IV SA/Wa 2061/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. E., A. E., C. E., G. E. i "P." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę - Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], 1. po rozpatrzeniu wniosku spółki P.. sp. z o.o. w K. - reprezentowanej przez adwokata R. P. w punkcie I wydanym na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. stwierdził nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. P., oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., znak: [...], w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: P., w części dotyczącej j nieruchomości zapisanej w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...], lwh [...] (działki nr [...] i nr [...]). 2. po rozpatrzeniu wniosku A. E., A. E., C. E., G. E. i G. E. - reprezentowanych przez adwokata R. P. w punkcie II wydanym na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., znak: [...], w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: P. [...], w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...], lwh [...] (działka nr [...]), lwh [...] (działka nr [...]), lwh [...] (działki nr [...] i [...]). Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2009 r. A. E., A. E., C. E. i G. E. oraz "P. Sp. z o.o." wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], w zakresie punktu II decyzji. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2009 r. Prezydent Miasta K., wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], w zakresie punktu I decyzji. Wniosek Prezydenta Miasta K. został rozpatrzony decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2011 r., nr [...] L.dz. [...], którą utrzymano w mocy pkt I decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. Wniosek A. E., A. E., C. E. i G. E. oraz "P. Sp. z o.o." został rozpatrzony decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2011 r., nr [...]L.dz. [...]. Po rozpatrzeniu wniosku A. E., A. E., C. E. i G. E. w/w decyzją w punkcie I utrzymano w mocy pkt II decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: P., w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działki nr [...], [...]). W punkcie II uchylono pkt II decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działka nr [...]) oraz lwh [...] (działka nr [...]) oraz stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: P., w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działka nr [...]) oraz lwh [...] (działka nr [...]). W pukcie III w/w decyzji umorzono postępowanie z wniosku z dnia 21 grudnia 2009 r. "P. Sp. z o.o." o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie pkt II. W uzasadnieu decyzji z dnia [...] października 2011 r., nr [...] L.dz. [...], która została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Minister Gospodarki stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. wskazano, iz w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), tj. 5 lutego 1946 r., przedsiębiorstwo pn. P, stanowiło własność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością co wynika z wyciągu pełnego z Rejestru Handlowego, nr [...]. Spółce przysługiwało ponadto prawo własności do działek: [...], [...]. Natomiast prawo własności do pozostałych działek: [...], [...], [...], [...], na których również było rozmieszczone przedmiotowe przedsiębiorstwo przysługiwało: I. i R. E., po których prawo do ww. nieruchomości odziedziczyli: A. E., A. E., C. E., G. E. i G. E. W oparciu o dowody w postaci “charakterystyki przedwojennej działalności" oraz opinii z dnia 13 października 2007 r. dr inż. W. L. oceniono, iż rzeczywista zdolność zatrudnienia, w dniu 5 lutego 1946 r. w przedsiębiorstwie pn. P. nie przekraczała kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa, tj. 50 pracowników na jedną zmianę, a zatem orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej ww. przedsiębiorstwa, zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji powyższego zaistniała konieczność stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: P., w części dotyczącej składników majątkowych przedsiębiorstwa. Minister stwierdził nieważność w/w orzeczenia w odniesieniu do działek: [...] i [...]. Z kolei stwierdzenie nieważności obydwu orzeczeń nacjonalizacyjnych, w stosunku do działek [...] i nr [...], skutkowało koniecznością dokonania oceny skutków prawnych, jakie one wywołały, w tym przedmiocie. Ustalono, iż nieruchomość uregulowana w lwh [...] - działki nr [...] i nr [...], w aktualnie obowiązującej ewidencji gruntów określona jako działka nr [...], stanowi w dalszym ciągu własność Skarbu Państwa. Zatem decyzje nacjonalizacyjne, w zakresie tych nieruchomości nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Natomiast w uzasadnieniu do pkt II decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. wskazano, iż nieruchomości, na których funkcjonowało ww. znacjonalizowane przedsiębiorstwo lwh [...] (działka nr [...]), lwh [...] (działka nr [...]), lwh [...] (działki nr [...],[...]), należały do poprzedników prawnych wnioskodawców, czyli I. i R. E. Orzeczeniem Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., stosownie do przepisów § 75 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62) ustalono, że składniki majątkowe, objęte protokołem zdawczo - odbiorczym, sporządzonym w dniu 28 grudnia 1.948 r. i dodatkowym z dnia 6 października 1948 r., stanowią część składową przedsiębiorstwa pn. P. i przechodzą na własność Państwa. Jednocześnie Minister wskazał, że nieruchomość lwh [...], stanowiąca działki nr [...] i nr [...], pomimo, iż została wymieniona w załączniku do protokołu zdawczo-odbioczego z dnia 28 grudnia 1948 r., zatwierdzonego orzeczeniem Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., już wówczas stanowiła własność Skarbu Państwa, gdyż postanowieniem z dnia [...] mają 1957 r., sygn.: [...], Sąd Powiatowy dla m. K. stwierdził nabycie własności przez zasiedzenie nieruchomości lwh [...], wykaz księgi gruntowej K. [...]. Faktyczną zatem podstawę prawną przejęcia tej nieruchomości na rzecz Państwa stanowiło zasiedzenie, które nastąpiło przed wydaniem orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., znak: [...]. Z tego też względu, ww. nieruchomość, stanowiąca własność Skarbu Państwa nie mogła być przedmiotem tego orzeczenia, co oznacza, że nie została znacjonalizowana wraz z przedmiotowym przedsiębiorstwem. Z chwilą bowiem wydania postanowienia o zasiedzeniu, wygasły wszelkie prawa poprzedników prawnych wnioskodawców do tej nieruchomości, co oznacza, że w dniu podejmowania ww. orzeczenia z dnia [...] marca 1958 r., nie byli oni jego adresatem w tej części. N Natomiast w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości wyjaśniono, iż jak wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego dla K. [...] urządzonej dla nieruchomości lwh [...] (działka nr [...]), stanowiącej parcelę nr [...], w charakterze właścicieli widnieją wnioskodawcy – A. E., A. E., C. E., G. E. i G. E. Wpis prawa własności na rzecz tych osób widnieje również w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego dla K. [...] urządzonej obecnie dla nieruchomości lwh [...] (działka nr [...]), stanowiącej parcele nr [...] i nr [...]. W oparciu o powyższe organ uznał, iż skoro wnioskodawcy nadal są wpisani w księgach wieczystych, jako właściciele ww. nieruchomości to znaczy, że nigdy nie utracili prawa własności do nich. A zatem nieruchomości te nie zostały znacjonalizowane wraz z przedmiotowym przedsiębiorstwem. Minister Gospodarki stwierdził zatem, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. w części dotyczącej nieruchomości lwh [...] (działki nr [...] i nr [...]), która w dacie wydania tego orzeczenia stanowiła już własność Skarbu Państwa, uzyskaną na podstawie zasiedzenia, jak i w części dotyczącej nieruchomości lwh [...] i lwh [...], których własności, jak wynikało z akt sprawy, wnioskodawcy nigdy nie utracili. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie punktu II decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. A. E., A. E., C. E. i G. E. oraz "P. Sp. z o.o." stwierdzili naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że wnioskodawcy nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh.. [...] (parcela nr [...]), lwh [...] (parcela [...]), lwh [...] (parcele nr [...] i [...]). W ocenie wnioskodawców nie powinno być wątpliwości co do interesu prawnego następców prawnych właścicieli nieruchomości, w sytuacji gdy decyzja nacjonalizacyjna dotyczyła majątku ich poprzedników prawnych. Zdaniem wnioskodawców Minister Gospodarki niewłaściwie uznał, iż poprzednicy prawni wnioskodawców nie byli adresatami decyzji o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, gdyz w dniu jej podejmowania, nieruchomość była już własnościa Skarbu Państwa, na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia [...] maja 1957 r., sygn. Akt [...] o zasiedzeniu na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Skarżący wskazali, że zgodnie z § 71 rozporzadzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa " Przedsiębiorstwo przejęte w myśl art. 3 ustawy przechodzi na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia". Ponadto nieruchomość będąca przedmiotem ww. postanowienia "o zasiedzeniu" została ujęta w protokole zdawczo - odbiorczym. Nie można zatem twierdzić, że decyzja nacjonalizacyjna nie dotyczyła tej nieruchomości. Zdaniem wnioskodawców , w sytuacji gdy nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r., niemożliwe było jej nabycie przez Skarb Państwa w drodze przemilczenia, na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r., pomimo wydanego w tym przedmiocie postanowienia. Skoro decyzje nacjonalizacyjne były podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, zapisanych w lwh [...] K. [...], należy stwierdzić ich nieważność, ewentualnie ich wydanie z naruszeniem prawa, w administracyjnym toku instancji, a zatem wnioskodawcy mają interes prawny, by żądać stwierdzenia nieważności w tym postępowaniu, co nie wyłącza weryfikacji postanowienia w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia w odrębnym postępowaniu cywilnym. Nawet, gdyby podstawą przejęcia własności tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa było postanowienie Sądu z 1957 r., to równiez wnioskodawcy mieliby interes prawny, by żądać stwierdzenia nieważności orzeczenia o zatwierzdeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, w części dotyczącej nieruchomości objętej lwh [...]. Natomiast co do nieruchomości objętych lwh [...] K. [...] (działka [...]) oraz lwh [...] K. [...] (działka [...]), wnioskodawcy wskazali, iż niewłaściwe było uznanie przez Ministra Gospodarki, że skoro w księdze wieczystej nadal figurują właściciele: A. E., A. E., C. E., G. E. oraz G. E., na podstawie "postanowienia spadkowego" po m. in. R. E., I. E. i M. E., to znaczy, że nieruchomości te nie zostały znacjonalizowane, a w konsekwencji osoby te nie utraciły prawa własności do nich, a zatem wnioskodawcy nie mają interesu prawnego. Na odparcie powyższego argumentu wnioskodawcy wskazali, iż już w czasie wydawania zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r., w księgach wieczystych jako właściciel figurował Skarb Państwa, a nie wnioskodawcy. Wnioskodawcy podkreślili, że wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny – nie tworzy nowego stanu prawnego. Mimo, że Skarb Państwa nie został wpisany do ksiąg wieczystych, dotyczących w/w nieruchomości, byłon faktycznym właścicielem. Istnienie w obrocie prawnym decyzji korzystających z domniemania ważności powodowało, iż Skarb Państwa w każdym momencie miał możliwość wpisania swojego prawa własności do ksiąg wieczystych na podstawie ostatecznych decyzji nacjonalizacyjnych, a wnioskodawcy w każdym momencie mieli interes prawny, aby żądać stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych, niezależnie od tego, że figurowali w księgach wieczystych. Po powtórnej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Minister Gospodarki nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie działek: nr [...] i nr [...], zapisanych w lwh [...] Jednocześnie Minister Gospodarki stwierdził, że wnioskodawcy wywodzą swój interes prawny w tym postępowaniu z tytułu własności do części nieruchomości, na której funkcjonowało ww. znacjonalizowane przedsiębiorstwo. W protokole zdawczo - odbiorczym, sporządzonym w dniu 28 grudnia 1948 r. zostały ujęte m.in. nieruchomości zapisane w księgach gruntowych dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działka nr [...]), lwh [...] (działka nr [...]) lwh [...] (działki nr [...], [...]). Nieruchomość lwh [...], stanowiąca działki nr [...] i nr [...], pomimo, iż została wymieniona w załączniku do protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 28 grudnia 1948 r., zatwierdzonego orzeczeniem Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., już wówczas stanowiła własność Skarbu Państwa, gdyż postanowieniem z dnia [...] maja 1957 r. Sąd Powiatowy dla m. K. stwierdził nabycie własności przez zasiedzenie nieruchomości lwh [...] Zatem, jak stwierdził Minister, rzeczywistym sposobem nabycia własności tej nieruchomości na rzecz Państwa nie była nacjonalizacja, lecz zasiedzenie, które nastąpiło przed wydaniem orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. Z tego też względu, należy przyjąć, że nieruchomość uregulowana w lwh [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa nie została znacjonalizowana wraz ze znacjonalizowanym przedsiębiorstwem. Z chwilą wydania postanowienia z dnia [...] maja 1957 r., wygasły wszelkie prawa poprzednika prawnego wnioskodawców do tej nieruchomości, dlatego też wnioskodawcy nie mają interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności wydanego w dniu [...] marca 1958 r. orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego w części dotyczącej tej nieruchomości. Minister Gospodarki podkreślił, że przedmiotem orzeczenia Ministra Przemysły i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. było przedsiębiorstwo. Wskazał powołując się na orzecznictwo, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej. Oceny czy spełnione zostały przesłanki upaństwowienia mienia, osób trzech następuje wyłącznie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. W odniesieniu do mienia osób trzecich brak jest podstaw do przyjęcia, aby prawo własności do tego mienia przechodziło na Państwo już z dniem ogłoszenia orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, lecz dopiero z dniem wydania orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego. W związku z tym, przy ocenie istnienia interesu prawnego wnioskodawców w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, obejmującego nieruchomość, objętą lwh [...] organ orzekający zobowiązany był do uwzględnienia stanu prawnego i faktycznego, aktualnego w dacie wydania tej decyzji. Zatem w niniejszej sprawie nie było mozliwe rozpatrzenie wniosku, w odniesieniu do nieruchomości lwh [...], wobec stwierdzenia braku interesu wnioskodawców, do żądania stwierzdenia nieważności tego orzezcenia, w zakresie tej nieruchomości. Natomiast w odniesieniu do działek zapisanych w lwh [...] (działka nr [...]) oraz w lwh [...] (działka nr [...]), Minister mając na uwadze, iż już w chwili wydawania zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., istniały okoliczności mające wpływ na zmianę rozstrzygnięcia, a stan faktyczny nie uległ zmianie, zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. w punkcie II, w zakresie nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działka nr [...]) oraz lwh [...], (działka nr [...]). Z załączonych przez wnioskodawców do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dowodów wynika, iż jako właściciel ww. nieruchomości figuruje Skarb Państwa, a nie wnioskodawcy. Minister Gospodarki uznając argumenty wnioskodawców zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tym zakresie za zasadne, uchylił orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. w odniesieniu do działek nr [...] i [...]. Wskazał, że przedsiębiorstwo pn. P., stanowiło własność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast działka nr [...], stanowiąca obecnie parcelę nr [...], zapisaną w urządzonej dla niej księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego dla K. [...] oraz działka nr [...], stanowiąca obecnie parcele nr [...] i nr [...], zapisane w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego dla K. [...], stanowiły własność I. i R. E. Działki te nie były zatem własnością przedsiębiorcy, lecz stanowiły własność osób trzecich. Orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: P., w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działka nr [...]), lwh [...] (działka nr [...]), zostało wydane na podstawie § 75 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., jednak nie mogło ono dotyczyć tych nieruchomości, które w świetle art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. nie wchodziły w skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Zatwierdzenie protokołu zdawczo - odbiorczego nie mogło bowiem obejmować tych składników, z których znacjonalizowane przedsiębiorstwo korzystało, ale które stanowiły własność innych podmiotów. Jednocześnie Minister Gospodarski ustalił, że orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. w zakresie działek nr [...] i [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie punktu II decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. wystąpiła także "P. Sp. z o.o.". Ponieważ punkt II w/w decyzji dotyczył nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działka nr [...]), lwh [...] (działka [...]) lwh [...] (działki nr [...],[...]), co do których ww. spółka nie posiada interesu prawnego, gdyż wskazane działki przed nacjonalizacją nie należały do niej, lecz do osób fizycznych: I. i R. E., należało uznać, że podmiot ten nie posiada interesu prawnego, a zatem przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w tym zakresie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2011 r., nr [...] L.dz. [...] wnieśli A. E., A. E., C. E., G. E. oraz "P." sp. z o.o. z siedzibą w K. Decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2011 r., nr [...] L.dz. [...], została zaskarżona w zakresie jej pkt I utrzymującego w mocy pkt II decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] umarzający postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] marca 1958 r., znak [...] o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: P., w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...]: lwh [...] (działki nr [...], [...]) oraz w zakresie pkt III powyższej decyzji umarzającego postępowanie z wniosku P. Sp. z o.o. o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie pkt II decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji lub wydania jej z naruszeniem prawa, mimo ustalenia w trakcie postępowania, że wydane orzeczenia dotknięte są wadą powodującą ich nieważność i naruszenie tym samym obowiązku działania organu z urzędu, niezależnie od istnienia wniosku uprawnionej strony. Ponadto zarzucono naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazali interesu prawnego, uprawniającego ich do żądania podjęcia czynności przez organ administracji, a zatem nie przysługuje im przymiot strony w postępowaniu. Wobec powyższych zarzutów skarżacy wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2011 r. znak [...] w zakresie jej pkt I i III oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. znak [...] w zakresie pkt II i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżacy wskazali m.in. na to, że nawet jeśli podzielić pogląd organu, że rzeczywistą podstawą nabycia własności nieruchomości objętej lwh [...] przez Skarb Państwa było wcześniejsze postanowienie o zasiedzeniu, to już sam ten fakt przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych co do tej nieruchomości. Jest bowiem rażącym naruszeniem prawa wydanie orzeczenia o przejęciu na własność Państwa mienia, które już własnością Państwa było. Wobec jednoznacznych ustaleń w toku postępowania, organ winien wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie ważności decyzji z urzędu, niezależnie od kwestii ustalenia, czy skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu, czy też nie. Niezależnie od powyższego, pogląd organu o braku interesu prawnego skarżących w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji również jest błędny, gdyż w omawianej sprawie skarżący mieli niewątpliwy interes w kwestionowaniu orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., ponieważ decyzja ta w swojej treści pozbawiała własności nieruchomości osoby, których skarżący są spadkobiercami. W ocenie skarżacych rzeczywista podstawa nabycia własności przez Skarb Państwa jest obojętna z punktu widzenia oceny ważności decyzji nacjonalizacyjnej wydanej w odniesieniu do nieruchomości objętej lwh [...] . Organ niesłusznie uznał też, że rzeczywistym sposobem nabycia własności tej nieruchomości na rzecz Państwa nie była nacjonalizacja, lecz zasiedzenie, które nastąpiło przed wydaniem ww. orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. Bezsporny jest bowiem pogląd, zgodnie z którym nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości (zarówno nieruchomości należących do przedsiębiorstwa, jak i nieruchomości osób trzecich), na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, następowało z mocy prawa w chwili wejścia w życie ustawy, a orzeczenie ministra miało jedynie znaczenie deklaratoryjne. Skarżący podniesli ponadto, że posiadają interes prawny w kwestionowaniu orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. nawet w wypadku uznania, że interes ten nie wynika z prawa własności przysługującego ich poprzednikom prawnym. Swój interes prawny skarżący upatrywać mogą nie tylko w bezpośrednio prawie własności, ale też w innych uprawnieniach, które zaktualizowałyby się po stronie skarżących w momencie stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia wydania ww. decyzji nacjonalizacyjnych z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. Skarżący mogą, w razie skutecznego zakwestionowania decyzji nacjonalizacyjnych domagać się naprawienia szkody powstałej w wyniku pozbawienia ich prawa własności nawet przy uznaniu, że utrata własności nastąpiła wskutek postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia [...] maja 1957 r. Podstawą takiego roszczenia odszkodowawczego byłby, według skarżących, art. 160 § 1 k.p.a w brzmieniu sprzed dnia 1 września 2004 r. Stwierdzenie zatem nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych z dnia [...] marca 1958 r. oraz z dnia [...] lutego 1948 r. lub stwierdzenie wydania tych orzeczeń z naruszeniem prawa dowiodłoby bezprawności postępowania nacjonalizacyjnego, które to postępowanie było przyczyną niemożności złożenia przez poprzedników prawnych skarżących skutecznych wniosków o przywrócenie posiadania i tym samym zapobieżenia wydaniu postanowienia sądu z dnia [...] maja 1957 r. Zatem w ocenie skarżących organ winien był stwierdzić nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. w zakresie nieruchomości objętych lwh [...] K. [...]- nawet niezależnie od istnienia interesu prawnego skarżących. Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji Ministra Gospodarki, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. zostało przejęte na własność Państwa m.in. przedsiębiorstwo P. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 3 ust. 1 i 5, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) oraz § 65 ust. 1 pkt a i § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62). Z orzeczenia tego wynika, że na własność Państwa zostają przejęte przedsiębiorstwa firm wymienionych w załączniku z dniem ogłoszenia tego orzeczenia, co nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 r. Przedsiębiorstwo P. zostało przejęte na własność Państwa na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, zgodnie z którym za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod A, jeżeli zdolne są zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. W toku postępowania administracyjnego zostało wykazane, że w przedmiotowym przedsiębiorstwie nie została spełniona powyższa przesłanka, co dało podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. w części dotyczącej P.. Decyzja administracyjna w tym zakresie nie została zaskarżona. W dacie nacjonalizacji przedsiębiorstwa P., stanowiło ono własność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego wynika, że w dniu [...] kwietnia 1925 r. w księdze rejestrowej Nr [...] została wpisana spółka z o.o. pod nazwą P. spółka z o.o. Wpisem z dnia 11 marca 1936 r. I. E. został ujawniony jako prokurent spółki, zaś wpisem z dnia 20 maja 1937 r. został on ujawniony jako zarządca spółki. Z wpisu dokonanego w dniu 20 czerwca 1937 r. wynika, że właścicielem udziałów w spółce został I. E. Po nacjonalizacji spółki nie została ona wykreślona z rejestru. Wobec powyższego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności aktu nacjonalizacyjnego przedsiębiorstwa P., tj. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., mogła wystąpić jedynie sama spółka działająca poprzez swoje organy. Sam akt nacjonalizacyjny wymieniał jedynie przedsiębiorstwa, które podlegały przejęciu na własność Państwa, nie wymieniał natomiast majątku, który wraz z nacjonalizowanym przedsiębiorstwem przechodził na własność Państwa. Jednakże zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 2 lub art. 3 przechodziły na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami (prawo do firmy, patenty, licencje, znaki towarowe, użytkowe itp.), wolne jednak od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych, stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań, mających swe źródło w stosunku najmu pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone. Przepis ten precyzuje, co przechodzi na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w ramach nacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Wynika z niego, że na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w ramach nacjonalizowanego przedsiębiorstwa przechodzi cały majątek nieruchomy i ruchomy i wszelkie prawa przysługujące przedsiębiorstwu. Przepisu tego nie można interpretować w oderwaniu od całości ustawy nacjonalizacyjnej. Skoro Państwo przejmowało na własność przedsiębiorstwo, pozbawiając tym samym z mocy prawa dotychczasowego właściciela przedsiębiorstwa prawa własności, to w ramach przejęcia majątku ruchomego i nieruchomego przedsiębiorstwa na własność Państwa mógł przejść tylko taki majątek, w stosunku do którego, dotychczasowemu właścicielowi przedsiębiorstwa przysługiwało prawo własności. Żaden przepis ustawy nacjonalizacyjnej nie przewidywał przejęcia na rzecz Państwa prawa własności nieruchomości i ruchomości, z których nacjonalizowane przedsiębiorstwo korzystało tylko na podstawie umowy obligacyjnej, a do których prawo własności przysługuje osobom trzecim, nie będących właścicielami nacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Pozbawienie tych osób ich prawa własności prowadziłoby do rozszerzenia zakresu podmiotowego ustawy nacjonalizacyjnej drodze wykładni jej art. 6 ust. 1. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 1992 r. III ARN 23/92 (OSP 1993/3 poz. 47). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 września 2001 r., sygn. akt IVSA 1246/99 (OSP 2003/7-8/90), zgodnie z którym przepis art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej nie stanowi wprost, że na własność Państwa lub polskich osób prawnych w ramach nacjonalizowanego przedsiębiorstwa przechodzą również nieruchomości i ruchomości nie należące do przedsiębiorstwa. Nie można przyjmować w sposób dorozumiany, że z przepisów ustawy nacjonalizacyjnej wynika, iż na ich podstawie można było również przejmować na własność Państwa nieruchomości i ruchomości nie należące do przedsiębiorstwa nacjonalizowanego. Przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r., nie musiało wcale oznaczać przejęcia na własność majątku nieruchomego i ruchomego, który wcześniej nie stanowił własności tego przedsiębiorstwa. Nie można bowiem było przejąć od przedsiębiorstwa więcej niż ono samo posiadało, tym bardziej, jeżeli majątek ten stanowił własność osób trzecich, nie będących właścicielami przedsiębiorstwa. Pozbawić prawa własności można tylko właściciela, a nie posiadacza rzeczy. Powyższe oznacza, że znacjonalizowane orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. przedsiębiorstwo P., zostało faktycznie przejęte na własność Państwa z całym swoim majątkiem nieruchomym i ruchomym i wszelkimi prawami. Z akt administracyjnych wynika, że w dacie nacjonalizacji Spółce P. Sp. z o.o. przysługiwało prawo własności nieruchomości zapisanej w Lwh [...], stanowiącej działki [...], [...]. Oznacza to, że prawo własności tej nieruchomości wraz ze znacjonalizowanym przedsiębiorstwem przeszła na rzecz Państwa na podstawie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. Znacjonalizowane przedsiębiorstwo zlokalizowane było również na działce nr [...] zapisanej w Lwh [...], na działce nr [...] zapisanej w Lwh [...] oraz na działkach nr [...], nr [...] zapisanych w Lwh [...]. Działki te nie stanowiły własności Spółki P. Sp. z o.o. lecz stanowiły własność I. E. i R. E. Należy domniemywać, że Spółce P. Sp. z o.o. służyło prawo najmu tych działek, na co wskazuje zapis w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...] Lwh [...]. Zatem P. Sp. z o.o. była jedynie posiadaczem w/w działek. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt I OPS 2/07, potwierdził linię orzeczniczą, zgodnie z którą przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1946 r. w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej. Dla przedmiotowej sprawy oznacza to, że I. E. i R. E., a w konsekwencji ich następcy prawni, nie utracili prawa własności działki nr [...] zapisanej w Lwh [...], działki nr [...] zapisanej w Lwh [...]oraz działek nr [...]i nr [...] zapisanych w Lwh [...] na podstawie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. Jednocześnie nie daje to następcą prawnym I. E. i R. E. legitymacji do składania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., gdyż orzeczenie to nie dotyczyło ich majątku. Skoro w sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., to w konsekwencji zaistniała konieczność stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., znak: [...], w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa P., w części dotyczącej majątku, którego znacjonalizowane przedsiębiorstwo było właścicielem, tj. nieruchomości zapisanej w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...], Lwh [...] (działki nr [...] i nr [...]). Orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. zostało wydane na podstawie § 75 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. W orzeczeniu tym ustalono, że składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo – odbiorczym sporządzonym w dniu 28 grudnia 1948 r. i dodatkowym z dnia 6 października 1950 r. stanowią część składową przedsiębiorstwa P. i przechodzą na własność Państwa. W protokole zdawczo – odbiorczym z dnia 28 grudnia 1948 r. zostały wymienione jako majątek nieruchomy, stanowiący integralną część składową nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, nieruchomości gruntowe Lwh [...], [...] i [...] stanowiące własność I. E. i R. E. Ponieważ nie było podstawy prawnej do przejęcia na własność Państwa razem z nacjonalizowanym przedsiębiorstwem własności nieruchomości, których to przedsiębiorstwo było jedynie posiadaczem, a które stanowiły własność osób trzecich, nie mogły takie nieruchomości być objęte orzeczeniem właściwego ministra zatwierdzającym protokół zdawczo – odbiorczy. Dlatego nie może budzić wątpliwości, że orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa P., w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...] Lwh [...] (działka nr [...]) oraz Lwh [...] (działka nr [...]) obarczone jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W dacie nacjonalizacji przedsiębiorstwa P., następcy prawni I. E. i R. E. byli właścicielami również nieruchomości zapisanych w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...] Lwh [...] (działki nr [...] i nr [...]). Samo orzeczenie nacjonalizacyjne nie dotyczyło tych nieruchomości, gdyż nie stanowiły one własności nacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Natomiast nieruchomości te objęte zostały orzeczeniem Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Następcy prawni I. E. i R. E. domagali się w toku postępowania stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. również w zakresie działek nr [...] i nr [...] objętych Lwh [...]. W sprawie zostało wykazane, że w okresie pomiędzy wydaniem orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., a wydaniem orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., stan prawny dotyczący działek nr [...] i nr [...] objętych Lwh [...] uległ zmianie. Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] grudnia 1955 r. własność nieruchomości objętej Lwh [...] zapisanej w księdze gruntowej dla gminy katastralnej K. [...] na podstawie art. 34 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, ze zm.). Zatem z dniem [...] grudnia 1955 r. następcy prawni I. E. i R. E. utracili prawo własności działek nr [...] i nr [...] objętych Lwh [...]. Nie posiadając prawa własności tych działek w dacie wydania orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., następcy prawni I. E. i R. E. nie posiadają legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r. w zakresie dotyczącym działek nr [...] i nr [...] objętych Lwh [...]. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek. Zarzut, że organ może z urzędu prowadzić postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., w zakresie dotyczącym działek nr [...] i nr [...] objętych Lwh [...] nie może być skutecznie podniesiony w tym postępowaniu. Jedno postępowanie nie może się toczyć jednocześnie na wniosek i z urzędu. Natomiast skarżąca "P." sp. z o. o. z siedziba w K. nie może skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] marca 1958 r., w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...] objętych Lwh, gdyż nie posiada w tym zakresie interesu prawnego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.