I GSK 753/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie NSA Gabriela Jyż Czesława Socha (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 21/12 w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. C. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 28 lutego 2012 r. o sygn. I SA/Ke 21/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji uznał za prawidłową ocenę organu, iż pełnomocnik skarżącej, nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] września 2011 r. W sprawie nie jest kwestionowana data doręczenia stronie decyzji (19 września 2011 r.), jak również fakt uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, które złożone zostało w dniu 10 października 2011 r. Ustanowiony w dniu 30 września 2011 r. pełnomocnik skarżącej w odwołaniu od powyższej decyzji, zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazał, że od 3 października 2011 r., tj. od ostatniego dnia terminu do wniesienia odwołania, do 5 października 2011 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, co uniemożliwiało mu wykonywanie obowiązków zawodowych. Do wniosku załączył zaświadczenie lekarskie. W ocenie Sądu I instancji, sam fakt choroby, nie decyduje o automatycznym uprawdopodobnieniu braku winy skutkującym przywróceniem terminu, o którym mowa w art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i nie daje możliwości wyręczenia się inną osobą. Pełnomocnik strony takich okoliczności jednak nie wykazał. Z zaświadczenia lekarskiego wynikało jedynie, iż pełnomocnik z powodu choroby nie mógł stawić się w sądzie; nie wynikało natomiast, że nie mógł w tym czasie wykonywać innych czynności. Dopiero w skardze podniesiono, że choroba pełnomocnika była nagła i niespodziewana oraz uniemożliwiała ustanowienie substytuta. Sąd podkreślił, że profesjonalni pełnomocnicy stron, zobowiązani są do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Tym samym, ogólnikowe wyjaśnienia, ograniczające się w zasadzie do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego, nie są wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, pełnomocnik nie podjął nawet próby uprawdopodobnienia, że choroba rzeczywiście uniemożliwiła mu wniesienie odwołania w terminie. Stwierdzenie, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim uniemożliwiało mu wykonywanie obowiązków zawodowych, jest – w ocenie Sądu – niewystarczające dla oceny, czy adwokat dołożył staranności w prowadzeniu sprawy. Wobec powyższego, Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skargą kasacyjną J. C. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego. Domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła błędną wykładnię art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji błędnie przyjął, że pełnomocnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] września 2011 r., skoro złożył oświadczenie o niemożności działania z powodu choroby uniemożliwiającej mu wykonywanie obowiązków zawodowych, potwierdzone zaświadczeniem wystawionym przez uprawnionego lekarza sądowego. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że spełnione zostały wszelkie przesłanki konieczne do przywrócenia terminu do dokonania spóźnionej czynności. Składając odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, pełnomocnik wyjaśnił powód uchybienia terminowi, co uprawdopodobniło brak winy po jego stronie. Ponadto, dla udowodnienia prawdziwości swego oświadczenia, przedłożył zaświadczenie lekarskie. Zdaniem kasatora, Sąd błędnie przyjął, że niezbędnym warunkiem uprawdopodobnienia braku winy, a tym samym uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, jest bardziej konkretne i szczegółowe wyjaśnienie przyczyn uchybienia terminowi. W tym wypadku, oznaczałoby to bowiem konieczność ujawnienia rodzaju i charakteru choroby, co objęte jest tajemnicą lekarską. Odnosząc się do treści zaświadczenia lekarskiego, autor skargi kasacyjnej wskazał, że jest ona niejako wymuszona treścią gotowych druków zaświadczeń, na których lekarz uzupełnia jedynie dane pacjenta, datę niezdolności do pracy, numer choroby itp. Tego rodzaju zaświadczenie lekarskie może być wykorzystywane do różnych celów związanych z działalnością pełnomocnika. Nie jest możliwe wymienienie w nim wszelkich sytuacji, w których zaświadczenie to może być skuteczne. Dyrektor Izby Celnej w K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Podał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, a wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Skarga kasacyjna, odwołując się do błędnej wykładni art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, wskazała ten przepis jako przepis prawa materialnego. Przepis ten jednak należy zaliczyć do procesowych, skoro staranność w dotrzymywaniu terminów jest podstawowym warunkiem realizacji uprawnień procesowych. Odwołanie się kasatora do tej podstawy spowodowane jest inną oceną niż uczynił to Sąd I instancji, że w sprawie zaistniały okoliczności do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Istota zarzutu zmierza do wykazania, że złożone zaświadczenie o chorobie jest wystarczającą przesłanką do wykazania braku winy w uchybieniu terminu. Stanowiska tego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela z następującego powodu. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na zainteresowanego obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, jak to trafnie wskazał Sąd I instancji. W sprawie wskazano jedynie na istnienie choroby potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim. Nie podjęto żadnej próby uprawdopodobnienia, że przeszkody tej przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć. W przedmiotowej sprawie strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w stosunku do którego należy stosować podwyższone kryterium oceny z racji wykonywanego zawodu. Osoby te, są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Treść złożonego zaświadczenia lekarskiego, wyraźnie wskazuje jednak na brak możliwości stawienia się w sądzie w okresie od 3 do 5 października 2011 r. Nie oznacza to, że choroba uniemożliwiła całkowite podjęcie działań w tym czasie. Zaświadczenie nie wskazuje na chorobę nagłą, która nie pozwoliła nawet na wyręczenie się inną osobą. Zaświadczenie to, zostało wydane w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania. Złożenie przy tym odwołania w dniu 10 października 2011 r., a więc 5 dni po upływie terminu wskazanego w zaświadczeniu lekarskim, potwierdza brak reguł starannego działania. W regułach tych, zawarta jest jednak odpowiedzialność strony za dobór osób, które reprezentują ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych. W sytuacji, gdy choroba, wbrew twierdzeniom kasatora, nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, to uprawdopodobnienie braku winy zwolnione jest od ścisłych formalności dowodowych. Zasada logiki i doświadczenia życiowego, a więc wiarygodność, jest wystarczającym argumentem, czy rodzaj i charakter choroby uniemożliwiał podjęcie działań w stosownym do tego momencie. W sprawie, jak już wyżej zauważono, nie podjęto nawet takich działań. Przyjęcie zatem braku staranności, było w pełni uzasadnione. Oznacza to, że błędna wykładnia przepisu, na którą powołał się kasator, nie mogła być przyjęta. Powyższe wskazuje, że nie wykazano braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji zarzut skargi kasacyjnej nie mógł być uznany za uzasadniony. Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 184 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w treści art. 204 pkt 1 wyżej cytowanej ustawy.