IV SA/Wr 784/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi PPHU "[...]" Sp. j. A. G., R. W. w K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 241, poz. 2416 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania PPHU "[...]" Sp. j. A. G. i R. W. od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, kwestionowaną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 2 lutego 2011 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. wystąpił do Wójta Gminy G. z wnioskiem o przeznaczenie samochodu ciężarowego marki Mercedes Benz o nr rej. [...] do świadczeń rzeczowych na rzecz Jednostki Wojskowej nr [...] w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W dniu 17 czerwca 2011 r. Wójt Gminy G. wydał decyzję w sprawie przeznaczenia wyżej wymienionego samochodu wraz z naczepą do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Jak dalej podał organ II instancji, po dokonaniu analizy nadesłanych akt sprawy oraz prowadzonego postępowania administracyjnego, nie doszukał się nieprawidłowości w sposobie jego przeprowadzenia. Zostało ono wszczęte zgodnie z art. 208 ust. 1 i art. 210 ust 1 i 4 ustawy, na wniosek uprawnionego organu (Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B.), i po uprzednim zawiadomieniu strony o wszczęciu postępowania. Decyzja organu I instancji wydana została zgodnie ze wzorem decyzji określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2004 r., nr 181, poz. 1872 ze zm.), i ze wskazaniem podstawy prawnej. Podtrzymując stanowisko organu I instancji organ odwoławczy podkreślił, że decyzja obejmuje świadczenia wykonywane w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Tylko wtedy staje się ona wykonalna. W czasie pokoju przedmiot świadczenia pozostaje w posiadaniu właściciela. Nie może być zatem w związku z tym mowy o paraliżu logistycznym firmy. Wojewoda D. wskazał, iż nie przychylił się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia zasady proporcjonalności przy nakładaniu świadczeń, gdyż jak wynika z ewidencji podatkowej środków transportowych Urzędu Gminy G., nie ma innych podmiotów, które byłyby w stanie zrealizować pod względem ilościowym i jakościowym wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. Pozostałe podmioty działające na tym terenie posiadają niewielką ilość środków transportowych (1-2 szt.). Dodał przy tym, że również WKU B., wnioskując o środki transportowe, dokonało wnikliwej analizy zasobów na administrowanym terenie. Na powyższą decyzję Wojewody D. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego we Wrocławiu wniosło PPHU "[...]" Sp. j. A. G. i R. W. (dalej: skarżący), domagając się jej uchylenia, jako naruszającej prawo. Skarżący podniósł, że w zakwestionowanej decyzji nie wykazano na czym polegało przeprowadzenie wnikliwej analizy sprawy i jakimi kryteriami kierował się przy tym organ orzekający. Zarówno decyzji organu I jak i II instancji zarzucił brak wskazania podstaw, na których opierano się przy wyborze tylko jednego przedsiębiorcy. Zdaniem skarżącego, nie wzięto pod rozwagę możliwości innych podmiotów, z całego administrowanego przez WKU B. terenu. Skarżący podkreślił, że decyzje organów obydwu instancji zostały oparte na ogólnikach i niepopartych faktami opiniach. Takie działanie jest rażąco sprzeczne z zasadami równego traktowania podmiotów, w tym gospodarczych, bez względu na okoliczności to uzasadniające, a także z zasadami praworządności, których przestrzegania wymaga się od obywateli zapominając, iż obowiązek ten obciąża rónież oragany samorządowe czy rządowe. Jak wskazał skarżący, nie podważa znaczenia konieczności przekazania środków transportu na cele obrony, jednak nawet w tak szczególnych sytuacjach należy zachować zasady równego traktowania podmiotów. W przeciwnym wypadku dochodzi bowiem do sytuacji “tworzenia równych i równiejszych wobec prawa". Według skarżącego, istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznością jest również zakres jego działalności, tj. wytwarzanie jednego z podstawowych produktów spożywczych, zapewnienie którego w razie wojny jest ważniejsze niż transport wojsk. Nadto dodał, iż zgodnie z art.art. 7 i 77 k.p.a. organ wydający decyzję, bez względu na szczebel instancji, zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego. Tym zasadom w przeprowadzonym postępowaniu uchybiono. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał także, iż nakładane świadczenie nie obejmuje wszystkich środków transportowych będących w posiadaniu skarżącego. Sama realizacja świadczenia może nastąpić w nieoznaczonej czasowo przyszłości, bo jest to świadczenie na wypadek wojny i mobilizacji. W czasie pokoju działalność firmy nie jest w żaden sposób ograniczana. Natomiast w razie zaistnienia wojny i mobilizacji działalność podmiotów i tak zostanie w pewien sposób ograniczona i uzależniona od podejmowanych przez Siły Zbrojne działań. W kwestii zarzutu dotyczącego braku metody wyboru podmiotów i wydania decyzji opartej wyłącznie na ogólnych stwierdzeniach, czy niepopartych faktami opiniach stwierdził, że podstawą wytypowania skarżącego były możliwości ilościowe i jakościowe wykonania nałożonych świadczeń na danym terenie. Na tym obszarze nie działa wiele przedsiębiorstw posiadających większą ilość środków transportowych wnioskowanych przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B.. Jak ujęto w zaskarżonej decyzji, są to zazwyczaj podmioty dysponujące niewielką ilością pojazdów (1-2 szt.). A zatem, to analiza możliwości logistycznych przedsiębiorców działających na tym terenie była podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowi ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, która w Dziale VII, Rozdziale 2 zatytułowanym "Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju" reguluje zagadnienia dotyczące świadczeń rzeczowych w czasie pokoju. Po myśli art. 208 ust. 1 ustawy, na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Stosownie do art. 210 ust. 1 ustawy decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1. Przy tej okazji podkreślenia wymaga, że decyzja oparta na przepisie art. 208 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową. Uznaniowy charakter decyzji sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny ich kontrola jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA, sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29). W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że w art. 215 ust. 1 ustawy zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do uregulowania w drodze rozporządzenia m.in. kwestii trybu i zakresu planowania i nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych, przeznaczania do tych świadczeń i zwalniania z nich oraz ich wykonywania, czy wzory decyzji administracyjnych, wniosków, wezwań w sprawach świadczeń rzeczowych. Jest to jedyna regulacja, która wskazuje czym organ powinien się kierować przy wydawaniu decyzji w omawianym przedmiocie. § 6 pkt 1 wydanego na podstawie powyższej delegacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. nr 181, poz. 1872 ze zm.), dalej: rozporządzenie, stanowi, że do wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) z wnioskiem o przeznaczenie nieruchomości lub rzeczy ruchomych na cele świadczeń planowanych do wykorzystania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (sporządzanym według wzoru – dod. Sądu) występuje wojskowy komendant uzupełnień - za jednostki organizacyjne Sił Zbrojnych. Zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia przy wydawaniu tego rodzaju decyzji organ orzekający powinien mieć na względzie, w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy. Powyższa reguła nie znajduje jednak zastosowania w przypadku przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych (ust. 3 § 11 rozporządzenia). Nie ulega wątpliwości, że przedmiot spornego świadczenia, a mianowicie samochód ciężarowy, jest ruchomością. Pojęcie rzeczy ruchomej nie jest co prawda zdefiniowane w prawie cywilnym. Niemniej jednak rzecz ruchoma to bez wątpienia każdy przedmiot, który jest wyodrębniony i ma wartość majątkową, a nie jest nieruchomością. Bezsprzecznie też, wnioskiem z dnia 2 lutego 2011 r., sporządzonym zgodnie ze stosownym wzorem, Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. zwrócił się do Wójta Gminy G. o przeznaczenie rzeczy ruchomej (podkr. Sądu), tj. należącego do skarżącego samochodu ciężarowego, w ramach świadczeń rzeczowych, na uzupełnienie etatowych (podkr. Sądu) potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Dlatego, wbrew twierdzeniem skarżącego, reguła § 11 ust. 2 rozporządzenia, słusznie nie była przez organy orzekające brana pod uwagę. Zgodnie z opisywanym na wstępie charakterem decyzji uznaniowej i możliwościami dokonania jej kontroli przez sąd administracyjny Sąd w obecnym składzie stwierdził, że wydane rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa, a przeprowadzona analiza okoliczności faktycznych sprawy nie budzi zastrzeżeń. Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego. W toku postępowania zgromadzono materiał dowodowy w pełni odzwierciedlający zasoby środków transportowych, jakie znajdują się w posiadaniu skarżącego. Materiał ten, zdaniem Sądu, pozwolił na podjęcie przez organy orzekające rzetelnego rozstrzygnięcia. Argumenty, jakimi kierował się organ przy wydaniu decyzji są przekonujące i dostatecznie uzasadnione. Skarżący został również prawidłowo zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się, w kwestii zebranej dokumentacji. Nie ulega zatem wątpliwości, że zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu, po myśli art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei, odnosząc się do kwestii rozmiaru nałożonego świadczenia powiedzieć trzeba, że wykonywanie świadczeń rzeczowych odbywa się na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych Obrony Cywilnej, czy wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Oznacza to, że te właśnie podmioty uprawnione są do wyrażania swoich potrzeb w sposób najlepiej zabezpieczający realizację nałożonych ustawą celów. Przydatność, w rozważanej sprawie środków transportowych, na potrzeby jednostek wojskowych ustala "organ wojskowy" biorąc pod uwagę, na co wskazywano w toku postępowania administracyjnego, m.in. spełnienie przez nie wymogów technicznych. W przypadku ustalenia przez organy orzekające, zgodnie z regułami nałożonymi przez obowiązujące w tym względzie przepisy prawa, że podmiot, na który ma zostać nałożony obowiązek świadczenia, jest w stanie je realizować, nie ma w zasadzie podstaw do tego aby kwestionować zakres zgłoszonego przez jednostki Sił Zbrojnych zapotrzebowania. To wnioskodawca, jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania obiektów na cele obrony Państwa jest najlepiej zorientowany, co jest istotne i w jakim rozmiarze, aby mógł należycie wypełnić swoje obowiązki. Z punktu widzenia oceny decyzji istotne natomiast jest to, by nie miała ona charakteru decyzji dowolnej, lecz wskazywała na przesłanki, które przemawiają za odpowiednim wyborem. Z powyższych względów zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Mając zatem na względzie to, co powiedziano Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.