I GSK 1058/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 158/12 w sprawie ze skargi L. U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 158/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odrzucił skargę L. U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] PF, w przedmiocie podatku akcyzowego. Ponadto Sąd zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia [...] listopada 2012 r. Przewodniczący Wydziału wezwał ustanowionego w sprawie pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 300 zł, przy czym dla dokonania tej czynności został wyznaczony siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone w dniu 13 listopada 2012 r. Natomiast wpis sądowy został uiszczony dopiero 29 listopada 2012 r., a więc 9 dni po upływie zakreślonego terminu. Zdaniem Sądu, takie działanie było równoznaczne z niewykonaniem zarządzenia, co z kolei stanowiło podstawę do odrzucenia skargi. Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu pierwszej instancji złożył L.U. (reprezentowany przez pełnomocnika przyznanego w ramach prawa pomocy – adwokata R. D.). Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem merytorycznego rozpoznania skargi, a także o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 220 § 1 zd. 2 p.p.s.a., polegające na doręczeniu wezwania o uzupełnienie opłaty od skargi pełnomocnikowi, ustanowionemu prawie rok od dnia jej złożenia, podczas gdy wezwanie takie winno zostać skierowane niezwłocznie po jej wniesieniu i stwierdzeniu braku wpisu, bezpośrednio do skarżącego. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną wskazał w szczególności, że wezwanie do uzupełnienia wpisu powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu braków. Nie sposób odnaleźć uzasadnienia dla uprzedniego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu przed wystosowaniem takiego wezwania. Tym samym został naruszony postulat zawarty w art. 7 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że wniesienie opłaty dotyczy bezpośrednio strony, która osobiście zobowiązana jest do ponoszenia kosztów. Obowiązku tego nie może wszak realizować za stronę postępowania jej pełnomocnik, a już tym bardziej ten wyznaczony z urzędu. W tym zakresie pełnomocnik jedynie pośredniczy w wymianie korespondencji, co jest tym bardziej utrudnione, że w chwili ustanowienia nie dysponuje on danymi pozwalającymi na natychmiastowy kontakt, chociażby telefoniczny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Natomiast z art. 174 p.p.s.a wynika, że skarga kasacyjna może zostać oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego i/lub na podstawie naruszenia przepisów postępowania, przy czym w przypadku drugiej z podstaw kasacyjnych chodzi o uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – a nie jakikolwiek wpływ. Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny wnoszący skargę kasacyjną zakreślił zarzucając naruszenie art. 220 § 1 zd. 2 p.p.s.a. (w petitum skargi kasacyjnej) oraz art. 7 p.p.s.a. (w jej uzasadnieniu). Naruszenie tych przepisów przez Sąd pierwszej instancji miało polegać na braku niezwłocznego wezwania skarżącego - po złożeniu przez niego skargi - do uiszczenia wpisu sądowego, a doręczeniu takiego wezwania pełnomocnikowi strony, ustanowionemu w ramach prawa pomocy 10 miesięcy po złożeniu skargi. Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. - stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji - skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Skutek w postaci odrzucenia pisma jest zatem następstwem niewykonania (lub niewłaściwego wykonania) wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował tego, że strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego i że wezwania tego nie wykonała w zakreślonym terminie. Zamiast tego podniósł, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, bo wezwanie do uiszczenia wpisu powinno było zostać wystosowane niezwłocznie po wniesieniu skargi i skierowane do skarżącego, a nie dopiero po 10 miesiącach doręczone pełnomocnikowi strony, ustanowionemu w ramach prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko to jest nietrafne. Zgodnie z art. 220 § 1 zd. 1 i 2 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata; w tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli pismem jest skarga, to wspomniany rygor polega na odrzuceniu tejże skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.) a nie pozostawieniu jej bez rozpoznania. Z kolei art. 67 § 5 p.p.s.a stanowi, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Z przytoczonych przepisów można wyinterpretować normę prawną wskazującą, że jeżeli od skargi nie został uiszczony należny wpis, to przewodniczący wzywa skarżącego, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym w przypadku, gdy skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika – to temu pełnomocnikowi doręcza się stosowne wezwanie do uiszczenia wpisu. W rozpoznawanej sprawie skarga L. U. nie została opłacona podczas jej składania, zaś skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został prawomocnie rozpoznany postanowieniem WSA z dnia 27 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 158/12, w którym Sąd zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 300 zł, a także ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. Zatem dopiero od tego momentu wiadoma była wysokość kosztów sądowych, jakie skarżący ma obowiązek ponieść w niniejszej sprawie. Wystosowanie następnie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości ustalonej w postanowieniu o przyznaniu prawa pomocy było wobec tego usprawiedliwione okolicznościami rozpoznawanej sprawy i nie naruszało art. 7 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Brak jest również podstaw prawnych do przyjęcia, że skoro strona skarżąca nie została wezwana do uiszczenia wpisu niezwłocznie po złożeniu skargi, to późniejsze (w toku postępowania) wezwanie jej o uzupełnienie tego braku formalnego może być przez stronę niewykonane bez konsekwencji prawnych wynikających z określonego w tym wezwaniu rygoru. Nieusprawiedliwione jest także stanowisko autora skargi kasacyjnej, że zaskarżone postanowienie naruszało prawo, bo wezwanie wystosowano do pełnomocnika strony zamiast do skarżącego. Okoliczność, że obowiązek ponoszenia kosztów sądowych ciąży na stronie postępowania nie oznacza, że wezwanie do wykonania tego obowiązku zawsze winno być doręczane bezpośrednio stronie. W przypadku bowiem, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika – to jemu doręcza się kierowane do strony pisma, co wynika z treści przytoczonego wyżej art. 67 § 5 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego prawidłowo zatem wysłano do pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy wspomnianym wyżej postanowieniem WSA z dnia 27 sierpnia 2012 r. Natomiast podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że pełnomocnik nie miał możliwości niezwłocznego skontaktowania się ze skarżącym w celu przekazania mu wezwania do uiszczenia wpisu – nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę. Tego rodzaju okoliczność mogłyby być podnoszona w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego a nie w postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłącznie ocena, czy Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem uznał, że skarżący nie wykonał należycie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. W postanowieniu nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.