II FZ 351/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 868/11 w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 19 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 868/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek W. C. o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 18 września 2012 r. oddalającego skargę W. C. (dalej: skarżący, podatnik) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku, a powierzenie prowadzenia sprawy fachowemu pełnomocnikowi, którego zaniedbanie spowodowało uchybienie terminów procesowych nie skutkuje brakiem winy po stronie podatnika. Sąd wskazał, że skarżący był należycie pouczony o przysługujących mu środkach zaskarżenia i sposobie ich złożenia i jedynie na skutek swojego zaniechania, braku staranności oraz zwykłego zaangażowania w pilnowanie własnych interesów, doprowadził do niezachowania terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, powołując te same okoliczności, które stanowiły podstawę wcześniejszego wniosku, podniósł miedzy innymi, że skarżący nie uchybił celowo i umyślnie terminowi do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku, ponieważ był przekonany że zrobi to ustanowiony przez niego pełnomocnik. Udzielenie pełnomocnictwa wiązało się również z tym, że skarżący nie był obecny na posiedzeniu, na którym został wydany wyrok, ponieważ podatnik zaufał swemu pełnomocnikowi i powierzył mu całą swoją sprawę. Kiedy skarżący dowiedział się, że pełnomocnik nie będzie go reprezentować, skierował wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Poza tym skarżący zarzucił Sądowi naruszenie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) poprzez nieudzielanie właściwego pouczenia, o tym że na rozprawie może zapaść wyrok, który nie zostanie doręczony i którego zaskarżenie będzie możliwe po złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od jego ogłoszenia. Podatnik wprawdzie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, jednakże nie został on pouczony o skutkach niestawiennictwa na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (postanowienie NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności braku winy, zatem aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu strona, czy też jej pełnomocnik musi uprawdopodobnić, że zaistniała okoliczność, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym. Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło czy nie. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać zatem uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności, co też uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera argumentację sądu pierwszej instancji przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak swej winy w uchybieniu terminowi. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością, do której dokonania konieczna byłaby obecność fachowego pełnomocnika. Dla dopełnienia jej wymogów wystarczy skierowanie żądania o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem w przewidzianym do tego terminie (art. 141 §2 p.p.s.a.) o czym skarżącego prawidłowo poinformowano. Podatnik mógł złożyć wniosek osobiście, ale na skutek braku staranności i zaangażowania w pilnowanie własnych interesów tego nie uczynił. Nie można uznać za przesłankę wyłączającą winę podatnika faktu, że korzystał on z usług profesjonalnego pełnomocnika, któremu zaufał i w całości powierzył swoją sprawę. Sąd zauważył, że zażalenie złożone przez pełnomocnika skarżącego (tym razem ustanowionego z urzędu) jest niczym innym jak tylko powtórzeniem argumentacji znajdującej się w poprzednim, oddalonym wniosku podatnika. Pełnomocnik nie powołał żadnych nowych okoliczności przemawiających za możliwością uwzględnienia zażalenia. Należy również podkreślić, że bezskuteczny upływ terminu przewidzianego do dokonania czynności, za który winę ponosi skarżący, nie może zostać przywrócony jedynie na skutek czynności dokonanej przez ustanowionego na rzecz skarżącego pełnomocnika, ponieważ okoliczność ta nie otwiera na nowo terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Podatnik nie może skorzystać we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej, w stosunku do której nie istniał przymus adwokacki, z terminu pełnomocnika ustanowionego w późniejszym czasie. Za niezasadne Sąd także przyjął naruszenie art. 6 p.p.s.a., ponieważ pełnomocnik skarżącego w swoim wniosku nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie tego zarzutu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, nie dostrzegając by przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia doszło do naruszenia prawa, oddalił zażalenie skarżącego na to postanowienie, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.