II SA/Wa 2394/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Sędzia WSA Danuta Kania Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rolniczej w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. B. z dnia [...] maja 2011 r. o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podano, iż przepis art. 55 ust. 1 powołanej ustawy uprawnia do przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy rolnikowi, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Z zebranej dokumentacji wynika, że w okresie od lipca 1975 r. do sierpnia 1988 r. wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu (ok. 13 lat). W czerwcu 1999 r., w wyniku postępowania spadkowego, stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha ([...] ha przelicz.), które sprzedał w czerwcu 2004 r. Ubezpieczeniu z tego tytułu podlegał od 16 lipca 1999 r. do 30 czerwca 2004 r. W dacie złożenia wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, tj. w dniu 31 maja 2010 r. wnioskodawca posiadał 4 lata i 3 miesiące ubezpieczenia emerytalno-rentowego w ostatnim 10-leciu przed zgłoszeniem wniosku, na wymaganych 5 lat okresu podlegania ubezpieczeniu. Orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy Kasy z dnia [...] marca 2011 r. J. B. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym od [...] lutego 2011 r. do marca 2012 r. Organ zauważył, iż w dacie przekazania gospodarstwa rolnego, tj. w czerwcu 2004 r. zarówno stan zdrowia, jak i wiek (47 lat) wnioskodawcy nie uniemożliwiały mu dalszego prowadzenia działalności rolniczej i uzyskiwania dochodów, które pozwoliłyby na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i pokrycie należności składkowych, co umożliwiłoby skorzystanie z ustawowego świadczenia rentowego. Tymczasem po 5 latach prowadzenia, wnioskodawca wyzbył się znacznej części gospodarstwa rolnego, tj. ponad [...] ha, pozostawiając ok. [...] ha. Wnioskodawca mając możliwość ubezpieczenia się na wniosek, nie kontynuował ubezpieczenia. Po wyzbyciu się gospodarstwa, w czerwcu 2004 r. wnioskodawca nie podjął żadnego zatrudnienia i nie prowadził innej działalności zawodowej. Z uwagi na powyższe organ nie uznał, że wskutek szczególnych okoliczności wnioskodawca nie spełnił warunków wymaganych do przyznania ustawowego świadczenia rentowego. Wnioskodawca zwrócił się do organu o ponowne rozpatrzenia sprawy wskazując, że jest w trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lipca 2011. Organ podtrzymał wcześniejszą argumentację i dodatkowo podał, iż wnioskodawca jest objęty pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], od października 2010 r. i korzystał z pomocy w postaci zasiłków celowych na zakup żywności i leków oraz na dofinansowanie zakupu opału i opłat za prąd. Wskazał, iż ma on możliwość wyzbycia się pozostałych nieruchomości rolnych. Organ stwierdził, iż sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna, niemniej nie wynikła ona wskutek szczególnych okoliczności. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący podniósł, iż w placówce KRUS w [...] w 2004 r. poinformowano go o możliwości kontynuowania ubezpieczenia. Dlatego opłacał składki na ubezpieczenie i na potwierdzenie przedstawił 5 dowodów wpłat do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego składek za 1, 2 i 4 kwartał 2005 r., za 2 kwartał 2006 r. i za 1 kwartał 2007 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana z uwzględnieniem powyższych reguł zasługuje na uwzględnienie. Skarżący załączył do skargi kserokopie pięciu dowodów wpłat na konto Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Placówka Terenowa w [...], tytułem składek za 1, 2 i 4 kwartał 2005 r., za 2 kwartał 2006 r. i za 1 kwartał 2007 r. Zgodność tych dokumentów z oryginałem potwierdziła Placówka Terenowa KRUS w [...]. Do tej, istotnej w rozpatrywanej sprawie kwestii, organ w odpowiedzi na skargę w ogóle się nie odniósł. W odpowiedzi powtórzono natomiast treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podając m. in., iż po dokonaniu sprzedaży gospodarstwa w 2004 r. skarżący nie skorzystał z możliwości kontynuowania rolniczego ubezpieczenia emerytalnego na wniosek. W związku z tym wskazać należy, że odpowiedź na skargę nie może powtarzać uzasadnienia wydanej decyzji. Cel tego pisma jest zupełnie inny – ma ono zawierać ustosunkowanie się do zarzutów skargi, czego organ nie wykonał. Przedstawione w skardze twierdzenia, poparte załączonymi dowodami, poddają w wątpliwość ustalenia organu, że skarżący nie pozostawał w ubezpieczeniu, po zbyciu gospodarstwa w 2004 r. Niezrozumienie może też budzić brak potwierdzenia opłacania przez skarżącego składek w 2005 r., 2006 i 2007 r. w znajdujących się w aktach administracyjnych zaświadczenia nr [...] i [...], wskazujących okresy podlegania ubezpieczenia społecznemu rolników, okresy podlegające zaliczeniu oraz wysokość opłaconych składek. W tych okolicznościach sprawy niezrozumiałym jest także podjęcia w dniu 10 marca 2010 r. przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie: 1. ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego dla J. B. od [...] lipca 2004 r. 2. ubezpieczenia emerytalno-rentowego dla J. B. od dnia [...] lipca 2004 r. Organ uzasadnił wyłączenie ubezpieczenia tym, że uzyskał informacje z Urzędu Miejskiego w [...], że rolnik użytkuje grunt poniżej [...] ha, w związku z czym zaistniała podstawa z art. 3 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w myśl którego ubezpieczenie ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganiu ubezpieczeniu. Z akt sprawy nie wynika, iż powyższa decyzja uzyskała przymiot ostateczności. Powyższe wskazuje, że organ nie zbadał wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie w sprawie. Podkreślić zatem należy, iż organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie jest związany w toku postępowania rygorami procedury administracyjnej. Musi więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny zgodnie z rzeczywistością. W przedmiotowej sprawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego takich ustaleń nie dokonał, w związku z czym istnieje uzasadniona wątpliwość, czy skarżący nie pozostawał w ubezpieczeniu po zbyciu gospodarstwa w 2004 r. W ocenie Sądu organ powinien przeprowadzić pełną analizę materiału dowodowego, uwzględniając powyższe uwagi i dopiero wtedy, dokonując jego oceny, ustalić, czy skarżący nie spełnia warunków określonych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników do uzyskania świadczenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.