I SAB/Wa 315/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku J. W. z dnia 5 lutego 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 3 sierpnia 2011 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wpłynęła skarga J. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] pochodzącą z dawnej nieruchomości ozn. hip. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 5 lutego 2009 r. J. W., spadkobierca dawnych właścicieli nieruchomości, złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w Warszawie przy ul. [...] pochodzącą z dawnej nieruchomości ozn. hip. [...]. Prezydent W. prowadził postępowanie w tej sprawie - wysyłając szereg pism - co jednak nie doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia. Zawiadamiał też kilka razy J. W. o kolejnym terminie zakończenia sprawy. Pismem z dnia 30 kwietnia 2010 r. poinformował go o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia 30 sierpnia 2010 r. - w związku z koniecznością zgromadzenia całości materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Następnie pismem z dnia 21 września 2010 r. ponownie poinformował J. W. o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2010 r. Zaś pismem z dnia 21 marca 2011 r. wnioskodawca został poinformowany o kolejnym terminie załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2011 r. W dniu 24 maja 2011 r. wpłynęło do Wojewody [...] zażalenie J. W. na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, położoną przy ul. [...] ozn. hip. [...] przez Prezydenta W. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin rozpatrzenia sprawy - 15 lipca 2011 r. Organ stwierdził, iż Prezydent W. - od momentu złożenia wniosku przez J. W. w dniu 5 lutego 2009 r. do momentu złożenia niniejszego zażalenia - nie podejmował działań zmierzających, zgodnie z art.7 i 77 oraz art.10 kpa, do ustalenia i zapewnienia czynnego uczestnictwa w postępowaniu wszystkim jego stronom, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz do merytorycznego załatwienia sprawy. Wyliczył wszystkie pisma, które wysyłał organ I instancji oraz pisma informujące wnioskodawcę o kolejnych terminach załatwienia sprawy. Dodał, że z przepisu art. 35 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, przy czym czas załatwienia sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego określony został na nie dłużej niż jeden miesiąc, natomiast w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej czas ten nie może przekroczyć dwa miesiące. Przepis art. 36 kpa przewiduje wprawdzie sytuację, w której czas załatwienia sprawy może przekroczyć także ww. termin dwumiesięczny, zobowiązuje jednak organ do powiadomienia o tym fakcie strony postępowania z równoczesnym wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Do ww. terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, np. zawieszenia postępowania, w czasie którego terminy załatwiania spraw nie biegną (art. 103 kpa), okresów opóźnień spowodowanych przez stronę, np. nieuzupełnienie we wskazanym przez organ terminie braków wniosku, czy wreszcie powstałych z przyczyn niezależnych,. od organu, np. niedysponowanie aktami sprawy przekazanymi innemu organowi związku z toczącym się równolegle postępowaniem. Podkreślił też, iż z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2002 r. (sygn. akt. I SAB 131/02) wynika, że sama czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia niedziałania organu, bowiem istotna jest przyczyna zwłoki, którą organ jest obowiązany wskazać. Termin wyznaczony przez Wojewodę [...] - [...] lipca 2011 r.- nie został dotrzymany. Następnie Urząd W. poinformował skarżącego pismem z 19 sierpnia 2011 r., że z uwagi na konieczność zgromadzenia i dokonania analizy dokumentacji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] pochodzącą z dawnej nieruchomości ozn. hip. [...] w terminie określonym w piśmie z dnia 21 marca 2011 r. Zaś działając na podstawie art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego -poinformował go, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone w terminie do dnia 30 października 2011 r. Ponieważ ww. termin ten nie został dotrzymany, dlatego też J. W. pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r. (data prezentaty) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] pochodzącą z dawnej nieruchomości [...]. Skarżący podniósł, że organ I instancji - pomimo treści postanowienia Wojewody [...] - nie rozpatrzył sprawy w wyznaczonym terminie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. poinformował, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Obecnie postępowanie prowadzone jest w zakresie sprawdzania przesłanki dotyczącej daty pozbawienia byłych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością. Ze względu na złożony charakter postępowania, w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Dodał, iż pismem z 19 sierpnia 2011 r. J. W. został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz o tym, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana w terminie do dnia 30 października 2011 r. - dlatego też wnosi o oddalenie skargi. Do dnia 1 marca 2012 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] pochodzącą z dawnej nieruchomości [...] - w ustawowym terminie. Wniosek ten rozpoznawany jest od trzech lat - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią dostatecznego usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy. Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, iż przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przez trzy lata - nie może usprawiedliwiać bezczynności organu w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać też należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny. Taka sytuacja w niniejszej sprawie z całą pewnością nie miała miejsca - co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga jest zasadna. Tym bardziej, że Wojewoda [...] w swoim postanowieniu z dnia [...] czerwca 2011 r. przesądził, iż Prezydent W. nie podejmował działań zmierzających - zgodnie z art. 7 i 77 oraz art.10 kpa - do ustalenia i zapewnienia czynnego uczestnictwa w postępowaniu wszystkim jego stronom, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz do merytorycznego załatwienia sprawy. Wyznaczył mu też dodatkowy termin rozpatrzenia sprawy - 15 lipca 2011 r. - który nie został dotrzymany, tak samo jak kolejny termin - 30 października 2011 r. - wyznaczony sobie przez organ I instancji. Takie postępowanie jednoznacznie wskazuje, że Prezydent W., naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Prezydent W. nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, również nie dochował dodatkowego terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], a także nie dochował tych terminów, które sam sobie wyznaczył, nie zgromadził też w tym wydłużonym czasie dokumentów niezbędnych do załatwienia przedmiotowej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.