II FZ 403/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Op 30/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 18 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Op 30/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej spółką) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych spółka wyjaśniła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Z oświadczenia strony wynikało, że w ubiegłym roku poniosła stratę w wysokości 9.890.506,67 zł, jej kapitał zakładowy wynosi 1.928.000 zł, zaś wartość środków trwałych kształtuje się na poziomie 31.038.967,68 zł. Na rachunku bankowym Spółka wykazała środki w wysokości 29.855,49 zł. Uzasadniając zgłoszone żądanie podniosła, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier Spółka zapłaciła ponad 46 milionów złotych podatku więcej, co odbiło się na kondycji finansowej spółki. Ponadto wywodziła, że majątek w postaci środków trwałych nie może zostać spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, na które popyt jest zerowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, powołując się na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), uznał żądanie strony za nieuzasadnione. Sąd zwrócił uwagę, że pomimo poniesienia straty skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co potwierdzają dane wynikające z bilansu i rachunków zysków i strat. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że za uwzględnieniem twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji finansowej nie przemawiały także dane odnoszące się do przychodów netto za 2001 r. (122.326.500 zł). Sąd zwrócił także uwagę na stan rachunków bakowych spółki. Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd doszedł do przekonania, że wartość środków jakimi dysponowała spółka w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.538 zł, czynił zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na które aktualnie nie ma popytu. Co więcej zbycie składników majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że wykazana przez stronę strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 1.538 zł. Trafnie argumentował w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazując przede wszystkim na skalę prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, której przychody i koszty sięgały wielomilionowych kwot. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego. Nawet jeżeliby przyjąć, – jak twierdzi strona – że automaty do gier, stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości – wyłączając nawet środki trwałe w postaci gruntów. Ponadto wnioskodawczyni posiada należności krótkoterminowe w wysokości 1.128.625,41 zł. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał także fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia