II FZ 56/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. K. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 58/12 w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie. Wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 58/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania od spadków i darowizn. W dniu 15 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. W wykonaniu zarządzenia z dnia 20 marca 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Pismem z dnia 16 kwietnia 2012 r. pełnomocnik strony zwrócił się do Sądu o przesłanie 3 urzędowych formularzy PPF w celu złożenia wniosku o zwolnienie od opłat za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. W odpowiedzi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przesłał formularz wniosku i jednocześnie zobowiązał skarżącą do wypełnienia go i zwrócenia do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. Pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. strona skarżąca wniosła zażalenie na zarządzenie z dnia 20 marca 2012 r. podnosząc w uzasadnieniu, iż w każdej z troczących się przed Sądem pierwszej instancji dokonała oddzielnej wpłaty mimo, iż sprawy odbyły się na jednym posiedzeniu, a dodatkowe opłaty za sporządzenie uzasadnienia są zbyt dużym obciążeniem. Zażalenie strony skarżącej Sąd potraktował jako wniosek o udzielenie prawa pomocy, jednak z uwagi na fakt wcześniejszego przesłania druków formularzy PPF i ich nie wypełnienia w wyznaczonym przez Sąd czasie, zarządzeniem z dnia 15 czerwca pozostawiono wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona skarżąca wniosła sprzeciw wskazując, iż zarządzenie z 15 czerwca 2012 r. jest absurdalne i bezzasadnie wstrzymało bieg zażalenia z dnia 23 kwietnia 2012 r. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania podnosząc w końcowej części uzasadnienia, iż jedynym celem zakwalifikowania zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 marca 2012 r. jako wniosku o przyznanie prawa pomocy było zapewnienie stronie prawa do sądu. W dniu 9 sierpnia 2012 r. pełnomocnik strony wniósł skargę na rażące naruszenie procedur przez WSA w Łodzi. Zarządzeniem z dnia 6 września 2012 r. wezwano stronę do sprecyzowania, czy powyżej powołane pismo jest skarga kasacyjną. W odpowiedzi strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie skargi z dnia 9 sierpnia, opisując dotychczasowe postępowanie przed Sądem pierwszej instancji oraz ponownie wskazując na rażące naruszenie prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzez nienadanie dalszego biegu zażaleniu z dnia 23 kwietnia 2012 r. Jednocześnie strona wniosła ponaglenie dotyczące spornego zażalenia. Zarządzeniem z dnia 23 października 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma pod rygorem egzekucji. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie wskazując, iż zarządzenie z dnia 23 października 2012 r. jest drugim zarządzeniem w tej samej sprawie, dublującym zarządzenie z dnia 20 marca 2012 r., co zdaniem strony powoduje, że mimo złożonych opłat sądowych Sąd wymusza dodatkowo dwa razy po 100 zł za każde uzasadnienie. Do zażalenia dołączono kopie pism dotychczas wnoszonych do Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zasadą jest, iż do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Opłata kancelaryjna, stosownie do art. 212 § 1 p.p.s.a., stanowi obok wpisu sądowego rodzaj opłaty sądowej, a zatem zgodnie z dyspozycją art. 219 p.p.s.a. należy ją uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego tej opłacie gotówką w kasie sądu lub przelewem na rachunek bankowy. Pismem podlegającym opłacie kancelaryjnej jest, stosownie do art. 219 § 1 w zw. z art. 234 p.p.s.a. również odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Z zastrzeżeniem § 2 komentowanego przepisu, który dotyczy wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie w przypadku zgłoszenia takiego wniosku w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, do pozostałych pism podlegających opłacie kancelaryjnej znajduje zastosowanie art. 220 p.p.s.a. Oznacza to, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek wniosku, od którego strona, pomimo istnienia takiego obowiązku, nie uiściła opłaty kancelaryjnej w należnej wysokości. W takim przypadku przewodniczący wydziału wezwie stronę do uiszczenia tej opłaty w terminie siedmiodniowym i w razie bezskutecznego upływu tego terminu pozostawi wniosek strony bez rozpoznania. Wskazać należy również, że na zarządzenie przewodniczącego w tym przedmiocie przysługuje stronie wolne od opłat sądowych zażalenie na podstawie art. 227 p.p.s.a. Stosownie do art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wniosek ten, zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192), podlega opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł, pobieranej przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Brzmienie artykułu 234 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, iż uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne, bez względu na późniejsze decyzje strony dotyczące dalszego postępowania. Wyłączenie stosowania art. 220 p.p.s.a. oznacza także, że opłatę tę strona obowiązana jest zapłacić bez wezwania, a nieuiszczenie opłaty nie zwalnia sądu z obowiązku sporządzenia uzasadnienia mimo nieopłacenia wniosku. W piśmiennictwie wskazuje się, że rozwiązanie przyjęte w art. 234 § 2 p.p.s.a. jest wyrazem ochrony prawa do sądu, bowiem nie pozbawia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej w kontekście regulacji art. 177 § 1 w zw. z art. 141 § 2 p.p.s.a. (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 752 i n.). Wracając na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż rację ma strona wskazując, że Sąd pierwszej instancji omyłkowo potraktował pismo z dnia 23 kwietnia 2012 r. jako wniosek o udzielenie prawa pomocy. Z akt sprawy (k. 65) wyraźnie wynika, iż pismo to zostało zatytułowane "Zażalenie na zarządzenie z dnia 20 marca 2012 r., otrzymane w dniu 16 kwietnia 2012 r.", natomiast pismo o przyznanie prawa pomocy wpłynęło do Sądu na dwa dni przed wniesieniem zażalenia i znajduje się w aktach sprawy (k. 62). Z uzasadnienia zażalenia również można wywnioskować, iż dotyczy ono zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W trakcie toczącego się postępowania strona niejednokrotnie wskazywała, iż zażalenie z dnia 23 kwietnia 2012 r. dotyczy właśnie opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i domagała się również rozpatrzenia tego zażalenia, podnosząc jego bezzasadne przetrzymywanie. Z uwagi na powyższe, wezwanie z dnia 23 października 2012 r. należało na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i art. 198 p.p.s.a. uchylić. Przed rozpoznaniem zażalenia na zarządzenie z dnia 20 marca 2012 r. ponowne wzywanie skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej jest co najmniej przedwczesne.