II OZ 470/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1027/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności – zawieszenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Ol 1027/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił D. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia 21 października 2011 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności – zawieszenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, iż D. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Elbląga z dnia [...] sierpnia 2011 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie niezgodności odległości między wylotem komina na budynku przy ulicy Waryńskiego nr [...] w Elblągu a drzewem (orzech włoski) rosnącym na posesji przy ulicy Waryńskiego nr [...] w Elblągu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych z powodu trudnej sytuacji materialnej. Wskazała, iż jedynym jej dochodem jest emerytura, która wystarcza na najkonieczniejsze leczenie i życie w nędzy. Podniosła, iż jest osobą samotną i nie ma nikogo, kto byłby zobowiązany pomagać jej materialnie. Wskazała na okoliczności, które w 1999 r. zmusiły ją do wyzbycia się oszczędności i przedmiotów wartościowych oraz zaciągnięcia pożyczek u krewnych i przyjaciół, których do tej pory nie jest w stanie spłacić. Dodała, iż doszły do nich jeszcze długi z ostatnich miesięcy związane z "ratowaniem zdrowia". Podniosła, iż emerytura nie wystarcza jej na elementarne potrzeby, mimo że oszczędza każdą złotówkę. Wskazała ponoszone wydatki: żywność i środki czystości – ok. 180 zł, opłaty (gaz, prąd, woda, podatki, opłata za użytkowanie wieczyste, telefon, itp.) – ok. 360 zł, ogrzewanie – ok. 150 zł, utrzymanie psa (trzymanego ze względów bezpieczeństwa) – 80-100 zł, "ratowanie zdrowia" – 500-600 zł, "wydatki związane z dochodzeniem sprawiedliwości" – "kilkadziesiąt złotych". Stwierdziła, iż w tej sytuacji zaoszczędzenie kwoty 100 zł, a nawet mniejszej, nie jest możliwe, gdyż zagrażałoby jej egzystencji. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 34m² wraz z prawem użytkowania wieczystego przydomowego ogrodu o pow. 600m², zaś dochód jaki uzyskuje z tytułu emerytury wynosi 1.463 zł brutto. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej w zakresie odnoszącym się do uzyskiwanego obecnie dochodu z tytułu emerytury oraz uzyskiwanego w poprzednich latach dochodu z tytułu uprawy ogrodu, aktualnego zadłużenia, ponoszonych wydatków miesięcznych, przyczyn, które sprawiają, że mimo uzyskiwania obecnie stałego miesięcznego dochodu w wysokości kilkukrotnie wyższej od będącego dotychczas źródłem jej utrzymania dochodu z tytułu uprawy ogrodu, nie jest ona w stanie zaspokoić wszystkich swoich niezbędnych potrzeb i jednocześnie wygospodarować środków na chociażby częściowe pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia 21 lutego 2012 r., w którym wyjaśniła, iż emeryturę w wysokości 1.227,38 zł, której przekaz pocztowy załączyła, otrzymuje od czerwca 2011 r. W ubiegłym roku nie uzyskała żadnego dochodu z tytułu uprawy ogrodu z uwagi na stan zdrowia. Wskazując na zmiany w sytuacji życiowej i materialnej podniosła, iż przybyło jej lat i chorób, od marca 2011 r. zmuszona jest ponosić wysokie koszty leczenia – minimalnie 500-600 zł miesięcznie, nie jest też już w stanie mieszkać w nieogrzewanym domu, dlatego też na ogrzanie jednego tylko pokoju musi poświęcić zimą ok. 1.800 zł. Dodała jednocześnie, iż dom wymaga kapitalnego remontu, na który nie jest jej stać, dlatego też ponosi koszty tylko najniezbędniejszych napraw. Zauważyła również, iż ciągle rosną ceny i opłaty – za użytkowanie wieczyste, prąd, telefon, gaz, itd. Odnosząc się do kwestii aktualnego zadłużenia wskazała, iż jej długi wynoszą obecnie ok. 45.000 zł, jej wierzyciele nadal wspierają ją jak mogą, gdyż "zdają sobie sprawę z tego, że pomagają utrzymać się przy życiu ofierze wielu przestępstw", i nie wspominają o warunkach spłaty długów. Wyjaśniła, iż najnowsze długi są efektem pomocy udzielonej jej przy leczeniu przez przyjaciół, którzy pokrywali koszty leczenia, podróży do lekarzy i koszty niezbędnego utrzymania. W odpowiedzi na żądanie przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych obecnie przez nią miesięcznie wydatków, skarżąca ponownie oświadczyła, iż żyje w skrajnej nędzy, oszczędza każdą złotówkę i nie stać jej na zaspokojenie elementarnych potrzeb. Wskazała, iż stara "utrzymać się przy życiu i jako takim zdrowiu", dlatego też największą część jej wydatków stanowią obecnie koszty leczenia (leki, badania, porady, dojazdy do lekarzy do miasta znacznie oddalonego od jej miejsca zamieszkania). Jak można przypuszczać na podstawie treści wyjaśnień skarżącej, z uwagi "na wpływy jej oprawców" nie może ona ujawnić ani gdzie się leczy ani u kogo. Skarżąca stwierdziła ponadto, iż nie potrafi już zmniejszyć ponoszonych obecnie wydatków na żywność, środki czystości, prąd, gaz, telefon, itp. oraz wydatków związanych z dochodzeniem sprawiedliwości i odszkodowań, nie może też nie zapłacić podatku od nieruchomości oraz opłaty za użytkowanie wieczyste, a ponadto nie jest w stanie żyć w nieogrzewanym domu, czy też zrezygnować z leczenia, wydatków na najniezbędniejsze naprawy i psa. Oświadczyła również, iż nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych. Na zakończenie dodała, iż zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż doprowadzono ją do nędzy i w jej sytuacji nie jest możliwe wygospodarowanie na ten cel 100 zł ani nawet kwoty o wiele mniejszej. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1027/11, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówiła przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca mimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, a mianowicie dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych obecnie przez nią wydatków ani wyraźnego oświadczenia wskazującego przyczyny braku ich złożenia. D. P. wniosła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, podnosząc, iż jej sytuacja życiowa jest bardzo trudna, tymczasem wbrew doświadczeniu życiowemu, powszechnie znanej wiedzy, logice i realiom życia uznano, że jej sytuacja materialna umożliwia zaoszczędzenie stosownej kwoty pieniędzy na poniesienie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym bez uszczerbku dla jej utrzymania. Wskazała, iż miesięczny koszt leczenia wynosi około 500 – 600 złotych. Odnosząc się zaś do ponoszonych wydatków codziennego utrzymania skarżąca wyraziła zdziwienie, iż wymagane są dowody potwierdzające te wydatki, gdyż w jej ocenie każdy dorosły i samodzielny człowiek orientuje się w kosztach utrzymania, tj. w opłatach i cenach, które są powszechnie znane. Podała, iż nie ma takich dokumentów i jedynie mogłaby przedstawić dowody opłat za gaz, prąd, telefon, opał, których wysokość określiła w złożonym oświadczeniu, a które są tak niskie z powodu skrajnej oszczędności, iż nie powinny budzić wątpliwości. Z kolei wysokość podatku od nieruchomości jest od niej niezależna i nie może w tym zakresie poczynić żadnych oszczędności. W ocenie skarżącej kwestionowanie wiarygodności i rzetelności jej oświadczenia jest skutkiem uzyskania informacji o wyroku Sądu w Elblągu, na mocy którego została skazana za składanie fałszywych zeznań. Jednakże wyrok ten w ocenie skarżącej był bezprawny i w rzeczywistości to ona jest ofiarą różnych działań podejmowanych przez jej sąsiadów. Dodała przy tym, iż sprawa ta została rozpatrzona przez Trybunał w Strasburgu, który orzekł rażące naruszenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Obywatela i zasądził zadośćuczynienie. Skarżąca oświadczyła, iż przedstawiła swoją sytuację materialną i swoje wydatki zgodnie z prawdą. Wysokość wydatków i to, na co są przeznaczane świadczą o jej skrajnym ubóstwie i w przypadku odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, będzie zmuszona zrezygnować z części leczenia. Sąd podniósł, że spełnienie przesłanek określonych w tych unormowaniach obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Tym samym, to na stronie postępowania spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku i przyznanie prawa pomocy. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem prawidłowo go wypełnić i uzasadnić, podając precyzyjne informacje odpowiadające prawdzie, które umożliwią ustalenie możliwości finansowych wnioskodawcy. W sytuacji zaś, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się, w ocenie Sądu, niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), strona zobowiązana jest przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Ponadto Sąd podkreślił, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) podał, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podniósł, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej – jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Jednakże ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Sąd podał, że z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżącej wynikało, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1463 zł miesięcznie brutto, która nie wystarcza nawet na "elementarne potrzeby". Zainteresowana wskazała, iż na leczenie wydaje 500-600 zł miesięcznie, zaś wydatki na żywność i środki czystości wynoszą ok.180 zł, opłaty za gaz, prąd, wodę, telefon, podatki oraz opłata za użytkowanie wieczyste – ok. 360 zł, ogrzewanie – ok. 150 zł, utrzymanie psa, trzymanego ze względów bezpieczeństwa – 80 - 100zł, a także ponosi wydatki związane z "dochodzeniem sprawiedliwości", które wynoszą kilkadziesiąt złotych. Wskazała również okoliczności, które w 1999 r. zmusiły ją do wyzbycia się oszczędności i przedmiotów wartościowych oraz zaciągnięcia pożyczek u krewnych i przyjaciół, których do tej pory nie jest w stanie spłacić. W tej sytuacji zaoszczędzenie kwoty 100 zł, a nawet mniejszej nie jest możliwe, gdyż zagrażałoby jej egzystencji. Wnioskodawczyni wykazała ponadto, że posiada dom o powierzchni 34m² wraz z prawem użytkowania wieczystego przydomowego ogrodu o powierzchni 600m². Po rozpatrzeniu formularza PPF Sąd uznał, iż dane w nim zawarte nie są wystarczające do oceny, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, dlatego też została ona wezwana, na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej w zakresie odnoszącym się do uzyskiwanego obecnie dochodu z tytułu emerytury oraz uzyskiwanego w poprzednich latach dochodu z tytułu uprawy ogrodu, aktualnego zadłużenia, ponoszonych wydatków miesięcznych, przyczyn, które sprawiają, że mimo uzyskiwania obecnie stałego miesięcznego dochodu w wysokości kilkukrotnie wyższej od będącego dotychczas źródłem jej utrzymania dochodu z tytułu uprawy ogrodu, nie jest ona w stanie zaspokoić wszystkich swoich niezbędnych potrzeb i jednocześnie wygospodarować środków na chociażby częściowe pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca nie udzieliła pełnych wyjaśnień, umożliwiających zbadanie faktycznej wysokości ponoszonych stałych wydatków. Nie przedstawiła też żadnych dokumentów źródłowych (rachunki, decyzje, faktury, recepty itp.) potwierdzających koszty utrzymania, czy też leczenia, a zatem wezwanie z dnia 27 stycznia 2012 r. nie zostało przez skarżącą wypełnione w sposób należyty, gdyż nie przesłała ona żądanych dokumentów i oświadczeń, a pisma i wyjaśnienia, które zostały przekazane do oceny Sądu nie wskazują dokładnie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącej. Wnosząc sprzeciw od postanowienia z dnia 8 marca 2012 r., o odmowie przyznania prawa pomocy w części, skarżąca także nie przedłożyła żądanych dokumentów i oświadczeń, a jedynie polemizowała z zasadnością ich żądania. Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż złożone w niniejszej sprawie oświadczenia skarżącej nie pozwalają na stwierdzenie, że jej sytuacja materialna i finansowa faktycznie uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych, nie powodując uszczerbku w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb. Z treści przepisów art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że Sąd musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy zawsze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, w tym opłaty za mieszkanie, telefon, prąd, gaz, podatek od nieruchomości, czy ponoszone koszty związane z leczeniem. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Skarżąca jednak posiada stały miesięczny dochód w kwocie przekraczającej wysokość najniższych świadczeń emerytalno – rentowych, a także posiada dom i ogród o powierzchni 600m². Ponadto skarżąca uzyskuje dochód z tytułu sprzedaży ziemiopłodów, pochodzących z uprawianego ogrodu wysokości ok. 250 zł. Mimo, iż w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2012 r. skarżąca wskazała, iż w 2011r. nie uzyskała żadnego dochodu z ogrodu z powodu "stanu zdrowia", to jednak Sąd uznał, iż skarżąca ma realne możliwości zabezpieczenia środków na ewentualne przyszłe wydatki, czy też opłaty sądowe. Na marginesie Sąd podał, iż prowadzenie wielu spraw przed innymi sądami i dochodzenie swoich roszczeń nie może stanowić odrębnej przesłanki przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. P. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie jej od wszelkich kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca ograniczyła się do przedstawienia stanu faktycznego sprawy. Podniosła, że zwracając się o pomoc przedstawiła zgodnie z art. 252 p.p.s.a. wymagany wniosek na urzędowym formularzu z dość szczegółowymi dodatkowymi wyjaśnieniami. Następnie na żądanie Sądu, zgodnie z art. 255 p.p.s.a. przedłożyła wszystkie wyjaśniania w formie oświadczeń i dokument poświadczający jej jedyny dochód, którym jest emerytura. Podkreśliła, iż przedstawiła bardzo obszernie wyjaśniania na każdą przez Sąd żądaną okoliczność. D. P. podała, że jej aktualne wydatki na utrzymanie siebie, domu i psa wynoszą ok. 500 zł., a od kilku miesięcy zmuszona jest ponosić koszty niezbędnego leczenia, które aktualnie wynoszą ok. 700 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Art. 246 § 1 p.p.s.a. wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania /przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym/ lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty 100 zł., należnej z tytułu wpisu od skargi. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona występująca z wnioskiem wykaże, że nie posiada wystarczających środków finansowych, ani majątku na pokrycie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji nie przedstawiła żadnych rachunków, które byłyby dowodem na ponoszenie wydatków związanych z leczeniem. D. P. posiada regularny dochód w postaci emerytury, a jednocześnie nie złożyła żadnych dokumentów, np.: rachunków za leki, światło, gaz, ogrzewanie, które pozwoliłyby ocenić oświadczenia skarżącej o ponoszonych kosztach utrzymania. Nadmienić należy, iż strona winna chociażby uprawdopodobnić swój stan finansowy, aby Sąd dysponował danymi, na podstawie których może ocenić przesłanki przyznania prawa pomocy. D. P. na tym etapie postępowania nie wykazała, aby poniesienie kosztów sądowych mogło spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącej. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż strona może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy i przedstawić ponoszone wydatki, chociażby przez złożenie rachunków dotyczących kosztów zakupu leków i uiszczania wskazanych wyżej opłat. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.