II FZ 295/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. i P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Po 936/11 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. i P. B. na decyzję decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 29 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz w podatku od nieruchomości za 2011 rok postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Postanowieniem z 7 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 936/11 odmówił M. i P. B. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wnioskodawca czerpie dochody z trzech źródeł: stosunek pracy (1.386zł brutto miesięcznie), wynajmowania majątku w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej (około 30.000 zł miesięcznie) oraz gospodarstwa rolnego (przychód ze sprzedaży płodów rolnych to 11.700 zł w 2009 roku oraz 19.000 zł w 2010 roku). Przychód rodziny za 2009 rok wyniósł 3.301.752,89 zł (z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z innych źródeł). Wysokości przychodu rodziny za rok 2010 została udokumentowana zeznaniem podatkowym PIT-36L, które ujawnia przychody tylko Wnioskodawcy i tylko z jednego źródła przychodu (pozarolnicza działalności gospodarcza -1.215.298,82 zł). Poza nieruchomościami rolnymi (7,37ha) do Wnioskodawców należą stacja benzynowa w B. (nieczynna od 2010 roku), stacja benzynowa w K. (oddana w dzierżawę) oraz stacja kontroli pojazdów w K. (oddana w dzierżawę). Zgodnie z nakazem płatniczym włączonym do akt administracyjnych grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obejmują 11.480 mkw. Wnioskodawcy posiadają również samochód Volkswagen Transporter, ciągnik siodłowy MAN z 2006 roku (leasing) i naczepę - cysterna, ciągnik Białoruś, samochód Volkswagen Caddy z 2008 roku (zakupiony na kredyt), samochód Mercedes Klasy S 600 z 1994 roku oraz samochód Volkswagen Tiguan z 2009 roku (zakupiony na kredyt). Przeciwko Wnioskodawcom prowadzone są postępowania egzekucyjne (administracyjne i sądowe) na łączną kwotę prawie 580.000zł. Wnioskodawca oświadczył i udokumentował, że jego zobowiązania kredytowe wynoszą około 480.000zł, a zobowiązania z tytułu leasingu operacyjnego około 47.000zł. Ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że skarżący nie posiadają możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Średnie miesięczne przychody tylko z pozarolniczej działalności gospodarczej (bez przychodu z gospodarstwa rolnego oraz wynagrodzenia za pracę) za jedenaście miesięcy ubiegłego roku wynoszą 34.035 zł i wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego, a nadto także miesięcznych obciążeń kredytowych. Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji stwierdził, że nie można przyjąć, że skarżący nie posiada możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, a w szczególności opłacenie wpisu, który w niniejszej sprawie został określony na kwotę 200 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawcy podnieśli, że Sąd I instancji zaakceptował fakt upadku ich firmy i odmawiając przyznania prawa pomocy nie pozwolił na legalne rozpoznanie jego sprawy na drodze sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne ale z innych powodów niż te, które są wskazane w jego treści. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) –zwanej dalej "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten oznacza, że obowiązkiem sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest: po pierwsze wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy; po drugie, zestawienie tej sytuacji z wysokością obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu i po trzecie, ocena czy poniesienie pełnych kosztów postępowania zagrozi utrzymaniu koniecznemu dla wnioskodawcy i jego rodziny. Prawidłowe rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi zatem objąć precyzyjne określenie kosztów sądowych dotyczących danego postępowania. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Poznaniu stwierdził, że "nie można przyjąć, że skarżący nie posiada możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, a w szczególności opłacenie wpisu, który w niniejszej sprawie został określony na kwotę 200 zł". Tymczasem zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu z 9 grudnia 2011r. sygn. akt III SA/Po 936/11 wysokość wpisu od skargi określono w kwocie 1135 zł. Oznacza to, że WSA w Poznaniu w postanowieniu z 7 marca 2012r. nie uwzględnił prawidłowej wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w postępowaniu co prowadzi do wniosku, że nie dokonał on prawidłowej oceny wpływu uiszczenia wpisu od skargi na sytuację majątkową skarżących – czym naruszył cytowany wcześniej przepis. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zaskarżone orzeczenie w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd ten będzie obowiązany na nowo ocenić wniosek o przyznanie prawa pomocy z uwzględnieniem powyższych uwag Naczelnego Sądu Administracyjnego.