I SA/Rz 44/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 marca 2012r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej "A" S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (zwane dalej SKO lub Kolegium) utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr v w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] lutego 2011 r., Nr SKO – [...] w sprawie określenia A. S.A. z siedzibą w W. wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2008. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 oraz art. 248 § 2 pkt 2 i § 3 i art. 221 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w R. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z [...] maja 2010 r. nr [...] w sprawie określenia A. S.A. zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. Powyższą decyzję A. S.A zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R., wnosząc równocześnie do Kolegium wniosek z dnia 11 kwietnia 2011r. o stwierdzenie jej nieważności. We wniosku wskazała, że Wójt Gminy W. nie objął decyzją wszystkich przedmiotów opodatkowania tj. budek telefonicznych, które zostały zadeklarowane do opodatkowania w odrębnej od pozostałych przedmiotów opodatkowania deklaracji. Zdaniem skarżącej Spółki decyzje organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości zgodnie z art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) powinno obejmować wszystkie stanowiące własność podatnika nieruchomości i obiekty budowlane, znajdujące się na terenie jednej gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło powyższych zarzutów i wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowisko to podtrzymało następnie w kolejnej wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. wydanej w związku ze złożeniem przez A. SA wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, która jest przedmiotem skargi. Odmawiając stwierdzenia nieważności Kolegium zajęło stanowisko, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Analizując sprawę organ ustalił, iż ewentualna wadliwość, na którą powołuje się strona nie była spowodowania niezgodnym z prawem działaniem organu lecz zawinionym działaniem Spółki, która złożyła dwie deklaracje podatkowe w stosunku do posiadanych na terenie gminy W. przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Niezadowolona z takiego stanowiska Spółka wniosła do tutejszego Sądu skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] a także zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarga stanowiła kontynuację stanowiska prezentowanego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. W dalszym ciągu Spółka podtrzymała zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa poprzez nieobjęcie decyzją wymiarową wszystkich nieruchomości podatnika znajdujących się na terenie właściwości organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi Spółka zarzuciła naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 130 § 5 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji przez członków SKO podlegających wyłączeniu. Jak wskazała decyzja z dnia 8 lutego 2011 r. została wydana przez SKO w składzie: P.M. , L.M. , T.W. . Decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności tej decyzji SKO wydało w składzie: T.W. , D.O.i J.C., zaś decyzję utrzymującą ostatnio wymienioną decyzję w mocy w składzie: P.M. , L.M. i M.G. Tym samym P.M. , L.M. oraz T.W. orzekali zarówno w składach, które wydały decyzję z dnia [...] lutego 2011 r., jak i w składach, które badały czy wskazana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co w sposób oczywisty narusza art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 130 § 5 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132. Stosownie do treści art. 130 § 1 pkt 6 pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starosta, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że: decyzję z dnia [...] lutego 2011. nr [...] Kolegium wydało w składzie P.M. (Przewodniczący - sprawozdawca), L.M. i T.W. , natomiast decyzję z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wyżej wskazanej Kolegium wydało w składzie: T.W. , D.O.i J.C. (sprawozdawca), zaskarżoną zaś decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., którą utrzymano w mocy ostatnio wymienioną decyzję SKO wydało w składzie: P.M. (Przewodniczący), L.M. i M.G.. Kwestia wyłączenia członków samorządowego kolegium odwoławczego była przedmiotem uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt I GPS 2/06. Uchwała ta stwierdza, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie kpa) ma zastosowanie do członków samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008r. sygn. akt P 57/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa i art. 127 § 3 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w uchwale z dnia 22 lutego 2007r. sygn. II GPS 2/06 odwołując się do przepisu art. 2 Konstytucji RP stanowiącego, że Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Prawo obywatela do wniesienia odwołania oznacza, według tej zasady, jego prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Z kolei "sprawiedliwość" wymusza między innymi takie cechy procesowe jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym niezależność osób wydających decyzje administracyjne. Przesłanka wyłączenia pracownika z powodu brania przez niego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 kpa) nawiązuje w swej istocie do zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady hierarchicznego podporządkowania organów orzekających. W takim klasycznym modelu postępowania administracyjnego odwołanie rozpoznaje inny organ i oczywiście, w innym składzie osobowym. Na tym polega zasada i jednocześnie gwarancja procesowa, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie. Omawiana przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie co do jej wpływu na obiektywne rozstrzygnięcie odwołania w konkretnej sprawie bo ma charakter bezwzględny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeka nie w pełnym składzie, lecz w trzyosobowych składach orzekających, co oznacza, że istnieje możliwość takiego ukształtowania osobowego składu SKO orzekającego ponownie w danej sprawie, aby nie znaleźli się w nim członkowie składu orzekającego, który wydał pierwsze rozstrzygnięcie w tej sprawie. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3 kpa. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie brała udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Istotne jest to, że z dwóch elementów, które składają się na istotę dwuinstancyjności, większe znaczenie dla ochrony praw i interesów jednostek przypisane zostało dwukrotnemu rozpoznaniu sprawy, a nie okoliczności, iż dokonują tego dwa różne organy (por. R.Karczmarczyk, Glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007r. II GPS 2/06 GSP-Prz.Orz. 2008/1/53). Względy prawdy obiektywnej, nakazują zatem wyłączyć członka SKO od udziału w postępowaniu, gdy brał wcześniej udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Idea zawarta we wskazanym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zmierza do stworzenia i zapewnienia stronie maksymalnych gwarancji w obiektywnym rozstrzygnięciu sprawy. Winna stanowić wskazówkę interpretacyjną w odniesieniu do przepisów art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa. W ocenie Sądu pomimo, że poglądy wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny dotyczą wzajemnych relacji art. 24 § 1 pkt 5, art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa, to należy je także odnosić do sytuacji rozpoznawania przez członka SKO, który brał udział w wydawaniu decyzji administracyjnej kwestii ważności takiej decyzji w postępowaniu nieważnościowym o jakim mowa w art. 247 i n. Ordynacji podatkowej. Postępowaniu wywołanemu wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji muszą towarzyszyć standardy i gwarancje przewidziane przez ustawodawcę dla postępowania wywołanego wniesieniem odwołania, tym także respektowania zasady ustalonej w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Dlatego też Sąd uznał, że istnieją podstawy wyłączenia członków organu kolegialnego (SKO) od orzekania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli członkowie ci orzekali w trybie "zwykłym" w tej sprawie. Z powyższych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2006 r., Nr 221, poz. 2193) i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 31, poz. 153) w sprawie wynagrodzenia za czynności doradców podatkowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu.