I FZ 284/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia U. Spółka z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 36/12, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi U. Spółka z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. Będącym przedmiotem zażalenia postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 36/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił U. spółce z o.o. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 czerwca 2011 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. Nawiązując do stanu faktycznego sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż wyżej wymienione rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej zostało wysłane do skarżącej w dniu 1 lipca 2011 r., jednakże przesyłka pomimo dwukrotnego awizowania (w dniu 4 i 12 lipca 2011 r.) nie została przez stronę odebrana i w dniu 19 lipca 2011 r. została zwrócona do nadawcy. W nosząc o przywrócenie terminu skarżąca, w piśmie z dnia 13 grudnia 2011 r., argumentowała, że zaskarżona decyzja została jej skutecznie doręczona w dniu 6 grudnia 2011 r., w którym wydano jej odpis tej decyzji, i że o przywrócenie terminu wnosi z ostrożności procesowej. Skarżąca podniosła, że w toku postępowania podatkowego faktycznie zmieniła adres siedziby, o czym zawiadomiła w trybie art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej organ drugiej instancji, który pomimo informacji o nowym adresie nadal przesyłał jej korespondencję na adres nieaktualny. Zdaniem skarżącej nie ma jej winy w uchybieniu terminu, gdyż od dnia zawiadomienia organu drugiej instancji o nowym adresie pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż dalsza korespondencja w sprawie będzie kierowana na podany przez nią adres. Dokonując merytorycznej oceny wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 czerwca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie doszukał się w nim okoliczności uprawdopodobniających brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. W pisemnych motywach orzeczenia Sąd ten w pierwszej kolejności, mając na uwadze akta sprawy, doszedł do przekonania, że brak jest w nich dowodów na poinformowanie przez stronę organu o zmianie adresu siedziby. W konsekwencji WSA stwierdził, iż w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Następnie, badając okoliczności podane przez stronę w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi Sąd pierwszej instancji uznał, iż za takową okoliczność nie mogło zostać uznane nieodbieranie przez skarżącą korespondencji pod adresem, pod którym zgodnie z prawem winna być ona kierowana. W ocenie Sądu osoby reprezentujące skarżącą w celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu jej interesów, winny były poinformować organ odwoławczy o aktualnym adresie do korespondencji. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, występujący w imieniu spółki prezes zarządu, wniósł o jego zmianę, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 czerwca 2011 r. Argumentując powyższe strona wskazała, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy, ponieważ nie została ona pouczona o obowiązku informowania o zmianach adresu do doręczeń oraz o skutkach nie zaktualizowania adresu siedziby w Krajowym Rejestrze Sądowym, w zakresie postępowania podatkowego, co było obowiązkiem organów. Ponadto prezes zarządu nadmienił, iż fakt zmiany adresu siedziby zgłaszał organom podatkowym ale nie na piśmie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze z., dalej również jako P.p.s.a.), sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności sądowej na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie podkreślenia wymaga okoliczność, iż strona wnosząc o przywrócenie terminu wskazała, że poinformowała organ o zmianie adresu siedziby, w trybie art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, i że w związku z tym decyzja organu podatkowego została jej skutecznie doręczona w dniu 6 grudnia 2011 r., kiedy to uzyskała odpis decyzji, a nie w dniu doręczenia pod poprzednim adresem. W istocie więc spółka podniosła okoliczności dotyczące nieprawidłowości w doręczeniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze. zm., dalej również jako: Ordynacja podatkowa lub O.p.) w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, jeżeli wniesiono o zastosowanie takiego sposobu doręczania albo wyrażono na to zgodę. Natomiast § 2 powołanego przepisu stanowi, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. A contrario z § 2 należy wyciągnąć wniosek, że w przypadku, gdyby strona dopełniła określonego w komentowanej regulacji obowiązku, a organ doręczyłby pismo pod dotychczasowym jej adresem, to doręczenie takie należało by uznać za nieskuteczne. Co więcej, i co słusznie też zauważono w zażaleniu, w postępowaniu podatkowym organ podatkowy, działając zgodnie z wyrażoną w art. 121 § 2 O.p. zasadą informowania strony o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, powinien w pierwszym piśmie skierowanym do strony poinformować stronę, która nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, o treści art. 146 Ordynacji podatkowej. Tylko wtedy bowiem niepoinformowanie organu o zmianie adresu, może uzasadniać zastosowanie wobec strony, niekorzystającej z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, ujemnych skutków procesowych określonych w § 2 art. 146 O.p. Skoro zatem skarżąca twierdzi, że zawiadomiła organ o zmianie adresu siedziby, tudzież, że organ nie poinformował jej o tym obowiązku, a organ doręczył decyzję w trybie określonym w art. 150 O.p. w drodze awizo, pod dotychczasowym adresem, to doszło do nieprawidłowości w doręczeniu decyzji. W konsekwencji nie rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Datą wyznaczającą początek tego terminu jest bowiem dzień doręczenia rozstrzygnięcia. Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem naruszono przepisy o doręczeniu, nie dokonując doręczenia pod prawidłowo zmienionym, w trybie art. 146 O.p. adresem, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec. Zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia stronie decyzji organu drugiej instancji może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez wojewódzki sąd administracyjny na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi w aspekcie dochowania terminu jej złożenia. Negatywne rozstrzygnięcie w tym zakresie może być kwestionowane przez stronę w drodze skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie zaskarżone postanowienie, pomimo błędnego uzasadnienia, jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.