od 1994 r. nieznacznie się podnosi. Wiązać to można z odkładaniem się rumowiska w strefie międzyostrogowej, co powoduje zmniejszanie się przekroju koryta wielkich wód, a w konsekwencji prowadzi do zwiększenia prędkości przepływu zagrażającego stabilności wałów przeciwpowodziowych. Analiza bilansu aluwiów wskazuje, że ilości kruszywa transportowanego korytem są mniejsze niż ilości wyeksploatowane, ale wynika to ze stosowanej dotychczas metodyki badań, która nie gwarantuje wyników porównywalnych. W konkluzji autor opracowania stwierdza, że zakazem eksploatacji kruszywa powinien być objęty odcinek rzeki między km [...] a km [...], a eksploatacja może dotyczyć tylko przestrzeni międyostrogowych i tarasu współczesnego (międzywala). Organ odwoławczy powołał się także na opracowanie wykonane przez Wydział Inżynierii Środowiska [...] w lutym 2009 r., oparte na 115 przekrojach badawczych, dla których wykonano pomiary batymetryczne. Do analizy porównawczej wybrano pomiary przeprowadzone w latach 1953 (przed wykonaniem regulacji rzeki), 1981; 1999 i 2008, a w charakterze pomocniczym również pomiary z 1993 r. z okresu niżówkowego oraz z 1997 r. po przejściu fali powodziowej. Zgodnie z opracowaniem miejscami poboru kruszywa powinny być naturalne strefy akumulacji rumowiska, szczególnie pola międzyostrogowe, co poprawi warunki przepływu wód powodziowych. Miejsca dopuszczone do poboru kruszywa powinny uwzględniać także ich rozmieszczenie. Obecnie w km [...] zlokalizowane są dwie piaskarnie, na które w latach 2007- 2008 przypadało 50% wydobycia. Ponieważ od wielu lat wielkość wydobycia przekracza ilości rumowiska dopływającego, wydobycie w km [...] oraz w km [...] powinno być wyeliminowane, a znaczne ograniczenia w poborze powinny objąć piaskarnie zlokalizowane w km: [...]; [...]; [...]; [...] i [...]. Organ zaznaczył, iż o konieczności ograniczenia wydobycia kruszywa z koryta rzeki [...] na odcinku [...] organy sygnalizowały przedsiębiorstwu już kilka lat temu, m. in. przy wydawaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. oraz decyzji z dnia [...] września 2006 r., którymi udzielono tych pozwoleń odpowiednio do dnia 31 października 2008 r. oraz do dnia 31 maja 2008 r. Od tego czasu wnioskodawca miał wystarczającą ilość czasu na przygotowanie eksploatacji kruszywa na innym odcinku rzeki lub inną technologią oraz na ograniczenie ilości piaskami na odcinku [...] koryta [...]. Organ drugiej instancji powołał art. 126 pkt 1 wzw. z art. 125 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j.: Dz. U. z 2005 r. nr 239; poz. 2019 ze zm,), zwanej dalej "Prawem wodnym", zgodnie z którym pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wody nie spełnia wymagań ochrony środowiska. Zwrócono uwagę, że stosownie do art. 37 ust. 7 Prawa wodnego wydobywanie z wód piasku zostało zaliczone do szczególnego korzystania z wód, które w myśl przepisu art. 31 ust. 2 Prawa wodnego nie może powodować pogorszenia stanu wód ani wyrządzać szkód. Jeżeli występuje możliwość wyeliminowania przewidywanych szkód w drodze wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, bądź nałożenia na zakład obowiązków wobec innych zakładów narażonych na szkody w związku z wykonywaniem udzielonego pozwolenia wodnoprawnego to, na podstawie przepisu art. 128 ust. 1 pkt 7 i 7a Prawa wodnego, organ nakłada takie obowiązki na uprawnionego. W przedmiotowej sprawie, organ nie znalazł takich rozwiązań technicznych, które umożliwiłyby zapobieżenie szkodom lub zrekompensowanie nadmiernego pogłębiania się koryta rzeki, w związku z czym musiał odmówić udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Pogłębianie się dna koryta rzeki w podłoże spowodowało silne zróżnicowanie pola prędkości przepływu, prowadzące do formowania się odsypów brzegowych i w konsekwencji do dalszej degradacji koryta rzeki. Z obu dołączonych do akt sprawy opracowań wynika, że rozwiązaniem powyższego problemu jest stopniowe wybieranie kruszywa z przestrzeni międzybrzegowych, co w dłuższym czasie wyrówna ilości kruszywa ograniczone zakazem poboru z koryta rzeki, a jednocześnie - poprzez zwiększenie przekroju czynnego wielkich wód - poprawi warunki ich przepływu przez odcinek [...]. P. S. A. w W. wniosła do Sądu skargę na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że opinia Dyrektora RZGW [...] z dnia [...] października 2010 r. nie jest adekwatna do złożonego wniosku, ponieważ nie obejmuje tożsamego odcinka rzeki ani czasu wykonania powołanych w niej pomiarów (2008 r.). Skarżący podniósł, iż niedopuszczenie w związku z tym dodatkowej opinii biegłego, nawet gdy żaden z oferentów nie odpowiedział na ofertę organu pierwszej instancji na jej wykonanie, narusza art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", W ocenie skarżącego organ nie odniósł się do argumentów skarżącego, że odtwarzanie się pokładów piasku jest procesem ciągłym o zmiennym nasileniu, a wydobywanie piasku odbywa się jednokrotnie w stosunku rocznym przez 2-3 tygodnie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Rozpatrzony zaskarżoną decyzją wniosek dotyczy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie piasku z rzeki [...]. Wydobywanie z wód piasku jest szczególnym korzystaniem z wód (art. 37 ust. 7 Prawa wodnego), które wymaga pozwolenia wodnoprawnego (art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony środowiska (art. 125 pkt 3 Prawa wodnego). W niniejszej sprawie organ uznał, że udzielenie skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie piasku z koryta rzeki [...] na odcinku od km [...] do km [...] zagroziłoby środowisku poprzez nadmierne pogłębienie dna rzeki skutkujące silnym zróżnicowaniem pola prędkości przepływu wody, prowadzącym do formowania się odsypów brzegowych i dalszej degradacji koryta rzeki. Sąd podziela powyższe stanowisko organu odwoławczego. Organ powołał się w zaskarżonej decyzji na dwa dokumenty dotyczące zmian morfologii koryta [...] w W. i ich związku z eksploatacją kruszywa: opinię prof. [...] oraz opracowanie Wydziału Inżynierii Środowiska [...] z lutego 2009 r. W pierwszym z dokumentów wskazano, że w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat w wyniku erozyjnego obniżania się poziomu dna rzeki obniżył się poziom przepływu niskiej wody. Za główną przyczynę niekorzystnych zmian warunków przepływu uważa się regulację koryta rzeki oraz eksploatację kruszywa jego z dna. Zdaniem autora opinii ten pierwszy czynnik ma obecnie większe znaczenie. We wnioskach końcowych wskazano, iż zakazem eksploatacji kruszywa z koryta rzeki powinien być objęty odcinek pomiędzy km [...] a km [...], na którym powinno się eksploatować jedynie piasek zdeponowany w strefach poza głównym nurtem (w przestrzeniach międzyostrogowych oraz w międzywalu), co poprawi warunki przepływu wielkich wód. Z dokumentu tego wynika więc, że w części [...] objętej wnioskiem nie należy pobierać piasku z dna rzeki, o co wnosi skarżący. Z kolei z drugiego dokumentu - opracowania wykonanego przez Wydział Inżynierii Środowiska [...] w lutym 2009 r., miejscami poboru kruszywa powinny być naturalne strefy akumulacji rumowiska, szczególnie pola międzyostrogowe, co poprawi warunki przepływu wód powodziowych. Ponieważ od wielu lat wielkość wydobycia przekracza ilości rumowiska dopływającego, wydobycie w km [...] powinno być wyeliminowane z uwagi na degradację rafy kamiennej, stanowiącej ważną bazę erozyjną w dnie rzeki (str. 30). Pogłębianie się dna koryta rzeki w podłoże spowodowało silne zróżnicowanie pola prędkości przepływu, prowadzące do formowania się odsypów brzegowych i w konsekwencji do dalszej degradacji koryta rzeki (str. 36). Z obu dołączonych do akt sprawy opracowań wynika zatem, że rozwiązaniem powyższego problemu jest stopniowe wybieranie kruszywa z przestrzeni międzybrzegowych, a nie z dna rzeki, co zwiększy przepływ wielkich wód przez odcinek [...], zmniejszając skutki powodzi. Odnośnie zarzutu skarżącego, że opinia Dyrektora RZGW [...] z dnia [...] października 2010 r. nie jest adekwatna do złożonego wniosku, ponieważ nie obejmuje tożsamego odcinka rzeki ani czasu wykonania powołanych w niej pomiarów (2008 r.) należy wskazać, że opinia ta nie miała zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia, natomiast wnioski z niej wypływające są tożsame z wnioskami wynikającymi z opracowania wykonanego przez Wydział Inżynierii Środowiska [...] w lutym 2009 r., w którym wyraźnie jest mowa m. in. o odcinku rzeki, którego dotyczy wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Nowsze dane przedstawione przez skarżącego w ocenie Sądu nie wpływają w istotny sposób na uznanie, by uzasadnione z punktu widzenia ochrony środowiska było wydobywanie piasku z przedmiotowego rejonu dna rzeki [...]. Powyższe dwa dokumenty, na których organ oparł swe rozstrzygnięcie są zdaniem Sądu wystarczające do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia, stąd brak dodatkowej opinii biegłego nie skutkuje błędnym ustaleniem stanu faktycznego. Okoliczność, że wydobywanie piasku odbywa się jednokrotnie w stosunku rocznym i trwa jedynie 2-3 tygodnie w ocenie Sądu nie wpływa na wynik sprawy. Z powyższym względów Sąd oddalił skargę na podstawie art.151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.".