I GZ 167/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. H. – U. "P. – N." Spółki z o.o. w Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Go 26/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. H. – U. "P. – N." Spółki z o.o. w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić P. H. – U. "P. – N." Spółce z o.o. w Ż. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Go 26/12. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. odmówił P. H. – U. "P. – N." Spółce z o.o. w Ż. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Go 26/12. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podniósł, że pełnomocnik skarżącej Spółki nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podnoszona przez niego okoliczność pobytu w szpitalu, leczenia sanatoryjnego oraz niemożności wykonania czynności zawodowych z uwagi na rekonwalescencję nie przesądziła, w ocenie Sądu, o braku winy w niedochowaniu terminu, gdyż nie każda choroba pozwala uznać wniosek o przywrócenie terminu za zasadny. Sąd I instancji podkreślił, że choroba taka musi mieć charakter nagły oraz uniemożliwiać wyręczenie się inną osobą. Sąd podniósł, że pełnomocnik nie tylko nie wykazał, że pobyt w szpitalu był spowodowany nagłym pogorszeniem stanu zdrowia, a nie np. zaplanowanym wcześniej zabiegiem, lecz również nie wykazał braku możliwości posłużenia się inną osobą w celu wykonania ciążących na nim obowiązków. Pełnomocnik skarżącej Spółki, prowadząc działalność gospodarczą, powinien dochować należytej staranności przy prowadzeniu sprawa swoich klientów, choćby poprzez zapewnienie zastępstwa w celu dokonania czynności, których niewykonanie, z uwagi na upływ terminu, może wywołać negatywne skutki w sferze prawnej mocodawcy. Na marginesie Sąd I instancji zauważył, że pełnomocnik skarżącej wykonuje zawód doradcy podatkowego w ramach biura doradztwa prawnego – spółki komandytowej, w skład której wchodzi co najmniej kilku wspólników, wobec czego należało przyjąć, że istniała obiektywna możliwość wyręczenia się inną osobą w dokonaniu czynności. Zażaleniem P. H. – U. "P. – N." Spółka z o.o. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w dniu 16 marca 2012 r. pełnomocnik został hospitalizowany i zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, wydanym przez Pododdział Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego Oddziału Kardiologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w L., był niezdolny do wykonywania pracy w okresie od 16 marca do 16 kwietnia 2012 r. Dalszą niezdolność do wykonywania zadań służbowych obrazują zaświadczenia lekarskie za okres od 16 kwietnia do 18 czerwca 2012 r. w sposób ciągły. Polemizując ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż pobyt w szpitalu mógł być wynikiem zaplanowanego wcześniej zabiegu stwierdzono, że Pododdział Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego, na którym przebywał pełnomocnik, służy do ratowania życia pacjentów w stanach nagłych zagrożenia życia i nie prowadzi on planowych zabiegów. Ponadto podniesiono, że hospitalizacja następowała w szpitalu oddalonym od miejsca zamieszkania około 250 km, co jednoznacznie uprawdopodabnia fakt nagłego pogorszenia zdrowia z brakiem możliwości przetransportowania do szpitala znajdującego się w miejscu zamieszkania. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, pominięcie tych faktów stanowi naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) w stopniu mającym istotne znaczenie dla dokonanego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca podniosła, że instytucja przywrócenia terminu nakazuje uprawdopodobnić brak winy w niedotrzymaniu terminu, a nie udowodnić tę okoliczność. Obowiązkiem Sądu I instancji rozpoznającego złożony wniosek jest ocena przedłożonych zaświadczeń i wyjaśnień, zaś żądanie przedłożenia dodatkowych informacji o stanie zdrowia w celu weryfikacji uprawdopodobnienia braku winy jest naruszeniem konstytucyjnego prawa do prywatności i kwestionowaniem bez podstawy prawnej orzeczenia lekarskiego o pełnej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. W dalszej części uzasadnienia wskazano również, że Sąd I instancji uznał, iż pełnomocnik zobowiązany był do podjęcia w trakcie hospitalizacji działań, zmierzających do ustalenia rozstrzygnięcia dokonanego przez Sąd oraz ustanowienia innej osoby w celu złożenia wniosku. Strona skarżąca podniosła, że Sąd pominął wskazane we wniosku zalecenia lekarskie, zakazujące podejmowania jakichkolwiek czynności zawodowych ze względu na możliwość pogorszenia stanu zdrowia, a ponadto podważył orzeczenie lekarskie o niezdolności do wykonywania czynności zawodowych spowodowanej chorobą. Stwierdzono, że jakkolwiek pełnomocnik ma obowiązek należytej staranności, to nie może on być realizowany z narażeniem własnego zdrowia. W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem strony wnoszącej zażalenie, złożony wniosek wraz z załączonymi zaświadczeniami lekarskimi oraz złożonymi wyjaśnieniami uprawdopodabnia okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedłożonych wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zaświadczeń lekarskich oraz wyjaśnień jasno wynika, iż od 16 marca do 18 czerwca 2012 r. pan P. G. – pełnomocnik skarżącej Spółki – ze względu na pobyt w szpitalu, leczenie sanatoryjne oraz zalecenia lekarskie w okresie rekonwalescencji nie był zdolny do pracy z powodu pogorszenia stanu zdrowia. Według zaświadczeń przewidywany okres niezdolności do pracy wynosił ponad trzy miesiące. Zaświadczenia takie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowią wystarczające wykazanie okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Powyższe okoliczności, w sposób niebudzący wątpliwości, wskazują na niespodziewany charakter choroby (wystąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć). Pełnomocnik skarżącej Spółki uprawdopodobnił ponadto fakt niemożności zlecenia osobie trzeciej dokonania czynności procesowej, m.in. z uwagi na nagłą hospitalizację na Oddziale Kardiologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L., czyli w ośrodku oddalonym od miejsca zamieszkania . Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż wymóg "uprawdopodobnienia" braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Nie jest zatem trafny pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. odnośnie konieczności wykazania w sposób bardziej precyzyjny i wiarygodny wystąpienia nagłej przyczyny hospitalizacji i znacznego pogorszenia stanu zdrowia oraz niemożności zlecenia dokonania czynności procesowej innej osobie. Dla uprawdopodobnienia zaistniałych okoliczności, wyłączających winę w uchybieniu terminu wystarczą, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaświadczenia lekarskie stwierdzające ciągłość niezdolności do pracy i wskazujące na wystąpienie choroby nagłej – m.in. fakt hospitalizacji w publicznym ośrodku zdrowia, na oddziale Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego, służącym do ratowania życia pacjentów w stanach nagłych zagrożenia życia. W związku z tym Sąd I instancji niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 86 § 1 w zw. art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.