II GZ 371/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 146/12 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie I Objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 18 września 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. odrzucił wniosek M. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 6 marca 2012 r., odrzucono skargę M. B. na decyzję ZUS z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 15 marca 2012 r. Skarżący w dniu 2 marca 2012 r., wystąpił o przyznanie prawa pomocy, które to prawo w zakresie ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata zostało mu przyznane postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r. W dniu 2 sierpnia 2012 r. skarżący działając za pośrednictwem pełnomocnika złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu. Sąd I instancji opierając się o treść art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że badaniu podlegała okoliczność czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. W ocenie Sądu przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 15 marca 2012 r. – w dacie odebrania przez skarżącego postanowienia o odrzuceniu skargi, a więc od tej daty rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi. Skoro w sprawie wniosek o przywrócenie terminu strona skarżąca złożyła w dniu 2 sierpnia 2012 r., a termin ten upływał 22 marca 2012 r., to niewątpliwym było, że uchybiony został termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wobec tego Sąd I instancji wniosek skarżącego, na mocy art. 88 p.p.s.a. odrzucił, jako spóźniony. II Zażaleniem M. B. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: 1. art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że rzeczywistym momentem, w którym rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu był dzień doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi, a nie termin, w którym wyznaczony pełnomocnik z urzędu mógł skontaktować się z reprezentowaną stroną w celu wyjaśnienia sprawy i uzgodnienia postępowania w sprawie i rzeczywiście podjąć działania związane z przywróceniem terminu; 2. art. 86 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu, dlaczego Sąd uznał, że terminem początkowym, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu był termin doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi stronie, podczas gdy z informacji wskazanej we wniosku o przywrócenie terminu wskazano, iż dopiero po kontakcie z M. B. pełnomocnik dowiedział się o podstawach złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, że pełnomocnik ustanowiony dla skarżącego w niniejszej sprawie o okolicznościach będących podstawą wniosku o przywrócenie terminu dowiedział się podczas pierwszego kontaktu ze skarżącym, który miał miejsce w dniu 29 lipca 2012 r. W trakcie tej rozmowy skarżący dowiedział się również o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podkreślono, że wraz z postanowieniem o odrzuceniu skargi skarżącego pouczony został o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od tego rozstrzygnięcia. Skarżący nie miał, zatem świadomości odnośnie prawa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wskazano również, że wcześniejsze zapoznanie się przez pełnomocnika z sytuacją skarżącego nie było możliwe albowiem mieszka on w Ś., a pełnomocnik kancelarię prowadzi w Sz.. Ponadto w aktach niniejszej sprawy brak było jakiejkolwiek wzmianki o przyczynach niedochowania terminu do złożenia skargi, jest tylko skarga wniesiona po terminie i postanowienie o jej odrzuceniu z tego powodu. Powyższe okoliczności uniemożliwiały wcześniejsze złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podobnie jak podjęcie jakichkolwiek innych czynności zarówno przez samą stronę, jaki i przez jej pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wskazano, że w dniu 1 sierpnia 2012 r. zostały przesłane do kancelarii pełnomocnika skarżącego dokumenty, z których wynikało, że skarżący nie dochował terminu do złożenia skargi bez swojej winy. Dopiero od tej daty ustała przyczyna uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowych w sprawie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Art. 87 § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji gdy strona, która uchybiła terminowi, nie wie o jego uchybieniu, bieg terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a więc terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, rozpoczyna się do daty pozyskania tej wiedzy. Datą tą, co do zasady jest dzień doręczenia stronie postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminowi. W niniejszej sprawie postanowienie z dnia 6 marca 2012 r. o odrzuceniu skargi M. B. zostało mu doręczone wraz z uzasadnieniem w dniu 15 marca 2012 r. Zgodnie zatem z prezentowanym w judykaturze poglądem wiedzę o uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na decyzję ZUS skarżący pozyskał z dniem 15 marca 2012 r., i od tej daty należało liczyć termin siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. Wobec tego, stanowisko Sądu I instancji prezentowane w zaskarżonym postanowieniu należy uznać za prawidłowe. Linia orzecznicza Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie, z którą termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w przypadku profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy liczyć od momentu, gdy miał on możliwość zapoznania się aktami sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 278/12, uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08, postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt 62/00), na którą powołuje się pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu zażalenia, odnosi się do kwestii wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku, gdy stronie chcącej skorzystać z tego środka odwoławczego przyznane zostało prawa pomocy w postaci ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na przymus radcowsko – adwokacki określony w art. 175 § 1 p.p.s.a. znaczenie zasadnicze mieć będzie realny moment, od którego pełnomocnik z urzędu miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, który to termin został przez stronę uchybiony, nie został obwarowany przymusem określony w art. 175 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że strona, która dowiedziała się o uchybieniu terminu może samodzielnie sporządzić i złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Obojętnym dla tej czynności jest, zatem fakt ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika i momentu, w którym mógł on zapoznać się z aktami sprawy. W niniejszej sprawie bez znaczenia było zatem ustanowienia dla skarżącego, postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r., pełnomocnika w osobie adwokata, albowiem dowiedziawszy się o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia skarżący mógł sam sporządzić i złożyć wniosek o jego przywrócenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.