VII SA/Wa 2664/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Urszula Wilk, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi P. w K. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2011 r. znak [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [....] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 12 ust. 1a pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) na żądanie P. w K. zmienił decyzję ostateczną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...] w ten sposób, że przedłużył termin wykonania obowiązku określonego w tejże decyzji w pkt 1 dotyczącego dostosowania budynku szkolnego do potrzeb wynikających z niepełnosprawności uczniów -do dnia 31 grudnia 2011 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że [...] Państwowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] przedłużył termin wykonania obowiązku określonego w decyzji nakazowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. i określił na dzień 31 sierpnia 2011 r. Ze względu na brak środków finansowych w 2011 r., pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. Z. w K. wniósł ponownie o przesunięcie terminu wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...] dotyczącego dostosowania budynku szkolnego do potrzeb wynikających z niepełnosprawności uczniów. Strona wniosła o przedłużenie terminu wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji do dnia 31 grudnia 2012 r. W piśmie tym strona podniosła, iż w latach 2009-2010 wystosowała szereg pism skierowanych do Starostwa Powiatowego z prośbą o przyznanie środków finansowych, otrzymując negatywne odpowiedzi. Strona poinformowała, że pismem z dnia 21 marca 2011 r. ponownie zwróciła się do Starostwa Powiatowego z prośbą o sfinansowanie platformy dla osób niepełnosprawnych, uzyskała jednak odpowiedź, iż w bieżącym roku nie posiada środków finansowych potrzebnych na realizację ww. zadania. Organ uznając racje strony co do wydłużenia terminu wykonania przedmiotowego obowiązku zawartego w decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r. przedłużył termin wykonania obowiązku do dnia 31 grudnia 2011 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że nie mógł przystać na to aby efekt prac finalnych był oddalony w czasie do 31 grudnia 2012 r. Po rozpatrzeniu odwołania D. w K. od powyższej decyzji Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...] odmówił przedłużenia terminu realizacji decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...] do dnia 31 grudnia 2012 r. i wyznaczył nowy termin realizacji na dzień 31 grudnia 2011 r. uznając, iż interes społeczny uczniów szkoły wymaga wcześniejszego wykonania tego obowiązku. Następnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powołał § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach ( Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 69 ), zgodnie z którym dyrektor szkoły zobowiązany jest do zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków, dotyczy to w szczególności uczniów niepełnosprawnych. Dalej, organ odwoławczy wskazał, że obowiązek dostosowania budynku szkoły do potrzeb wynikających z niepełnosprawności uczniów został nałożony decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. i mimo upływu ponad 2 lat obowiązek ten nie został wykonany. Główny Inspektor Sanitarny podkreślił, że szkoły realizujące funkcje edukacji, także społecznej, powinny stanowić przykład właściwego traktowania osób niepełnosprawnych. Fakt, iż do szkoły uczęszcza niewielka liczba uczniów niepełnosprawnych, nie przemawia za tym by zwolnić szkołę z obowiązku zapewnienia do niej dostępu, bo ten brak warunków może być przyczyną braku chętnych do nauki. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł P. w K. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała, że do dnia 31 grudnia 2011 r. nie wywiązała się z obowiązków wynikających z decyzji nakazowej z dnia [...] kwietnia 2009 r., ponieważ w budżecie organu prowadzącego nie zabezpieczono środków na wykonanie zadania. Skarżący wskazał, że w okresie ostatnich dwóch lat czyniła starania o pozyskanie środków z budżetu Starostwa Powiatowego i zwracała się do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o przedłużenie terminu zalecenia pokontrolnego. Wykazała w skardze z jakimi konkretnie pismami zwracała się do Starostwa Powiatowego w O. w celu uzyskania środków finansowych niezbędnych do realizacji ww. zadania. Strona podkreśliła, że pismem z dnia 13 września 2011 r. Starostwo Powiatowe w O. przekazało informację dyrektorowi szkoły, że Zarząd Powiatu na posiedzeniu w dniu 12 września 2011 r. podjął decyzję o zabezpieczeniu środków finansowych na likwidację barier architektonicznych w budżecie powiatu na 2012 r. Strona skarżąca wyjaśniła, że brak środków finansowych w 2011r. uniemożliwia jakiekolwiek działania szkoły w ww. kierunku. Jednocześnie skarżący wskazał, że wywiąże się z wydanego zalecenia po otrzymaniu niezbędnych środków ze Starostwa Powiatowego w O. w 2012 r. W odpowiedzi na skargę organ potrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przepis art. 19 ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu. W istocie treść tego obowiązku oznacza powinność organu administracji publicznej przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową organu, co wynika z zasady praworządności (art. 6). Przestrzeganie tego obowiązku z urzędu oznacza, że organ bada swoją właściwość bez oczekiwania na wniosek strony w tym przedmiocie. Organ administracji publicznej jest obowiązany przestrzegać z urzędu swojej właściwości w całym toku postępowania administracyjnego (wyrok SN z dnia 29 maja 1991 r., III ARN 17/91, PiP 1992, z. 3, s. 108). Powyższa zasada obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1986 r., II SA 2307/85, SPB 1987, nr 1, s. 63) oraz w postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań. Organ administracji publicznej powinien przestrzegać swojej właściwości z urzędu szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien stosować przepisy art. 65-66 kpa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2011r. utrzymująca w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2010r. zmieniającą na wniosek strony decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] kwietnia 2009r. w trybie art. 155kpa. Ustawą z dnia 3.12. 2010r. ( Dz.U -z 2011r Nr 6 poz. 18) o zmianie ustawy- Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znowelizowany został art. 155 kpa w zakresie właściwości organu rozpatrującego wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, uzyskując nowe brzmienie . Zgodnie z nim decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał. Tak więc nowela kodeksu postępowania administracyjnego ,która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011r. pozbawiła organ wyższego stopnia kompetencji do rozpoznania wniosku wniesionego w trybie art. 155 kpa w stosunku do decyzji organu niższego stopnia. W wypadku gdy organ dotychczas właściwy stał się w toku postępowania organem niewłaściwym wskutek zmiany przepisów prawa, należy przyjąć, że w braku odmiennych postanowień przepisów zmieniających postępowanie przejmują organy właściwe według nowych przepisów, przy czym wszystkie czynności podjęte w sprawie przed dniem wejścia w życie tych przepisów pozostają w mocy. Tymczasem w sprawie niniejszej z naruszeniem właściwości zmiany decyzji organu stopnia powiatowego z dnia [...] kwietnia 2009r. dokonał organ stopnia wojewódzkiego wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2011r, a więc już w zmienionym stanie prawnym co skutkowało wadą kwalifikowaną decyzji tego organu , która spowodowała konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji, jako decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Tym samym, należało również za wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) uznać decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2011 r., którą utrzymana została w mocy decyzję organu I instancji obarczoną kwalifikowaną wadą. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność takiej decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swojej właściwości. Uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji dotknięte są przesłanką naruszenia przepisów o właściwości, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Natomiast wobec stwierdzenia, że kontrolowana decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości jako przedwczesne Sąd uznał odnoszenie się do zarzutów skargi o charakterze merytorycznym. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 wymienionej ustawy.