II SA/Wa 2577/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 223 ust. 1, 5, 7 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) mianował J. N. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień [...] celnego w korpusie [...] Służby Celnej. Pismem z dnia 15 listopada 2010 r. wymieniony złożył odwołanie od aktu mianowania, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa, w tym zasady praworządności wyrażonej w art. 6 kpa oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego – art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej. Ponadto J. N. zaznaczył, iż doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Funkcjonariusz zwrócił tez uwagę na naruszenie prawa materialnego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy. J. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez mianowanie do korpusu oficerów młodszych oraz określenie stopnia służbowego w tym korpusie poprzez przyjęcie kryteriów punktowych mianowania funkcjonariuszy celnych na stopnie służbowe w poszczególnych korpusach, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz wskazanie, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, należy wziąć pod uwagę dyspozycję art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Odwołujący podał, iż w okresie od [...] maja 2002 r. do [...] października 2002 r. pełnił obowiązku Kierownika [...] w [...]. Następnie w okresie od [...] listopada 2002 r. do dnia [...] kwietnia 2004 r. sprawował funkcję Kierownika [...] w [...]. W treści powyższego odwołania J. N., zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, ze względu na brak pouczenia w decyzji – akcie mianowania. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. Organ wyjaśnił, iż obowiązek nadania stopnia funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni, w poszczególnych korpusach, uregulowano w art. 223 ust. 2-6 ustawy. Zadaniem organu było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Badając zasadność żądania J. N. dotyczącego mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, organ uznał, że w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania. Odwołujący się w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, czyli w dniu 31 października 2009 r. zajmował stanowisko [...] celnego i posiadał stopień służbowy [...] celnego, nie pełniąc przy tym obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Wymienione wyżej stanowisko nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mianowanie do korpusu oficerów młodszych, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez odwołującego stopień służbowy [...] celnego nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów [...] Służby Celnej. Stąd, też obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w [...] było mianowanie odwołującego na stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej. Wskazano, iż organy nie negują faktu zajmowania w przeszłości przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Znajduje to bowiem potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych z których wynika, iż od dnia [...] maja 2002 r. do dnia [...] października 2002 r. odwołujący pełnił obowiązki na stanowisku Kierownika [...] w [...]. Natomiast w okresie od dnia [...] listopada 2002 r. do dnia [...] kwietnia 2004 r. zajmował stanowisko kierownika ww. oddziału. Organ zaznaczył również, iż przyczyną odwołania z pełnionej funkcji była reorganizacja Izby Celnej w [...]. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika by w okresie późniejszym, wymieniony zajmował stanowisko bądź pełnił obowiązki na stanowisku o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Wspomniany przepis, uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników albo pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Szef Służby Celnej nie zgodził się z argumentacją dotyczącą rozumienia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", użytego w omawianym przepisie art. 223 ust. 3 pkt 2, jako dowolnego okresu poprzedzającego wejście w życie ustawy. Organ zwrócił również uwagę, iż wskazany artykuł umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Oznacza to, że reguluje on wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawić się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Zgodnie z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy, na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy, miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, stanowiło awans. J. N. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), uchylenie decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 ppsa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: - przepisów prawa materialnego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" odnosi się tylko do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy oraz niezastosowanie tego przepisu przy rozstrzygnięciu sprawy, - art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez działanie wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 kpa tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej, - art. 138 § 1 kpa poprzez rozstrzygniecie odwołania na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach wyłącznie w części dotyczącej mianowania funkcjonariusza do korpusu, pominięcie zaś rozstrzygnięcia w zakresie stopnia funkcjonariusza określonego w skarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej. Powołując się na pełnienie w przeszłości obowiązków na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym, skarżący podniósł, ze pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane, zgodnie w wykładnią językową jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Na poparcie swego stanowiska skarżący powołał się na uchwałę SN z dnia 13 stycznia 1995 r. sygn. akt III CZP 174/94 oraz na orzeczenie NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04 (LEX Nr 165717) w którym sąd stwierdził, że wykładnia rozszerzająca pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" stwarza pozaustawowe kryterium, sprowadzające się do tego, że okres przed dniem wejścia w życie ustawy, jest traktowany wyłącznie jako okres trwający co najmniej do dnia jej wejścia w życie. Ponadto zarzucił, iż organ odwoławczy nie wypowiadając się co do określonego stopnia służbowego naruszył art. 138 § 1 kpa, bowiem organ II instancji nie może ograniczyć się w sentencji wyłącznie do części sprawy w tym przypadku do korpusu, skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej dotyczyła dwóch elementów tj. korpusu i stopnia służbowego. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego, ani powołaną podstawą prawną. Rozpatrywana zgodnie powołanymi zasadami skarga, zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane. Nadmienić należy, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 wpisanej do zasad prawnych, potwierdził możliwość kontroli przez organ II instancji, aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Podczas badania prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, należy więc stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji, zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa, należy wnieść za pośrednictwem tego organu, do organu II instancji w terminie 14 dni, od dnia doręczenia decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 kpa ,decyzje od których nie służy odwołanie, w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. W niniejszej sprawie, J. N. wniósł odwołanie w dniu 15 listopada 2010 r., czyli po upływie niemalże roku, od dnia wydania aktu mianowania. Wymieniony funkcjonariusz, mając świadomość, iż dokonał tej czynności z uchybieniem terminu, do odwołania, dołączył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W opisanym stanie faktycznym, Szef Służby Celnej winien, działając w trybie art. 59 § 2 kpa, najpierw rozpatrzyć wniesiony wraz z odwołaniem, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ obowiązku tego nie wykonał, co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Organ przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję mimo, iż bezsporne było wniesienie tego odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Rozpatrywanie przez organ II instancji odwołania od aktu mianowania oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie, było działaniem pozbawionym podstawy prawnej. Dotknięta taką wadą decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r., nie może funkcjonować w obrocie prawnym, bowiem dotyczy materii rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczną - aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Powyższe czyni koniecznym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nie można się zgodzić ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, według którego, wobec braku pouczenia w akcie mianowania o sposobie zaskarżenia tego aktu, strona, może skutecznie dopełnić wniesienie odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności. Pogląd organu, że w takim przypadku 14 dniowy termin, na wniesienie odwołania na decyzję "nie biegnie", nie jest prawnie uzasadniony, co więcej, narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 kpa. Nie istnieje bowiem, na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego norma, która z brakiem stosownego pouczenia o odwołaniu, łączyłaby ustanie mocy obowiązującej przepisu art. 129 § 2 kpa, który ustanawia 14 dniowy termin do złożenia odwołania. Ustawodawca, stworzył możliwość przywrócenia terminu, jeśli został on uchybiony bez winy strony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w nieograniczonym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 kpa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 ust. 1 w związku z art. 120 ppsa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.