II GZ 214/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 171/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. G. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić W. G. termin do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 171/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił W. G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji. Sąd pierwszej instancji uznał, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w jednodniowym uchybieniu terminu do wniesienia skargi, którą nadał w dniu 27 stycznia 2012 r. Zdaniem Sądu, występujący w sprawie fachowy pełnomocnik (adwokat) nie wykazał należytej staranności w zakresie terminowego wniesienia skargi. Skoro bowiem otrzymał zaskarżoną decyzję w dniu 27 grudnia 2011 r., to powinien w taki sposób zorganizować pracę, aby wniesienie skargi nastąpiło w terminie. Sąd dodał, że wniesienie skargi (nadanie) nie jest czynnością wymagającą osobistego działania pełnomocnika i w tym zakresie można posłużyć się osobami trzecimi (domownikiem, pracownikiem kancelarii itp.). Oceny tej nie zmieniało, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nadesłane przez pełnomocnika skarżącej zaświadczenie lekarskie z dnia 22 stycznia 2012 r. Z zaświadczenia tego wynika wprawdzie, że pełnomocnik strony był chory w okresie 22 – 28 stycznia 2012 r., jednak nie potwierdza to istnienia przeszkody w uchybieniu terminu, skoro w dniu 27 stycznia 2012 r. (tj. w czasie choroby) pełnomocnik skarżącej nadał skargę w urzędzie pocztowym. Skutkowało to odmową przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej powoływana jako "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W. G., reprezentowana przez adwokata J. J. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wnosząca zażalenie zarzuciła naruszenie art. 86 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że jej pełnomocnik ponosi winę za uchybienie terminowi do wniesienia skargi spowodowane nieprzewidywalnym zdarzeniem jakim jest choroba/poważna niedyspozycja zdrowotna. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał w szczególności, że dokonanie przez pełnomocnika określonych czynności w okresie choroby, z przekroczeniem terminu ustawowego, nie skutkuje oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu. Okoliczność, że mimo choroby (ostre zapalenie oskrzeli) pełnomocnik strony złożył skargę bez zachowania terminu (to jest podjął trud, którego z uwagi na chorobę nie miał obowiązku podejmować) – nie powinno być uznane za działanie przezeń zawinione. Zdaniem strony wnoszącej zażalenie, przeszkody do dokonania czynności w terminie nie można ograniczać do czasu na dokonanie czynności materialno-technicznej jaką jest nadanie/wniesienie pisma. Samo wniesienie pisma jest tylko ostatnim etapem czynności, najmniej zresztą czasochłonnym. Należy jednocześnie pamiętać, że okres choroby trwa zazwyczaj kilka dni, a przebieg i stopień dolegliwości chorobowych jest zmienny. Sąd pierwszej instancji wyszedł natomiast z założenia, że okres choroby stanowił przeszkodę tylko do wniesienia skargi, a plan pracy pełnomocnika powinien uwzględniać ewentualne zachorowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca jako przesłankę braku winy w uchybieniu temu terminowi wskazała poważną niedyspozycję zdrowotną swojego pełnomocnika, przy czym z nadesłanego zaświadczenia lekarskiego wynikało, że choroba pełnomocnika (zapalenie oskrzeli) trwała w okresie 22 - 28 stycznia 2012 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe okoliczności nie uprawdopodabniały braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu, bowiem mimo choroby nadał on skargę w dniu 27 stycznia 2012 r., a poza tym powinien w taki sposób zorganizować pracę, aby wniesienie skargi nastąpiło w terminie, a także mógł przy nadaniu skargi posłużyć się inną osobą. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny przesłanek braku winy w uchybieniu terminu. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy, że strona skarżąca ma prawo sporządzić i złożyć (bądź nadać w polskim urzędzie pocztowym) skargę nawet w ostatnim dniu 30-dniowego terminu. Jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to uprawnienie takie przysługuje – co oczywiste – temu pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji mijał z dniem 26 stycznia 2012 r. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że przekroczenie terminu do złożenia skargi o jeden dzień wynikało z poważnej niedyspozycji zdrowotnej pełnomocnika skarżącej. Okoliczność tę uprawdopodabnia przedstawione przez pełnomocnika strony zaświadczenie lekarskie, wskazujące rodzaj choroby (zapalenie oskrzeli) i czas jej trwania (22 – 28 stycznia 2012 r.). Kierując się względami doświadczenia życiowego należy uznać, że wystąpienie nagłej choroby (zapalenie oskrzeli), wiążącej się z pewnością (przynajmniej w początkowej fazie) z gorączką i dolegliwościami bólowymi, mogło w sposób usprawiedliwiony uniemożliwiać pełnomocnikowi skarżącej rzetelne sporządzenie skargi i nadanie jej w ustawowym terminie, który to termin mijał pięć dni od zachorowania. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, nadanie skargi przez pełnomocnika skarżącej w dniu 27 stycznia 2012 r. (w trakcie choroby) nie świadczy o braku przeszkody w dochowaniu terminu. Okoliczność ta świadczy jedynie o tym, że w dniu 27 stycznia 2012 r. stan zdrowia pełnomocnika strony – mimo wciąż trwającej choroby – umożliwiał mu sporządzenie i nadanie skargi. Okoliczność ta nie oznacza natomiast, że pełnomocnik mógł sporządzić i nadać skargę chociażby dzień wcześniej, to jest 26 stycznia 2012 r., który był ostatnim dniem ustawowego terminu na dokonanie tej czynności. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie są również trafne argumenty Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik skarżącej winien tak zorganizować swoją pracę, aby wniesienie skargi nastąpiło w terminie oraz że pełnomocnik mógł się wyręczyć przy nadaniu skargi osobami trzecimi (np. domownikiem czy pracownikiem kancelarii). Pełnomocnik nie ma bowiem obowiązku wcześniejszego sporządzenia i nadania skargi w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności, które mogłyby uniemożliwić mu dokonanie tych czynności w terminie. Z kolei możliwość skorzystania z pomocy osób trzecich przy czynności nadania skargi nie ma znaczenia w sytuacji, gdy z powodu nagłej choroby pełnomocnik strony nie mógł tej skargi sporządzić przed upływem ustawowego terminu. Z uwagi na powyższe, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi – była nieprawidłowa, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie, mając na uwadze względy ekonomiki procesowej oraz fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty i oświadczenia są wystarczające do oceny czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać złożony w tym zakresie wniosek strony skarżącej. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Z akt sprawy i oświadczeń pełnomocnika strony wynika, że każda ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu została spełniona. Przyczyna uchybienia terminu ustała, gdy pełnomocnik skarżącej dowiedział się z doręczonego mu w dniu 20 marca 2012 r. odpisu postanowienia odrzucającego skargę, że skarga ta była spóźniona. W ustawowym terminie (26 marca 2012 r.) pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zaś sama skarga znajdowała się wówczas w dyspozycji Sądu. Jak wskazano wyżej, pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił również brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast samo uchybienie terminowi powodowało ujemne dla strony skutki procesowe, bowiem skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu i w efekcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił stronie termin do wniesienia skargi. PG