II SA/Sz 841/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2010r. przy udziale Prokuratora B. R. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 140 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) utrzymało w mocy decyzję Podinspektora w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w [...], wydaną z upoważnienia Starosty [...] z dnia[...], w sprawie cofnięcia uprawnienia W.J. do kierowania pojazdami wg kat. [...] prawa jazdy. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...]r. W.J. został skierowany przez Zastępcę Komendanta Powiatowego Policji w [...] do poddania się badaniu lekarskiemu i psychologicznemu w związku z prowadzeniem pojazdu silnikowego w stanie nietrzeźwości. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że na badanie psychologiczne kieruje się osobę, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po zażyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Orzeczeniem psychologicznym wydanym przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] stwierdzono u W.J. przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami. Podinspektor w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w [...] na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym, mając na uwadze wynik powyższego orzeczenia psychologicznego decyzją z dnia [...], orzekł o cofnięciu W.J. uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii [...], wydanego przez Starostę [...] z dnia [...] i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od powyższej decyzji złożył W.J., który stwierdził że Starosta bezprawnie pozbył go w/w uprawnienia albowiem, wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt VI K [...] orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia pojazdów na rok zgodnie z kat. [...], wyłączając kat. [...] prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] w wyniku rozpatrzenia odwołania W.J. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał treść art. 140 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Według Kolegium powyższy przepis stanowi normę bezwzględnie obowiązującą, co oznacza, że organ I instancji nie miał możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, a obowiązany był wykonać dyspozycję przewidzianą w ustawie, tj. cofnąć uprawnienie do kierowania pojazdami w przypadku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie organu II instancji materiał dowodowy wskazywał, że W.J. w dniu [...] r. w [...] kierował samochodem osobowym marki [...] o numerze rej. [...], będąc w stanie nietrzeźwości. Strona otrzymała skierowanie na poddanie się badaniu psychologicznemu w dniu [...] r. i badaniu poddała się w dniu [...] r. Uprawniony lekarz w zakresie psychologii transportu orzeczeniem lekarskim z dnia [...] stwierdził u badanego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami wg kategorii [...]. Odnosząc się do argumentu wskazanego w odwołaniu Kolegium zwróciło uwagę, że powoływanym przez W.J. wyrokiem, dotyczącym popełnienia czynu z art. 178a § 1 kk, orzeczono wobec kierowcy środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkiego rodzaju z wyłączeniem pojazdów objętych kat. [...] prawa jazdy, na okres [...] roku, tj. od [...]r. i w związku z zastosowaniem tego środka karnego Starosta [...] zobowiązany był decyzją z dnia [...]r. cofnąć uprawnienia kat. [...] Kolegium zauważyło, że cofnięcie uprawnienia kat. [...], o którym mowa w zaskarżonej decyzji, nastąpiło na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1a Prawa o ruchu drogowym, w związku z orzeczeniem lekarskim o stwierdzeniu u W.J. przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Wymienione sankcje – jak wyjaśnił organ odwoławczy - są niezależne od siebie i mają swe źródła w odrębnych przepisach prawa materialnego, tj. w prawie karnym oraz w prawie o ruchu drogowym. Osoba, u której stwierdzono przeciwwskazania psychologiczne nie może kierować żadnym pojazdem mechanicznym, w związku z powyższym argumenty i okoliczności podane w odwołaniu nie mogły - w opinii organu odwoławczego - mieć znaczenia i wywołać skutku prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie W.J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Kwestionując podstawę wydanej decyzji o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. [...], skarżący W.J. wskazał, że decyzja o skierowaniu na badanie psychologiczne dotyczyła wyłącznie kat. [...]. W.J. powtórzył zarzut odwołania, iż bezprawnie utracił uprawnienie do prowadzenia pojazdów wg kat. [...] ponieważ Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt VI K [...] orzekł wobec strony zakaz prowadzenia pojazdów na rok wg kat. [...]. Zdaniem skarżącego decyzja Starosty z dnia [...]r. legalizuje niezgodne z prawem działanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę W.J. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko reprezentowane w treści zaskarżonej decyzji. Z protokołu rozprawy sądowej z dnia [...]r. wynika, że Sąd postanowił przeprowadzić dowód z akt administracyjnych dołączonych do sprawy II SA/Sz 1048/09, w szczególności decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] w sprawie skierowania na badania psychologiczne. Postanowieniem wydanym w dniu [...]r., sygn. akt II SA/Sz 1196/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie do czasu rozpatrzenia pytania prawnego skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Pytanie Rzecznika dotyczyło przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.). Rzecznik zadał pytanie: "czy termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne jest terminem instrukcyjnym, czy też terminem prawa materialnego?". W dniu [...] Sąd wydał postanowienie o podjęciu postępowania sądowego w sprawie ze skargi W.J., albowiem Naczelny Sąd Administracyjny podjął w [...]. uchwałę, sygn. akt I OPS 12/09 w przedmiocie wskazanego wyżej zagadnienia prawnego. Niniejszej sprawie sądowej nadany została nowy numer i prowadzona jest pod sygn. akt II SA/Sz 841/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wskazana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 w/w ustawy). Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, iż skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) zgodnie, którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego, wydanego po przeprowadzeniu badania psychologicznego w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Należy przy tym podkreślić, że organ orzekający w przedmiocie utraty uprawnień do kierowania pojazdami związany jest wynikiem badania psychologicznego i nie ma podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tego orzeczenia o przeciwwskazaniach do kierowania pojazdami silnikowymi. W skardze do Sądu, jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący W.J. wywodzi, że organy administracji do podstawy podjętych decyzji błędnie przyjęły i rozszerzyły zakres środka karnego, zastosowanego przez Sąd Rejonowy , określonego w wyroku z dnia [...]. W wyroku tym Sąd Rejonowy w [...] orzekł o utracie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami wyłącznie wg kategorii [...] na okres [...] roku. Na podstawie analizy akt sprawy, Sąd wyjaśnia, że wyrokiem wskazanym przez W.J. orzeczono o zastosowaniu środka karnego wobec skarżącego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkiego rodzaju z wyłączeniem pojazdów objętych kat. [...] prawa jazdy, na okres [...] roku, tj. od [...] W związku z zastosowaniem tego środka karnego Starosta [...] wydał decyzję z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do prowadzenia pojazdów wg kategorii w nim wskazanych. Sąd pragnie jednak zauważyć, że wbrew temu, co twierdzi skarżący skutki orzeczonego środka karnego nie były przyczyną cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kat. [...]. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowanie i prowadzone w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Postępowanie to zostało wywołane wnioskiem Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w [...] jako organu ruchu drogowego, który na mocy art. 124 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym, uprawniony był do skierowania kierującego pojazdem silnikowym, w trybie wydania decyzji administracyjnej, do poddania się stosownemu badaniu psychologicznemu, przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, w stosunku do kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Szczegółowy sposób i tryb przeprowadzenia badania określony został w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622). Z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia wynika, że w przypadku określonym w art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne, wydaje komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol, albo od dnia, w którym przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Termin 30-dniowy wskazany w § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia z dnia 1 kwietnia 2005r., stanowił przedmiot pytania prawnego skierowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uchwale z dnia 20 maja 2010r. sygn. akt I OPS 12/09 skład siedmiu sędziów orzekł, że termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 w/w rozporządzenia jest terminem instrukcyjnym. Wątpliwość co do charakteru w/w terminu mogły rzutować na wynik niniejszego postępowania, bowiem ewentualnie niezachowanie przez organ 30-dniowego terminu do skierowania kierowcy na badania psychologiczne liczonego od daty zdarzenia (kontroli drogowej, wypadku), mogłoby powodować skutki w postacie niemożności wydania decyzji w tym przedmiocie. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwiewa powyższe wątpliwości. W uzasadnieniu uchwały z dnia 20 maja 2010r. NSA wskazało, że z analizy przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że ustawa ta nie uzależnia możliwości skierowania na badania psychologiczne od zachowania przez organ określonego terminu, a zatem należy stwierdzić, że w regulacji ustawowej, rozstrzygającej o przesłankach skierowania na badania psychologiczne, ustawodawca nie zastrzegł przedawnienia w zakresie skierowania na takie badanie (wydania decyzji o skierowaniu na takie badanie), a tym samym regulacja podstawowa, która ma umożliwić realizację ustawy, nie może ograniczać uprawnień wynikających wprost z przepisów art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powołane wyżej przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowią dla organu ruchu drogowego samoistną przesłankę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Ważny interes publiczny przemawia za eliminacją osób kierujących pojazdami silnikowymi, które mogą stwarzać niebezpieczeństwo w ruchu drogowym w związku z podejrzeniem nadużywania alkoholu lub środków działających w sposób podobny do alkoholu. Osoby takie mogą bowiem powodować zagrożenia w ruchu drogowym dla innych uczestników ruchu, przede wszystkim poprzez możliwość wystąpienia u takich osób groźnych stanów i czynności psychicznych indywidualnego uczestnika ruchu. Celem badania lekarskiego jest stwierdzenie, czy nie występują tego typu przeciwwskazania. Jak to już zostało wyżej wyjaśnione starosta wykonujący zadania z zakresu przepisów o ruchu drogowym w wyniku uzyskania informacji o przeciwwskazaniach do prowadzenia przez kierowcę pojazdów silnikowych, obligatoryjnie zobowiązany jest do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień w przedmiocie których wydane zostało orzeczenie lekarskie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący W.J. legitymujący się uprawnieniem do kierowania pojazdami kat. [...] decyzją Komendanta Komendy Powiatowej Policji z dnia [...]r. został skierowany do poddania się badaniu lekarskiemu w związku z kierowaniem przez stronę pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Skarżący poddał się badaniu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] przez uprawnionego lekarza z zakresu psychologii i transportu. Orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] stwierdzono u W.J. przeciwwskazanie do kierowania pojazdami, przy tym lekarz orzecznik powołał się na podstawę badania – art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Samo zaś badanie zostało przeprowadzone zgodnie przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonującymi pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.). W takich warunkach organy obu instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęły, że zachodziły przesłanki cofnięcia W.J. uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wg kat. [...] na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Konstrukcja przepisu art. 140 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje przy tym, że organ w przypadku zaistnienia przesłanek w nim wskazanych nie może kierować się uznaniem, ale ma obowiązek działania zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z treści tego przepisu. Nadto, za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi, iż W.J. nie został skierowany na poddanie się badaniu psychologicznemu w celu ustalenia przeciwwskazań do kierowania pojazdami w zakresie kat. [...]. Decyzją z dnia [...]. organ ruchu skierował skarżącego na badanie psychologiczne. Zgodnie z § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. badania psychologiczne osób skierowanych na tego rodzaju badania przeprowadza uprawniony psycholog. Badanie to zostało przeprowadzone we właściwej jednostce medycznej – Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...]. Orzeczenie psychologiczne z dnia [...]. wydawane zostało zgodnie z wzorem stanowiącym załącznik nr 2 do powołanego rozporządzenia i z treści tego orzeczenia wynika, że u W.J. stwierdzono przeciwwskazania do kierowania pojazdami. Skoro lekarz orzecznik w taki sposób sformułował wynik orzeczenia psychologicznego to należy przyjąć, że zastrzeżenia dotyczą wszystkich kategorii uprawnień do kierowania pojazdami, które posiada skarżący. Biorąc pod uwagę powyższe wywody, Sąd uznał, że także zarzut skarżącego, o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na brak podstaw dotyczących wydania orzeczenia psychologicznego, był nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.