II OSK 418/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dnia 1 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniej J. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1486/11 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. T. –T. i małoletniej J. T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1486/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 220 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.),zwanej dalej "p.p.s.a." odrzucił skargę J. T. w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, iż małoletnia J. T., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego A. T.-T., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2011 r. o wymeldowaniu J. T. i A. T.-T. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. K. [...] w Warszawie. Sąd podniósł, iż wniesienie skargi do Sądu obliguje do uiszczenia wpisu od skargi na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., a zatem od każdej z tych osób należy się wpis. Ponadto wyjaśnił, iż wysokość wpisów określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). W związku z tym, że niniejsza sprawa dotyczy decyzji wydanej w zakresie ewidencji ludności, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 7 wyżej wymienionego rozporządzenia wpis pobiera się w wysokości 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, iż A. T.-T. uiściła wpis od swej skargi, natomiast nie został uiszczony wpis od skargi małoletniej J. T. Sąd - na podstawie art. 220 § 1 w związku z art. 220 § 3 p. p. s. a. - pismem z dnia 13 października 2011 r. wezwał J. T., za pośrednictwem jej przedstawiciela ustawowego, do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone przedstawicielowi ustawowemu skarżącej po dwukrotnym awizowaniu w trybie art. 73 p. p. s. a. w dniu 31 października 2011 r. , a zatem siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 7 listopada 2011 r. (poniedziałek). Nieuiszczenie wpisu od skargi, pomimo wezwania skutkowało odrzuceniem skargi. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia J. T., reprezentowana przez radcę prawnego M. M., zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 214 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 72 §1 punkt 1 k.p.c. poprzez uznanie, iż wpis od skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie wymeldowania winna uiścić każda ze skarżących, tj. A. T.-T. i J. T., w sytuacji, gdy między skarżącymi zachodzi współuczestnictwo materialne i wniosły one jedną skargę, od której winien zostać pobrany jeden wpis w kwocie 100,00 zł; 2. art. 220 § 3 ustawy p.p.s.a., poprzez błędne ustalenie, iż J. T. nie uiściła wpisu od skargi oraz nieuwzględnienie, iż dokonana wpłata wpisu sądowego w kwocie 100 zł skutkuje wykonaniem obowiązku wynikającego z w/w regulacji Nadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 26 Kodeksu cywilnego oraz art. 6 i art. 9 a. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz.993 ze zmianami) poprzez ich niezastosowanie i nieustalenie, iż prawa i obowiązki skarżących w zakresie ich miejsca pobytu są im wspólne, co oznacza, iż między nimi zachodzi współuczestnictwo materialne. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 34,00 zł. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż po telefonicznym ustaleniu w Sądzie, iż wysokość wpisu od skargi wynosi 100 zł, A. T.-T. dokonała stosownej wpłaty. Z uwagi na pozbawienie skarżących przez J. T. (byłego męża A. T.-T.) dostępu do przedmiotowego lokalu, skarżące nie miały możliwości odbioru awizo, a w konsekwencji odbioru kierowanej do nich korespondencji sądowej. Jedynie w wyniku telefonicznego kontaktu z Sądem skarżące dowiedziały się o wysokości wpisu od skargi. W związku powyższym skarżące złożyły w dniu 6 października 2011 r. przeciwko J. T. pozew o przywrócenie posiadania i zaniechanie dalszych naruszeń. Postępowanie prowadzone jest przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia, sygnatura akt: VI C 1157/11. Uzasadniając podstawę kasacyjną wskazano, iż w przekonaniu skarżących stanowisko Sądu narusza art. 214 § 2 zdanie pierwsze ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. Odnosi się do sytuacji, w której między skarżącymi zachodzi współuczestnictwo materialne, a więc wtedy, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Skarżąca podkreśliła, iż Sąd nie dokonał oceny charakteru uprawnień skarżących, rodzaju zachodzącego współuczestnictwa, przyjmując, iż skarżące wniosły dwie skargi, od których winny wnieść wpisy sądowe w kwocie po 100 zł każda. Ponadto w skardze kasacyjnej podkreślono, iż analiza przepisów prawa materialnego wskazuje, że prawa i obowiązki skarżących dotyczące miejsca ich pobytu są im wspólne i zachodzi między nimi współuczestnictwo materialne, a więc uiszczony wpis w kwocie 100 zł stanowi dowód należytego wykonania obowiązku wynikającego ze wskazanej regulacji w zakresie uiszczenia wpisu od skargi przez obydwie skarżące. Odrzucenie skargi zaskarżonym postanowieniem stanowi naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a. Uzasadniając naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 26 Kodeksu cywilnego oraz art. 6 i art. 9 a. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139. poz.993 ze zm./) podniesiono, iż zgodnie z art. 26 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Natomiast, w świetle art. 6 ust. 1 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś art. 9 a stanowi, iż, za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Odnosząc powyższe przepisy do niniejszej sprawy podkreślono, że w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Wydział II Cywilny z dnia 23 stycznia 2007 r. orzekającym rozwód A. T.-T. i J. T., sygn. akt II C 627/06, Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad J. T. obydwojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania córki przy matce A. T. A zatem, miejsce pobytu J. T. jest ściśle związane z miejscem pobytu jej matki A. T.-T. Wszelkie zmiany w tym zakresie po stronie matki skarżącej wpływają bezpośrednio na miejsce pobytu J. T. Nie ma ona możliwości samodzielnego decydowania o miejscu swojego pobytu. Wobec powyższego, należy uznać, iż uprawnienia i obowiązki skarżących dotyczące miejsca ich pobytu stałego są im wspólne, a miedzy nimi w niniejszym postępowaniu zachodzi współuczestnictwo materialne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.),zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, a to z poniższych względów. Stosownie do art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Wynikająca z art. 214 § 2 p.p.s.a. zasada, że wnoszone pismo podlega jednej opłacie ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 601). Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie należy uznać, że uprawnienia czy obowiązki J. T. i A. T.-T. związane z zaskarżoną decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r. są wspólne. Chociaż wniesienie skargi jednym pismem, podanie jednego adresu do doręczeń, czy też posiadanie tego samego pełnomocnika w sprawie nie przesądza o istnieniu wspólnych praw i obowiązków, o których mowa w art. 214 § 2 p.p.s.a., to w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja współuczestnictwa materialnego. Wspólność praw i obowiązków skarżących należy wywieść z tego, iż córka J. T. jest osobą małoletnią, dla której Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku orzekającym rozwód A. T. – T. i J. T. ustalił miejsce zamieszkania przy marce A. T. W takim znaczeniu należy przyjąć, iż skarżące mogą występować tylko wspólnie. Rację ma pełnomocnik skarżących powołując przepis art. 9 a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), że za osobę nie posiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. A. T. – T. i J. T. w tej sprawie mają uprawnienia do zaskarżenia decyzji o wymeldowaniu, aczkolwiek J. T. jako osoba niepełnoletnia jest reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego – matkę A. T. – T. W przedmiotowej sprawie interes prawny J. T. chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego jest wspólny z interesem prawnym jej przedstawiciela ustawowego - matki. W takiej sytuacji, bez wątpienia można stwierdzić, że po stronie skarżących występuje współuczestnictwo i ma ono charakter materialny. A zatem takie współuczestnictwa obejmuje przepis art. 214 § 2 p.p.s.a. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 968/04 (niepubl.) w którym podano, iż wspólne prawa lub obowiązki byłyby wówczas, gdyby wynikały one z tego samego tytułu prawnego. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należy zauważyć, iż w decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r. wyraźnie wskazano na wymeldowanie A. T. – T. wraz z małoletnią córką J. T. Wobec faktu, iż wpis od skargi w kwocie 100 zł. został uiszczony solidarnie w ustawowym terminie niesłusznie zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji skargę J. T. odrzucił na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu. Podstawy do rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej na postanowienie nie stanowią przepisy art. 203 i art. 204 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy te wiążą bowiem wyraźnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a to kto jest obowiązany do zwrotu kosztów zależy od treści wyroku Sądu pierwszej instancji /oddalającego lub uwzględniającego skargę/. Tak więc przepisy te w ogóle nie mogą mieć zastosowania do kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Oznacza to, że w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, przepis art. 203 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania. W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania także wówczas, gdy skarżący zgłosił w skardze kasacyjnej wniosek o przyznanie kosztów ( por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 4/07; postanowienie NSA z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt II OSK 702/05).