I SAB/Wa 430/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. F., J.B., A. P., M. D. i M. F. na przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku J.B., T. F., J.F., A. P. i M. D. z dnia 14 czerwca 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg [...] ozn. dawniej jako "Nieruchomość [...] nr [...] z hip. [...] dz. nr [...]" - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W.F., J.B., A.P., M.D. i M. F. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W.F., J. B., A.P., M.D. i M.F. kwotę po 240 (dwieście czterdzieści) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. W. F., J. B., A. P., M. D. i M. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 14 czerwca 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg [...] ozn. dawniej jako "Nieruchomość [...] nr [...] z hip. [...] dz. nr [...]". W uzasadnieniu skargi wskazali, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] uznał za uzasadnione zażalenie skarżących wniesione na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie rozpoznania niniejszego wniosku i wyznaczył w/w organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2011 r. Jednakże pomimo wyznaczenia tego terminu decyzja w sprawie nie została wydana, a Prezydent nie podjął jakichkolwiek czynności bezpośrednio zmierzających do jej wydania - w szczególności nie zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego. W odpowiedzi na skargę pismem z dnia 9 listopada 2011 r. Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia [...] lutego 2012 r., o czym strony zostały zawiadomione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na całkowitą zasadność skargi. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe a nie jakiekolwiek), a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i wyznaczania coraz to nowych terminów zakończenia sprawy bez podania uzasadnionych przyczyn takiego działania. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku skargi na przewlekłość, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte wnioskiem J.B., T. F., J. F., A. P. i M. D. z dnia 14 czerwca 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg [...] ozn. dawniej jako "Nieruchomość [...] nr [...] z hip. [...] dz. nr [...]" (zmienionym następnie pismem z dnia 27 lipca 2011 r.). W wyniku nie wywiązania się organu z załatwienia sprawy w terminie wynikającym ze wskazanych przepisów skarżący wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Wojewoda postanowieniem [...] czerwca 2011 r. nr [...] uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2011 r. Zauważyć przy tym należy, że od przedłożenia organowi I instancji opisanego postanowienia Wojewody tj. od dnia [...] czerwca 2011 r. Prezydent działa w sposób, który sprzyja wydłużaniu terminu zakończenia postępowania, bowiem do dnia [...] listopada 2011 r. nie dokonał w sprawie żadnej czynności. Następnie w w/w dacie organ wystosował 4 pisma do różnych jednostek organizacyjnych o podanie informacji w sprawie. Jednocześnie pismem również z dnia 9 listopada 2011 r. powiadomił strony postępowania, że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji i dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2011 r. Nadto Prezydent poinformował, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 29 lutego 2012 r. Zatem ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, że organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, jak również termin wyznaczony w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. W aktach brak jest bowiem dokumentacji z czynności organu, które w sposób zasadniczy prowadziłyby do zakończenia przedmiotowego postępowania. Nadto organ nie informował stron o przyczynach zwłoki w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie oraz o ewentualnym terminie jej zakończenia, co powoduje refleksję, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych starań w celu jej zakończenia. Na uwagę zasługuje również informacja zawarta w skierowanym do stron po złożeniu niniejszej skargi na bezczynność, piśmie z dnia 9 listopada 2011 r., którym organ wyznaczył termin zakończenia sprawy na dzień [...] lutego 2012 r. Podanie w/w terminu rozpoznania sprawy rażąco narusza bowiem terminy określone w przepisach kpa i jednocześnie obrazuje podejście Prezydenta do potrzeby rychłego zakończenia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa." Ponadto zauważyć należy, iż złożona do Sądu skarga na organ przewlekle prowadzący postępowanie służyć ma doprowadzeniu do wydania rozstrzygnięcia przez ten organ. Celem jej jest bowiem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że skarga na przewlekłe prowadzenie niniejszego postępowania przez Prezydenta [...] jest w pełni uzasadniona. Jednocześnie wobec przedstawionego stanu sprawy Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie przewlekłość rażąco narusza prawo. Co do jej rażącego charakteru zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m. in. art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania przez sąd rażącego bądź nie naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość – przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy czyli od 17 maja 2011 r. Od tego dnia do dnia wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania organu minęło prawie 5 miesięcy a do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd prawie dziewięć miesięcy, w ciągu których organ nie podejmował istotnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Zważywszy, że przed wejściem w życie wspomnianej ustawy organ również nie podejmował czynności zmierzających bezpośrednio do szybkiego zakończenia sprawy uznać należy, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ występujące w niniejszej sprawie ma charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż w tym okresie organ uchybił w sposób rażący terminom załatwienia sprawy. Nadto zważyć również należy, iż przed wystąpieniem ze skargą do sądu skarżący skorzystali ze środka przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez organ w postaci zażalenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 kpa, do Wojewody [...] który uznał je za zasadne podkreślając, iż od momentu złożenia przedmiotowego wniosku tj. od dnia 14 czerwca 2004 r. do momentu złożenia zażalenia organ nie podejmował działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz do merytorycznego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1, art. 120 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.