VIII SA/Wa 1122/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej W. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy") stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez W. W. (dalej: "skarżąca") od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej: "organ I instancji" lub "Dyrektor UKS") z [...] czerwca 2011 r. Jako podstawę prawną aktu Dyrektor IS powołał art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Dyrektora UKS została prawidłowo doręczona [...] czerwca 2011 r. pełnomocnikowi skarżącej, ustanowionemu [...] kwietnia 2011 r. Pismem z [...] lipca 2011 r. skarżąca wniosła odwołanie, reprezentowana przez innego pełnomocnika. Stawiając decyzji Dyrektora UKS zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, wystąpiła o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dyrektor IS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, gdyż uznał, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem czternastodniowego terminu, wskazanego w art. 223 § 2 pkt 1 Op, przewidzianego dla dokonania tej czynności. Skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] listopada 2011 r. wniosła zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora IS. Występując o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, autor skargi postawił temu rozstrzygnięciu zarzuty naruszenia: a) art. 136, art. 145 oraz art. 121 § 1 Op wskazując, że decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi wyraźnie wskazanemu jako właściwy (radcy prawnemu) do odbierania korespondencji w niniejszej sprawie, zarówno w jednym z pism procesowych, jak i ustnie do protokołu, a w konsekwencji bezpodstawne doręczenie decyzji innemu pełnomocnikowi (radcy prawnemu), którego pełnomocnictwo wówczas już nie obowiązywało; b) art. 227 § 1 pkt 2 i art. 228 § 1 Op poprzez jego (ich – dopisek Sądu) bezzasadne zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS zamiast stwierdzenia nieważności tejże decyzji; c) art. 124 Op poprzez lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. 2.2. Uzasadniając skargę jej autor powołał się na swoje pismo z [...] marca 2011 r. znajdujące się w aktach sprawy. Z treści tego pisma wynika, że jego autor (radca prawny) informuje Dyrektora UKS o ustanowieniu pełnomocnikiem skarżącej w niniejszej sprawie, a także prosi o kierowanie wszelkiej korespondencji pod adres wskazany w nagłówku. Autor skargi powołał się na wypowiedzenie pełnomocnictwa [...] czerwca 2011 r. dotychczasowemu pełnomocnikowi. Dodał, że o tym fakcie został powiadomiony ustanie (ustnie – dopisek Sądu) UKS. Powołał się przy tym na dowód w postaci "przesłuchania skarżącej". Wywiódł następnie, że zaskarżona decyzja Dyrektora UKS nie weszła do obrotu prawnego. Czyli organ odwoławczy powinien stwierdzić nieważność decyzji organu I instancji. 3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty skargi. Wyjaśnił nadto, że skarżąca ustanowiła trzech pełnomocników (radców prawnych). Dwóch pismem z [...] kwietnia 2011 r., a trzeciego pismem z [...] kwietnia 2011 r. Trzeci pełnomocnik pismem z [...] maja 2011 r. powiadomił organ I instancji o ustanowieniu pełnomocnikiem i wystąpił o doręczanie korespondencji. Dyrektor IS wywiódł, powołując się na treść art. 145 § 3 Op, że to podatnik powinien powiadomić organ podatkowy o wyznaczeniu jednego z pełnomocników właściwym do doręczeń. Skarżąca tego nie uczyniła. Czyli organ I instancji mógł doręczyć zaskarżoną decyzję wybranemu przez siebie pełnomocnikowi skarżącej. Zdaniem Dyrektora IS, akta sprawy nie zawierają protokołów dokumentujących ustanowienie radcy prawnego A. S. pełnomocnikiem do doręczeń i odwołania pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu T. K.. Dodał, że o cofnięciu pełnomocnictwa skarżąca powinna poinformować organ podatkowy. Skarżąca tego nie uczyniła. Z treści pisma dotychczasowych pełnomocników nazwanego "zawiadomieniem", które wpłynęło do organu I instancji [...] września 2011 r. wynika zaś, że wypowiedziane zostały im przez skarżącą pełnomocnictwa w dniu [...] września 2011 r. Także z tej przyczyny należy zdaniem Dyrektora IS uznać, że decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona jednemu z pełnomocników skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 5.1. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie kończące wstępne stadium postępowania odwoławczego, wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Op. Z treści tego przepisu wynika, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Efektem prawidłowego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest pozbawienie podatnika możliwości instancyjnej kontroli legalności decyzji organu I instancji. Badając dopuszczalność odwołania, Dyrektor IS stwierdził, że zostało ono wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 Op, liczonego od dnia prawidłowego doręczenia stronie postępowania podatkowego (do rąk jej pełnomocnika) decyzji organu I instancji. Zdaniem Sądu, stanowisko Dyrektora IS należało uznać za nieprawidłowe. Organy bezpodstawnie pominęły bowiem pismo ostatnio ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika (także radcy prawnego) z [...] maja 2011 r. Z treści tego pisma wynika zaś wprost, że pełnomocnik skarżącej prosi o doręczanie wszelkiej korespondencji na adres wskazany w nagłówku tego pisma. Tym samym należało uznać, że tenże, ostatnio ustanowiony pełnomocnik, jest właściwym do doręczeń. Takiemu wnioskowi nie sprzeciwia się zdaniem Sądu przepis art. 145 § 3 Op (zdanie pierwsze), z którego treści wynika, że strona, ustanawiając pełnomocników, wyznacza jednego z nich jako właściwego do doręczeń. Wykładni tego przepisu należy bowiem dokonywać w sposób kompleksowy, wykorzystując jednocześnie elementy wykładni językowej, systemowej oraz celowościowej. Skoro bowiem ratio legis przepisów art. 145 Op polega na tym, że pisma doręcza się pełnomocnikowi strony, jeżeli takowego ustanowiła w sprawie, nadto strona może ustanowić kilku pełnomocników i ustanowić jednego z nich właściwym do doręczeń, a zasadą jest, że pełnomocnik działa w imieniu strony, to znaczy, że także pełnomocnik może skutecznie zawiadomić właściwy organ prowadzący postępowanie o wyznaczeniu przez stronę pełnomocnika do doręczeń. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 3 Op (zdanie drugie), organ podatkowy może doręczyć pismo wybranemu przez siebie pełnomocnikowi wyjątkowo, tylko w przypadku niewyznaczenia pełnomocnika właściwego do doręczeń. Skoro zaś w aktach sprawy znajduje się pismo z [...] maja 2011 r. zawierające prośbę o doręczanie wszelkiej korespondencji ostatnio ustanowionemu pełnomocnikowi, to znaczy, że decyzja organu I instancji powinna zostać doręczona na adres podany w nagłówku pisma, zgodnie z wolą jego autora (pełnomocnika skarżącej). W przypadku uzasadnionych wątpliwości w tym zakresie, organ podatkowy może wezwać stronę, w trybie art. 155 Op, do osobistego wyznaczenia pełnomocnika do doręczeń. Jednak wezwanie to w realiach niniejszej sprawy powinno zostać doręczone na adres wskazany przez pełnomocnika. Skoro organ I instancji nie wystosował wezwania, to obowiązany był doręczyć decyzję pod adres wskazany przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z [...] maja 2011 r. Z drugiej strony, decyzję odebrał osobiście inny pełnomocnik skarżącej, który działał na podstawie istniejącego od [...] kwietnia 2011 r. umocowania. Skarżąca, wbrew twierdzeniom skargi, nie wypowiedziała pełnomocnictw przed [...] czerwca 2011 r. radcom prawnym, których ustanowiła swoimi pełnomocnikami pismem z [...] kwietnia 2011 r. W aktach sprawy brak jest przy tym jakichkolwiek dowodów potwierdzających stanowisko skargi, że ustnie zawiadomiła organ I instancji (osobiście, czy tez jego pracowników) o cofnięciu pełnomocnictw. Także ostatnio ustanowiony pełnomocnik tej informacji nie przekazał organowi I instancji. Decyzja weszła zatem do obrotu prawnego. Pełnomocnik skarżącej (radca prawny) przekazał bowiem odebraną przez siebie decyzję innemu pełnomocnikowi (radcy prawnemu), właściwemu do doręczeń. Tyle tylko, że brak jest dowodów potwierdzających dokładną datę otrzymania decyzji przez pełnomocnika właściwego do doręczeń. Pominięcie przez Dyrektora UKS informacji zawartej w piśmie z [...] maja 2011 r. skutkuje zatem tym, że przyjąć należy, iż odwołanie zostało wniesione w terminie. Wątpliwości w tym zakresie należy bowiem rozstrzygać na korzyść skarżącej. 5.2. Zarzuty skargi Sąd uznał za częściowo zasadne, o czym mowa wyżej. Pozostałe zarzuty skargi są zaś chybione. Decyzja Dyrektora UKS weszła bowiem do obrotu prawnego. Gdyby decyzja nie weszła do obrotu, to odwołanie od tej decyzji należałoby uznać za niedopuszczalne. Dyrektor IS nie mógłby zaś rozpoznawać merytorycznie odwołania od decyzji, która nie występuje w obrocie prawnym. Zaskarżony akt został wystarczająco uzasadniony choć błędnie, o czym mowa wyżej. Obowiązkiem Dyrektora IS będzie rozpoznanie odwołania. 6. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."), Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylony akt nie może być wykonany, Sąd określił zgodnie z art. 152 u.p.p.s.a. (pkt 2). O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca przed Sądem była reprezentowana przez radcę prawnego. Na łączną kwotę [...] zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania Sąd zaliczył: [...] zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi, [...] zł tytułem zastępstwa procesowego oraz [...] zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (pkt 3 sentencji wyroku).