II GZ 327/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1135/12 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia [...] grudnia 2012 r. o sygn. akt I SA/Gd 1135/12, w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Na wniosek skarżącego, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013 r. przyznano mu zostało prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a 4 lutego 2013 r. Okręgowa Izba Adwokacka w G. wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika. W dniu 13 marca 2013 r. pełnomocnik z urzędu zwrócił się z wnioskiem o wykonanie fotokopii akt, w tym też dniu zostały udostępnione pełnomocnikowi akta sprawy. Pismem z dnia 21 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego – adw. M. P. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego dowiedział się w dniu 11 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznając go za złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Jak wskazał Sąd I instancji w wypadku ustanowienia adwokata w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat został poinformowany przez Okręgową Radę Adwokacką w G. o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego. Skoro w dniu 11 marca 2013 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego pismo o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, to przyczyna uchybienia terminu odpadła najpóźniej w tym dniu. W konsekwencji termin siedmiodniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 18 marca 2013 r. Zażaleniem z dnia 21 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Jak uzasadnił dla prawidłowego toku wykonania swoich obowiązków winien mieć zagwarantowany trzydziestodniowy termin do sporządzenia skargi kasacyjnej. W przeciwnym razie pełnomocnik z urzędu prowadząc indywidualną kancelarię musi być w permanentnym stanie gotowości do natychmiastowego działania w celu zapoznania się z aktami sprawy z jednoczesnym natychmiastowym sporządzeniem skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 powołanej ustawy). Zauważyć należy, że stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a., termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni. Termin ten jest terminem ustawowym, procesowym i dotyczy każdej ze stron, niezależnie od tego, czy korzysta ona z pomocy pełnomocnika z wyboru, czy też pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Należy mieć na uwadze, do czego Sąd I instancji w ogóle się nie odniósł, że art. 87 § 4 p.p.s.a., nakłada na stronę obowiązek jednoczesnego dokonania czynności, której nie dokonała w terminie. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują trzydziestoma dniami (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 §1 u.p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04 (OSNP 2005/20/325). Przyjęcie powyższego stanowiska skutkuje tym, że interesy strony, której sytuacja finansowa nie pozwala na samodzielne ustanowienie pełnomocnika, są chronione w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ten sposób, że ma ona uprawnienie do skorzystania z bezpłatnych usług profesjonalnego pełnomocnika, a poza tym dysponuje środkami prawnymi umożliwiającymi skuteczne uchylenie się od negatywnych skutków uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego, które to uchybienie jest następstwem procedury związanej z wyznaczeniem pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 107/10, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych umieszczonej na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie ustanowiony przez Sąd adwokat dowiedział się w dniu 11 marca 2013 r. o wyznaczeniu go przez Okręgową Radę Adwokacką w G. do reprezentowania E. K. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w G. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1135/12. Już w tym dniu wiadomym było, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej został uchybiony. W dniu 13 marca 2013 r. ustanowiony pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o dokonanie fotokopii z akt sprawy, które sporządził w tym samym dniu. Skoro zatem pełnomocnik skarżącego dowiedział się o ustanowieniu w sprawie w dniu 11 marca 2013 r., a zapoznał się z aktami sprawy w dniu 13 marca 2013 r., to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniesiony w dniu 21 marca 2013 r., należy uznać za złożony w terminie. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.