II GZ 244/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1205/11 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1205/11 po rozpoznaniu wniosku G. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że G. M. (dalej: skarżący) w dniu [...] listopada 2011 r. wniósł skargę do WSA w Ł. Zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w Ł. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Powyższe zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu [...] stycznia 2012 r. Skarżący nie uiścił wymaganego wpisu. Na skutek wniesionego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy Referendarz sądowy WSA w Ł. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu [...] marca 2012 r. W dniu [...] kwietnia 2012 r. do akt sprawy wpłynęło zawiadomienie z Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. (dalej: ORA w Ł.) o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącego w osobie adwokata W. M. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. wezwano ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenie doręczono pełnomocnikowi w dniu [...] kwietnia 2012 r. W dniu [...] maja 2012 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od złożonej skargi. Skarżący wskazał, że pełnomocnik ustanowiony w sprawie przekazał wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej pocztą. Z uwagi na pobyt skarżącego za granicą, przesyłkę w dniu [...] kwietnia 2012 r. odebrała matka skarżącego – Z. M., która nie poinformowała go o wezwaniu. Podkreślił, że jego matka jest starszą (64 lata), schorowaną osobą i nie jest w stanie wszystkiego dopilnować i zapamiętać. Skarżący wskazał, iż po powrocie, w dniu [...] maja 2012 r. dowiedział się o treści wezwania i w dniu [...] maja 2012 r. dokonał wpłaty. Orzekając w sprawie WSA w Ł. podniósł, iż instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy gdy zostaną łącznie spełnione określone w ustawie przesłanki przywrócenia terminu tj. brak winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie wraz z wnioskiem czynności dla której był ustanowiony termin. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Miernik staranności jest podwyższony gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. W takiej sytuacji, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu zdaniem Sądu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym. Sąd I instancji podniósł, iż skoro skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika któremu skutecznie doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu i czynność ta nie została dokonana w zakreślonym terminie, to przywrócenie terminu do jej dokonania możliwe jest jedynie w przypadku wykazania braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Strona reprezentowana przez pełnomocnika nie może, skutecznie podnosić braku swej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez pełnomocnika. Zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania swojego pełnomocnika. Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił i nie powołał się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika. Podniesione natomiast okoliczności, wskazujące na brak winy samej strony nie mają znaczenia w sprawie. W dniu [...] czerwca 2012 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe orzeczenie Sądu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że wskazane okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zarówno brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, jak również dopełnienie należytej staranności przez pełnomocnika skarżącego uzasadniają przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał, że wobec braku bezpośredniego kontaktu ze skarżącym, dysponując jedynie jego adresem podanym w zawiadomieniu Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu go pełnomocnikiem, w tym samym dniu w którym otrzymał zawiadomienie z Sądu –[...] kwietnia 2012 r. priorytetowym listem poleconym nadał na poczcie na adres skarżącego wezwanie, informując o skutkach niedopełnienia obowiązku uiszczenia wpisu w terminie, załączając kserokopię zarządzenia. W zakresie czynności określających należytą staranność pełnomocnika nie mieści się dokonywanie przez niego z własnych środków opłat za stronę, którą reprezentuje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1), równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności której nie dokonała w terminie (§ 4). Zgodnie zaś z treścią art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można jej przypisać winy w opóźnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. rozpoznając przedmiotowy wniosek w rzeczywistości nie odniósł się do istoty twierdzeń skarżącego wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, dotyczących uprawdopodobniania braku winy w uchybieniu terminu. We wniosku tym skarżący powołał się na okoliczność pobytu za granicą w poszukiwaniu dodatkowej pracy w czasie gdy na jego adres wpłynęło wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi nadane w dniu [...] kwietnia 2012 r. przez pełnomocnika jak również braku poinformowania go o tym fakcie przez jego starszą schorowaną matkę, która odebrała przedmiotowe wezwanie. Ta okoliczność winna stać się przedmiotem oceny Sądu I instancji w świetle kryterium przewidzianego w art. 86 § 1 p.p.s.a. po uprzednim ustaleniu, czy wniosek został złożony z zachowaniem wymogu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. tj. w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Oceniając brak winy w uchybieniu terminu Sąd I instancji powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Brak winy występuje w sytuacji, gdy terminowi uchybiono z przyczyn niezależnych od strony. Badając możliwość przywrócenia terminu w niniejszej sprawie Sąd I instancji błędnie skoncentrował się wyłącznie na postawie ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata i do tego wadliwie ocenił jego zachowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącego ustanowiony, jak wskazał w zażaleniu - w dniu [...] marca 2012 r. przez ORA w Ł. dysponując jedynie adresem skarżącego, priorytetowym listem poleconym nadanym w dniu [...] kwietnia 2012 r. zawiadomił skarżącego o treści wezwania. Należy przy tym podkreślić, iż pełnomocnik został ustanowiony dopiero na etapie rozpoznawania skargi zatem nie miał wcześniejszego kontaktu ze swoim mocodawcą. Stwierdzić należy, że pełnomocnik dochował należytej staranności w zakresie od niego wymaganym. Powziął bowiem wszelkie możliwe działania aby strona mogła uiścić sama wpis lub przekazać potrzebne środki celem dokonania wpisu przez pełnomocnika. Stwierdzić należy, iż udzielenie pełnomocnictwa nie "przerzuca" na profesjonalnego pełnomocnika ciężarów finansowych obciążających mocodawcę w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z całą pewnością pełnomocnik nie ma obowiązku uiszczenia opłaty z własnych środków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji ustosunkuje się zatem do istoty twierdzeń skarżącego podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu mających jego zdaniem uzasadniać przedmiotowy wniosek tj. przebywania za granicą skarżącego w celu poszukiwania dodatkowej pracy podczas gdy na jego adres w dniu [...] kwietnia 2012 r. wpłynęło nadane przez pełnomocnika wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz brak poinformowania o tym fakcie skarżącego, przez jego starszą, schorowaną matkę, która odebrała przedmiotowe zawiadomienie. Sąd oceni, czy na tej podstawie uprawdopodobnione są okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.