II SA/Rz 974/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO, Kolegium), na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 11 ust. 2 w związku z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwana dalej jako u.p.s.), po rozpoznaniu odwołania P. M. od decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] o odmowie udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że wnioskiem z dnia 12 maja 2011 r., złożonym tego samego dnia w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej, P. M. zwrócił się z prośbą o przyznanie świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], odmówił udzielenia żądanej pomocy, ponieważ nie było możliwe ustalenie przesłanek w zakresie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy (brak zaświadczenia o dochodach) i możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W odwołaniu P. M. podniósł, że odwołuje się od decyzji Burmistrza gdyż nie pokrywają jego wydatków na leki, światło, gaz. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, wymagającą systematycznego zażywania leków, wizyt u lekarzy specjalistów, co jest związane z kosztami i nie jest w stanie samodzielnie ponieść wszystkich kosztów związanych z leczeniem oraz utrzymaniem domu. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i wskazało, że odwołujący wykazał się brakiem współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. P. M. składając wniosek złożył oświadczenie, w którym napisał, że został pouczony o konieczności doniesienia zaświadczenia o wysokości renty za miesiąc kwiecień oraz od komornika o dokonanych w miesiącu kwietniu 2011 r. potrąceniach. Nadto w miesiącu maju i czerwcu 2011 r. specjalista pracy socjalnej Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie zastała P. M. w miejscu zamieszkania, a mimo wezwania do doniesienia zaświadczenia z ZUS oraz od komornika sądowego, dokumenty - wymagane do ustalenia sytuacji dochodowej - nie zostały doniesione. Kolegium wyeksponowało, że z powodu niemożności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy nie można było również ustalić jego aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej co oznacza, że P. M. nie spełnił ciążącego na nim obowiązku współdziałania, o jakim mowa w art. 4 u.p.s. W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie spełniona została określona w art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłanka braku współdziałania, która stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Dodatkowo Kolegium wskazało, że P. M. nie ma na utrzymaniu innych osób, szczególnie małoletnich dzieci, a w ubiegłych miesiącach nie przyjmował przyznanych przez organ I Instancji pomocy finansowej, czemu nie przeczy w odwołaniu. Z pisma ZUS Inspektorat [...] z dnia 21 marca 2011 r. wnika, że P. M. zostało wypłacone wyrównanie za okres od 1 lipca 2009 r. do 28 lutego 2011 r. wraz ze świadczeniem za miesiąc marzec 2011 r., w łącznej kwocie netto 3042, 82 zł. W skardze P. M. nie zgodził się z decyzją Kolegium i wskazał, że znajduje się z trudnej sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej. Podniósł, że jest osobą samotnie mieszkającą, niepełnosprawną, posiadającą rentę inwalidzką w minimalnej wysokości, która nie wystarcza na zakup żywności oraz opłaty za gaz i prąd. Wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan faktyczny jest następujący: w dniu 12 maja 2011 r. P. M. wystąpił o przyznanie świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. Składając wniosek został pouczony o konieczności przedłożenia szczegółowo wskazanych dokumentów, co potwierdził własnoręcznym oświadczeniem /k. 3 akt adm./. Ponownie o przedłożenie zaświadczeń z ZUS i od komornika, wnioskodawca został wezwany przez organ I instancji pismem z dnia 25 maja 2011 r. /k. 7-8/. Ponieważ żądane zaświadczenia nie zostały doręczone, więc kolejne pismo w tej sprawie, datowane 2 czerwca 2011 r., wraz z informacją o trzykrotnej próbie sporządzenia przez pracownika socjalnego wywiadu w miejscu zamieszkania /w dniach 20 i 24 maja oraz 2 czerwca/, zostało doręczone P. M. w dniu 8 czerwca /k. 10-11/. Jednocześnie organ pouczył wnioskodawcę o skutkach braku współdziałania wynikających z art. 11 ust. 2 u.p.s. Kolejnym pismem z daty [...], 12 czerwca 2011 r., poinformowano wnioskodawcę, że wniosek z 12 maja 2011 r. o przyznanie pomocy nie zostanie załatwiony w terminie, z powodu braku niezbędnych dokumentów i niemożliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego /k. 12-13/. Z akt wynika, że pracownik socjalny w dniach 20 i 24 maja oraz 2, 7, 10 i 21 czerwca 2011 r. był w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, jednakże z uwagi na nieobecność P. M., wywiad nie został przeprowadzony /k. 16 akt adm./. W tej sytuacji Burmistrz Gminy [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił udzielenia pomocy żądanej wnioskiem z dnia 12 maja 2011 r. / k. 17/. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, utrzymana została w mocy przez Kolegium rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi. II. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej - co do zasady – uzależnione jest od spełnienia tzw. "kryterium dochodowego", w konkretnym przypadku - osoby samotnie gospodarującej /art. 8 ust. 1 pkt 1) u.p.s./. Dla ustalenia czy owe "kryterium" nie zostało przekroczone, przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy, /art. 107 ust. 1 u.p.s./, przy czym sposób przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, uwzględniając miejsce i terminy jego przeprowadzania, wzór kwestionariusza wywiadu, uwzględniając w szczególności sytuacje, w których wypełnia się poszczególne części kwestionariusza wywiadu, wzór oświadczenia o stanie majątkowym oraz wzór legitymacji pracownika socjalnego, mając na uwadze rzetelność przeprowadzanego wywiadu środowiskowego, unormowane zostały w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego /Dz. U. Nr 27, poz. 138/. I tak, w myśl § 2 rozporządzenia, wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia /ust. 1/, w miejscu zamieszkania osoby w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej /ust. 3/. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy /ust. 5/. Przeprowadzenie wywiadu jest możliwe jedynie przy współdziałaniu osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy z pracownikiem socjalnym. Stąd też ustawa o pomocy społecznej w art. 4 stanowi, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Jednocześnie w art. 11 ust. 2 /w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy/ stwierdza, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, /.../ mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. III. Wskazane powyżej unormowania w powiązaniu ze stanem faktycznym sprawy dawały organowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy. Wnioskodawca złożył bowiem w dniu 12 maja 2011 r. niekompletny wniosek i w dacie składania zobligowany został do jego uzupełnienia. Brak przedłożenia żądanych zaświadczeń stanowił podstawę do kierowania do P. M. kolejnych pism, odebranych w dniach 27 maja, 8 czerwca i 15 czerwca 2011 r. Niezależnie od tego pracownik socjalny, mimo sześciokrotnych bytności w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, w dniach 20 i 24 maja 2011 r. oraz 2, 7, 10 i 21 czerwca 2011 r./, wywiadu nie przeprowadził, gdyż nie zastał wnioskodawcy w miejscu zamieszkania. O próbach przeprowadzenia wywiadu skarżący został również poinformowany dwukrotnie na piśmie /2 czerwca i 12 czerwca 2011 r./ i nie skontaktował się z organem; nie przedłożył też żądanych zaświadczeń ani w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyn takiego postępowania. Wobec tego, skoro P. M. nie współdziałał z organem pomocy społecznej, uniemożliwiając tym samym ustalenie czy spełnione zostały przesłanki ustawowe do udzielenia dochodzonej pomocy, organy zasadnie podjęły decyzję o odmowie udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. IV. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób wyżej określony stwierdzić należy, że prawo nie zostało naruszone. Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.