II GZ 92/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2540/11 w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] października 2011 r.; nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu udzielonej dotacji postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 26 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek A. spółki z o.o. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie z skargi Spółki na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] października 2011 r. We wniosku Spółka wskazywała na wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz okoliczność, że kwota dochodzona przez Zarząd Województwa [...] jest bardzo wysoka a jej zapłata spowoduje poważne problemy w zakresie płynności finansowej skarżącej, co w kontekście permanentnego kryzysu gospodarczego i finansowego w szczególnie dotkliwy sposób bezpośrednio dotknie stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że dla wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, niezbędne jest wskazanie okoliczności uzasadniających żądanie, przy czym okoliczności te muszą mieć charakter zindywidualizowany, a nie tylko potencjalny i hipotetyczny. Sąd przytoczył pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do skarżącej, a twierdzenia te powinny być poparte dokumentami źródłowymi. Skarżąca nie dołączyła w sprawie takich dokumentów, a Sąd podkreślił, że po jego stronie nie ma obowiązku wyręczania strony w kwestii dokumentowania jej trudnej sytuacji majątkowej. Spółka ograniczyła się w sprawie do stwierdzenia, że w razie wykonania zaskarżonej decyzji zostanie pozbawiona środków pieniężnych pozwalających na funkcjonowanie, a nadto z dużym prawdopodobieństwem będzie zmuszona złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, co jest równoznaczne z zaistnieniem nieodwracalnych skutków po jej stronie. Argument ten nie został udokumentowany. Ponadto WSA w W. wskazał, że skarżąca złożyła skargę na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego w przedmiocie zobowiązania do zwrotu udzielonej dotacji, zatem wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W zażaleniu na rozstrzygnięcie pełnomocnik Spółki wniósł o zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej wobec faktu, iż spodziewane rozstrzygnięcie może być korzystne dla skarżącej, a przedwczesne wykonanie zaskarżonej decyzji grozi powstaniem po stronie skarżącej znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że indywidualne okoliczności uzasadniające żądanie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej zostały podane i poparte zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Podniósł, że z uzasadnienia przywołanego przez WSA w W. postanowienia NSA wynika, iż dopuszczalne jest w szczególnych wypadkach oparcie się przez sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyłącznie na twierdzeniach strony, gdy jej twierdzenia są logiczne i zgodne z tzw. zasadami doświadczenia życiowego. Taka sytuacja zachodzi - zdaniem pełnomocnika strony skarżącej - w sprawie, gdyż mimo że Spółka nie wskazała we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji dowodów świadczących o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jednak zasady logiki i doświadczenia życiowego przemawiają za przyjęciem, iż taka sytuacja jest w istotnym stopniu prawdopodobna, gdy decyzja nakazuje zwrot kwoty ponad [...] tys. zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od [...] sierpnia 2008 r. W celu uprawdopodobnienia ciężkiej sytuacji finansowej do zażalenia zostały dołączone dokumenty, m.in. rachunek zysków i strat za okres od stycznia do grudnia 2011 r., sprawozdanie z działalności Spółki za rok 2011, spis wierzycieli Spółki, oświadczenia o spłatach długów i wierzytelności w okresie od lipca do grudnia 2011 r., spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika oraz ewidencja majątku Spółki. Z dokumentów tych wynika, że koszty działalności Spółki znacznie przekraczają osiągane przez nią dochody, natomiast z dołączonych do zażalenia spisów wierzycieli i dłużników wynika, że przy długach wysokości ponad [...] tysięcy zł., Spółka posiada wierzytelności na kwotę przewyższającą [...] tysięcy zł. Pełnomocnik Spółki podkreślił, że zwrot kwoty jeszcze przed wydaniem przez Sąd ostatecznego rozstrzygnięcia z pewnością nie pozostanie bez wpływu na działalność Spółki, z którą wiąże się nie tylko konieczność ponoszenia bieżących wydatków, ale również wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów. Podniósł, że brak możliwości prowadzenia działalności doprowadzi do sytuacji, w której skarżąca poniesie szkodę w postaci utraty spodziewanego zysku, jaki uzyskałaby, gdyby miała możliwość zorganizowania kursów. Stwierdził, że w związku z powyższym bezspornym jest, iż w sprawie doszło do uprawdopodobnienia ciężkiej sytuacji finansowej Spółki, która to sytuacja może dodatkowo ulec pogorszeniu wskutek wykonania decyzji, doprowadzając do powstania po jej stronie znacznej szkody majątkowej oraz zaistnienia nieodwracalnych skutków w postaci wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Stwierdził także, że naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wskazują na bezzasadność dochodzenia roszczenia przez Zarząd Województwa [...]. W odpowiedzi na zażalenie Minister Rozwoju Regionalnego wniósł o jego oddalenie argumentując, że skarżąca nie poparła swojego wniosku dokumentami, a jej wniosek był jedynie lakonicznym cytowaniem przepisów, zatem mimo przedstawienia dokumentów na obecnym etapie postępowania, WSA w W. rozpoznając wniosek nie dysponował materiałem umożliwiającym mu pozytywne rozstrzygnięcie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: ppsa) po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego przepisu wynika zatem, że wnioskodawca powinien wykazać, że wykonanie zaskarżonego przez niego aktu lub czynności organu administracji spowoduje określone w przepisie konsekwencje. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń mogących uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, wniosku o wstrzymanie wykonania zakwestionowanego rozstrzygnięcia skarżąca nie uzasadniła, gołosłownie jedynie podnosząc, iż jego wykonanie grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia Spółce znacznej szkody, ponieważ dochodzona przez Zarząd Województwa [...] kwota jest bardzo wysoka i spowoduje poważne problemy w zakresie płynności finansowej skarżącej. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Spółki, iż indywidualne okoliczności uzasadniające żądanie wstrzymania wykonania decyzji zostały wskazane w treści skargi, piśmie strony, oraz poparte zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W celu uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu strona zobowiązana jest bowiem do wskazania konkretnych okoliczności i ich udokumentowania. Nie można także zgodzić się z argumentem, że gdy twierdzenia strony są - jej zdaniem - logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, możliwe jest oparcie się przez sąd rozpoznający wniosek wyłącznie na tych twierdzeniach. Taka wykładnia art. 61 § 3 ppsa pozostawałaby w oczywistej sprzeczności z treścią i założeniami przepisu. Wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie sąd powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o ocenę wniosku strony jak i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia bądź niewystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu, jednak obowiązek wskazania tego materiału dowodowego spoczywa na wnioskodawcy. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, gdyż wniosek z tym żądaniem nie został należycie uzasadniony, a przesłanki wstrzymania należycie uprawdopodobnione. Także treść dokumentów dołączonych do zażalenia nie wskazuje na wystąpienia po stronie Spółki przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Aczkolwiek wynika z nich, że koszty działalności Spółki znacznie przekraczają osiągane przez nią dochody, to jednak ze spisu wierzycieli i dłużników wynika, że Spółka posiada wierzytelności na kwotę przewyższającą [...] tysięcy zł. (przy długach wysokości ponad [...] tysięcy zł.), a zatem jej sytuacja majątkowa nie jest na tyle poważna, aby uzasadniała wstrzymanie wykonania wskazanego aktu. Przedmiot sprawy (zobowiązanie do zwrotu udzielonej dotacji) świadczy o tym, że ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami, a zatem w takiej sytuacji wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków. Podkreślenia także wymaga fakt, że wobec kary finansowej (ewentualnego zobowiązania do zwrotu dotacji) nie jest argumentem, ani przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji okoliczność, że jej wykonanie nie pozostanie bez wpływu dla prowadzonej przez skarżącą bieżącej działalności, z którą wiąże się konieczność ponoszenia bieżących wydatków oraz spłat zaciągniętych kredytów, ani też możliwość poniesienia przez skarżącą szkody w postaci utraty spodziewanego zysku, jaki uzyskałaby, gdyby miała możliwość zorganizowania kursów, której zostanie pozbawiona, w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z samego nawet założenia kara finansowa powinna być odczuwalna dla ukaranego i nie może "pozostawać bez wpływu na jego stan majątkowy". Z ewidencji majątku Spółki wynika ponadto, że posiada ona dość znaczny majątek, którego jednak Sąd nie był w stanie oszacować, w związku z nieprzedstawieniem przez stronę wyciągów z należących do niej rachunków bankowych. Fakt ten nie pozwala na dokonanie jednoznacznej oceny stanu finansów Spółki, a ujemny wynik dochodu rocznego nie przesądza o utracie płynności finansowej strony i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.