I OSK 1316/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 430/12 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E. B. i R. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników postanawia: oddalić skargę kasacyjną. E. B. i R. B. w dniu 29 lipca 2011 r. wnieśli skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...]. R. B. uzupełnił skargę pismem datowanym na dzień 9 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że szczególnymi przepisami, ograniczającymi kognicję sądu administracyjnego, w przypadku decyzji wydawanych przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, są przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która w art. 36 ust. 3 stanowi, że od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.). Sąd uznał, że w odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwym jest sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.). Sąd stwierdził, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a., przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przedmiotowa sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie dotycząca zaś przyznania lub odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku czy też umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mieści się w katalogu spraw, o którym mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dlatego też nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 430/12, na podstawie art. 58 §1 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę odrzucił. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł R. B. Na podstawie art. 174 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna zawierała zarzut naruszenia przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 36 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że sprawa rozstrzygnięta w trybie nadzwyczajnym nie może podlegać kognicji sądu administracyjnego, lecz wymaga postępowania cywilnego; - art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez jego zastosowanie, mimo że przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawach ubezpieczenia społecznego rolników; - art. 58 §1 w związku z art. 3 §2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 83a ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 156 §1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wydanych w trybie nadzwyczajnym przysługuje odwołanie do sądu powszechnego z wyłączeniem właściwości sądów administracyjnych i w konsekwencji odrzucenie skargi. W oparciu o powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W odpowiedzi Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) "Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze zm.) "W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...)". Ze względu na brak uregulowania w powołanej ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników trybu odwoławczego od decyzji organu rentowego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, odpowiednie stosowanie, rozumiane jako stosowanie wprost, bez żadnych zmian i modyfikacji, znaleźć powinien przepis art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.). Skoro w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stosuje się odpowiednio przepisy powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to stosowanie wprost (wobec braku podobnych uregulowań na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) obejmuje także wynik wykładni tych przepisów, bez zmian lub modyfikacji. Stanowisko Sądu I instancji jest tożsame ze stanowiskiem przyjętym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10, które to stanowisko podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, a brzmi ono: "Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (...)". Z tych wszystkich względów Sąd I instancji w pełni prawidłowo stwierdził, że przedmiotowa sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie dotycząca zaś przyznania lub odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku czy też umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mieści się w katalogu spraw, o którym mowa w art. 83 ust. 4 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dlatego też nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi kasacyjnej były niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.