II GZ 343/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 28 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. –W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 383/12 w zakresie odrzucenia wniosku w sprawie ze skargi J. M. –W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [....] listopada 2011 r., nr [....] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2012 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 marca 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 383/12, w sprawie ze skargi J. M. –W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że postanowieniem z 2 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę J. M. –W.na decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2011 r. Na wniosek skarżącej, postanowieniem z 13 kwietnia 2012 r. przyznane jej zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym, a 4 czerwca 2012 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła skarżącej pełnomocnika. W dniu 20 czerwca 2012 r. ustanowiony pełnomocnik z urzędu udzielił upoważnienia dla aplikanta radcowskiego do zastępowania go w przedmiotowej sprawie. W tym też dniu ustanowiony zastępca pełnomocnika zapoznał się z aktami. W dniu 12 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącej – radca prawny M. C. wniosła m.in. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że o ustanowieniu jej pełnomocnikiem skarżącej dowiedziała się w dniu 12 czerwca 2012 r., tj. już po doręczeniu skarżącej postanowienia WSA w W. o odrzuceniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a. Sąd I instancji powołując się na postanowienie NSA z 8 czerwca 2006 r. o sygn. akt I FZ 198/2006 (LexPolonica nr 418112) podał, że w wypadku ustanowienia adwokata w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Sąd uznał, że skoro pełnomocnik w dniu 20 czerwca 2012 r. zapoznał się z aktami sprawy, to przyczyna uchybienia terminu odpadła najpóźniej w tym dniu. W konsekwencji termin siedmiodniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 27 czerwca 2012 r. J. M. –W.zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został złożony po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, za który Sąd I instancji uznał zapoznanie się przez pełnomocnika z aktami sprawy, w sytuacji gdy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został złożony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, za który skarżąca uznaje przekazanie pełnomocnikowi z urzędu wyraźnej dyspozycji o konieczności złożenia skargi kasacyjnej wraz z dodatkowymi szczegółami i informacjami dotyczącymi okoliczności faktycznych sprawy; przy czym niezależnie od powyższego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną został złożony w terminie 30 dni od dnia, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 powołanej ustawy). Zauważyć należy, że stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a., termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni. Termin ten jest terminem ustawowym, procesowym i dotyczy każdej ze stron, niezależnie od tego, czy korzysta ona z pomocy pełnomocnika z wyboru, czy też pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Należy mieć na uwadze, do czego Sąd I instancji w ogóle się nie odniósł, że art. 87 § 4 p.p.s.a., nakłada na stronę obowiązek jednoczesnego dokonania czynności, której nie dokonała w terminie. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują trzydziestoma dniami (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 §1 u.p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04 (OSNP 2005/20/325). Przyjęcie powyższego stanowiska skutkuje tym, że interesy strony, której sytuacja finansowa nie pozwala na samodzielne ustanowienie pełnomocnika, są chronione w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ten sposób, że ma ona uprawnienie do skorzystania z bezpłatnych usług profesjonalnego pełnomocnika, a poza tym dysponuje środkami prawnymi umożliwiającymi skuteczne uchylenie się od negatywnych skutków uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego, które to uchybienie jest następstwem procedury związanej z wyznaczeniem pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 107/10, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych umieszczonej na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie ustanowiony przez Sąd radca prawny dowiedział się w dniu 12 czerwca 2012 r. o wyznaczeniu go przez Okręgową Izbę Radców w W. do reprezentowania J. M. –W.przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 383/12. Już w tym dniu wiadomo było, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej został uchybiony. W dniu 20 czerwca 2012 r. ustanowiony pełnomocnik z urzędu udzielił upoważnienia dla aplikanta radcowskiego do zastępowania go w przedmiotowej sprawie. W tym też dniu ustanowiony zastępca pełnomocnika zapoznał się z aktami. Skoro zatem pełnomocnik skarżącej dowiedział się o ustanowieniu w sprawie w dniu 12 czerwca 2012 r., a umocowany przez pełnomocnika aplikant radcowski zapoznał się z aktami sprawy w dniu 20 czerwca 2012 r., to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nadany w dniu 12 lipca 2012 r., należy uznać za złożony w terminie. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.