II OZ 623/12

Dnia 19 lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 163/12, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 163/12, po rozpoznaniu wniosku J. K. i J. K. odmówił przyznania im prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący swój wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania umotywowali niezdolnością do poniesienia kosztów wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ze względu na ciężką sytuację finansową. Z wniosku wynika, że J. K. prowadzi działalność gospodarczą, będącą źródłem dochodu w wysokości 2 500 zł miesięcznie. Skarżący prowadzą także wspólnie gospodarstwo rolne o areale 1,05 ha, które nie stanowi źródła dochodu. Córka skarżących jest studentką i nie posiada dochodu. Ponadto skarżący są właścicielami domu o powierzchni 114,75 m2, pawilonu handlowego o powierzchni 130 m2 oraz gruntu o powierzchni 622 m2. Przedłożyli także wyliczenie miesięcznych wydatków stałych rodziny na łączną kwotę 1 901,20 zł. Sąd I instancji po analizie zgromadzonych dokumentów doszedł do przekonania, że wniosek skarżących był bezzasadny. W ocenie Sądu posiadanie przez skarżących domu o powierzchni 114,75 m2, gruntów rolnych o powierzchni 1,05 ha, pawilonu handlowego o powierzchni 130 m2 w Toruniu, przy ul. [...], umiejscowionego na działce o powierzchni 622 m2, gdzie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą - lokal gastronomiczny typu PUB, a także samochodu marki Toyota Yaris o wartości przybliżonej 10 000 zł, nie wypełnia znamion wyjątkowo złej sytuacji finansowej. Sąd zwrócił uwagę, że z informacji o rachunku skarżących wynika, że posiadają oni wolne środki w kwocie 38 873,50 zł. Co prawda saldo rachunku jest ujemne, tym niemniej skarżący mogą skorzystać z kredytu, a biorąc pod uwagę to, że wysokość wpisu wynosi 500 zł, nie może to powodować zbyt dużego obciążenia skarżących z tego tytułu. Z tych względów Sąd Wojewódzki wniosek oddalił. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wnieśli o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie ich w całości lub w połowie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Ewentualnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania go do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucili: 1. Niewłaściwe zastosowanie i interpretację art. 246 § 2 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności usprawiedliwiających przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że posiadanie przez skarżących domu mieszkalnego o powierzchni 114,75 m2, gruntów rolnych o powierzchni 1,05 ha, pawilonu handlowego o pow. 130 m2 umiejscowionego na działce o powierzchni 622 m2 objętego decyzją o nakazie rozbiórki świadczy o ich dobrej sytuacji majątkowej; 3. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wolne środki w kwocie 38 873,50 zł co do zasady stanowią saldo rachunku ujemne, natomiast sama zdolność kredytowa nie może świadczyć o możliwości poniesienia przez skarżących kosztów wpisu w wysokości 500 zł; 4. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu, że na wnioskodawców nałożona została przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego grzywna w wysokości 121 884 zł, a w konsekwencji przyjęcie, że są oni w stanie uiścić wpis sądowy we wskazanej wysokości, Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, iż znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Właściciela nieruchomości o znacznej wartości nie sposób co do zasady uznać za osobę ubogą, a tylko takim osobom można przyznać prawo pomocy w określonym zakresie. Fakt posiadania przez skarżących majątku w postaci domu, nieruchomości rolnej, samochodu oraz uzyskiwanie dochodu z bieżącej działalności zarobkowej uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżących, powinni oni partycypować w kosztach sądowych. Również wskazywane we wniosku i zażaleniu ujemne saldo na rachunku bankowym samo w sobie nie jest odzwierciedleniem braku możliwości finansowych skarżących. Korzystanie z odnawialnego kredytu w ramach konta prywatnego sugeruje, że skarżący są osobami zdolnymi do jego spłaty, a po drugie również w ocenie banku posiadają taką zdolność. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego środki dostępne na rachunku pozwalają na pokrycie wpisu od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w zażaleniu w żaden sposób nie podważyli ustaleń i oceny przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżącego. Podnoszone dopiero w zażaleniu okoliczności związane z nałożeniem grzywien nie były znane Sądowi I instancji w dniu orzekania, a zatem niezasadny jest zarzut podniesiony w tym zakresie. Stwierdzić jednak należy, że istnienie obciążeń finansowych wynikających z nakazu rozbiórki obiektu handlowo-usługowego orzeczonego w 1992 roku nie może stać się podstawą do zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący decydując już wcześniej o wystąpieniu z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy powinni gromadzić środki niezbędne do prowadzenia tej sprawy przed organami administracji, a następnie przed sądami. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.