II SA/Gl 32/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 sprawy ze skargi E. F. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], nałożył na E. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A", reprezentowanego przez radców prawnych B. Z. i B. K., karę pieniężną w kwocie 8000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji. Decyzję wysłano na adres firmy "A" i jej odbiór pokwitowała w dniu 13 grudnia 2010 r. G. S. E. F. działający przez radcę prawnego B. Z. i doradcę podatkowego B. K., pismem nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 28 grudnia 2010 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym pełnomocnicy zakwestionowali fakt jej doręczenia z naruszeniem art. 40 § 2 kpa, a mianowicie z pominięciem pełnomocnika strony. Jednocześnie pełnomocnicy powołali się na powiadomienie ich przez stronę o otrzymaniu decyzji w dniu następnym, tj. 14 grudnia 2010 r. Zaskarżonym postanowieniem podjętym z up. Dyrektora Izby Celnej w K. na podstawie art. 129 § 1 i 2 oraz art. 134 kpa, stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z dyspozycją jednego z pełnomocników, tj. B. K., decyzja organu I instancji została wysłana bezpośrednio na adres strony i odebrana w dniu 13 grudnia 2010 r. Wyjaśniono, że w złożonym do akt pełnomocnictwie z dnia 24 kwietnia 2010 r. nie zostały wskazane adresy dla doręczeń dla ustanowionych pełnomocników w osobach B. Z. i B. K. W tej sytuacji organ I instancji pismem z dnia 23 listopada 2010 r. wezwał E. F. o wskazanie adresów dla doręczeń ustanowionych pełnomocników. W odpowiedzi pismem z dnia 30 listopada 2010 r. doradca podatkowy B. K. wskazał, że wszelką korespondencję w przedmiotowej sprawie kierowaną na ręce pełnomocników, należy przesyłać na dotychczasowy adres. "A, O. ul. [...]. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że doręczenie decyzji organu I instancji stronie w dniu 13 grudnia 2010 r. było prawidłowe, zaś pełnomocnicy winni być świadomi konsekwencji dyspozycji doręczenia pism na adres strony. Zatem w niniejszej sprawie nie naruszono art. 40 § 2 kpa. Z uwagi na doręczenie decyzji w dniu 13 grudnia 2010 r., termin do wniesienia odwołania upłynął zaś 27 grudnia 2010 r. podczas gdy odwołanie nadano za pośrednictwem poczty w dniu 28 grudnia 2010 r. W tym stanie rzeczy strona uchybiła terminowi z art. 129 § 2 kpa. W skardze do sądu administracyjnego E. F. domagał się uchylenia postanowienia organu odwoławczego i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 40 § 2 kpa, który to przepis nakazuje doręczenie pisma pełnomocnikowi strony, lecz nie zakazuje doręczeń pod adresem strony (postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r. sygn. akt III ARN 45/93, OSNCP 1994/5//112). Tymczasem takiego nakazu nie zawiera pismo skierowane do strony i doręczone w dniu 13 grudnia 2010 r. pracownikowi G. S. Stąd też termin do wniesienia odwołania rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi, a doręczenie osobie, która nie jest pełnomocnikiem strony, nie wywołuje skutków prawnych. Zatem w niniejszej sprawie 14-dniowy termin do wniesienia odwołania należy liczyć od daty otrzymania przedmiotowej decyzji przez pełnomocników, którzy zostali przez stronę skutecznie powiadomieni w dniu 14 grudnia 2010 r. Stąd też odwołanie wniesiono w terminie. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonego postanowienia, a dodatkowo powołał się na pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 11 marca 1997 r. sygn. akt I SA/Po 13367/96 (LEX nr 2972), zgodnie z którym możliwe jest takie ułożenie przez stronę swoich stosunków z pełnomocnikiem, że strona powiadomi organ, by doręczał jej pisma, mimo ustanowienia pełnomocnika w sprawie. Z takim zaś przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie zachodziły bowiem przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania zgodnie z dyspozycją art. 134 zd. 1 kpa. Wbrew twierdzeniom skarżącego, 14-dniowy termin do wniesienia środka odwoławczego winien być liczony od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie (co jednak nie dotyczy niniejszej sprawy) – od dnia ogłoszenia stronie, nie zaś od dnia dowiedzenia się o decyzji do czego zmierzają w istocie zarzuty skargi. Przez doręczenie (ogłoszenie) decyzji należy rozumieć doręczenie jej lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39-40 kpa. Przepisy te przewidują zasadę oficjalności doręczeń. Organ administracji doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Wyjątek dotyczy doręczeń drogą elektroniczną (art. 391 kpa), co nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Doręczenie jest czynnością materialno-techniczną administracji wywołującą określone skutki prawne. Nie jest natomiast istotne, czy i kiedy adresat zapoznał się z treścią pisma. W ocenie prawidłowości doręczenia bierze się pod uwagę sam fakt dotarcia pisma do adresata, z tego też względu w art. 39 kpa stanowi się, że doręczenie pisma następuje za pokwitowaniem (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 11 wydanie, Wyd. C. H. Beck, W-wa 2011, str. 241). Z kolei przepis art. 40 § 2 kpa (w brzmieniu z daty wydania zaskarżonego postanowienia), przewiduje że w przypadku gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Nie powinno budzić wątpliwości, że skoro pełnomocnikiem może być wyłącznie osoba fizyczna, to doręczanie pism pełnomocnikowi następuje w trybie doręczania pism osobom fizycznym uregulowanym przepisami art. 42-44 kpa. Nie ma zatem w takim przypadku zastosowania przepis art. 45 kpa dotyczący jedynie jednostek organizacyjnych i organizacji społecznych, którym to podmiotom pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Stąd też zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, których to pojęć kodeks w ogóle nie definiuje. Jednakże każda osoba fizyczna może ustanowić pełnomocnika jedynie dla doręczeń, którym jest oznaczona z imienia i nazwiska osoba (adresat). W przypadku osób zamieszkałych za granicą lub mających siedzibę za granicą, podmiot taki jeżeli nie jest reprezentowany przez pełnomocnika do reprezentowania sprawy, jest zobowiązany do wskazania pełnomocnika dla doręczeń (art. 40 § 4 kpa). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący jako przedsiębiorca (podmiot gospodarczy), w postępowaniu winien być traktowany jako osoba fizyczna, a nie – jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 45 kpa. W sytuacji, gdy skarżący w postępowaniu administracyjnym ustanowił zaś dwóch pełnomocników, pisma winny być doręczane tym osobom na wskazany przez nich adres. Tymczasem pełnomocnictwo z dnia 22 kwietnia 2010 r. nie zawierało adresów pełnomocników (k. 70 akt adm.). Na wezwanie organu I instancji o podanie adresu dla korespondencji, odpowiedzi udzielił jedynie jeden z pełnomocników (doradca podatkowy B. K.), który opatrzył pismo z dnia 30 listopada 2010 r. pieczęcią i adresem własnej firmy, lecz wskazał, że wszelką korespondencję w niniejszej sprawie, kierowaną na ręce obydwu pełnomocników, należy przesyłać na adres firmy "A" – ul. [...], O. (vide: pismo z dnia 30 listopada 2010 r. – k. 50 akt adm.). Jak zaś wynika z dowodu pocztowego doręczenia decyzji organu I instancji, jako adresata przesyłki oznaczono "A", ul. [...], O. Z dowodu tego wynika, że odbiór decyzji pokwitowała w dniu 13 grudnia 2010 r. G. S., która jest pracownikiem skarżącego, uprawnioną do odbioru adresowanej do niego korespondencji (vide: pismo Poczty Polskiej SA z dnia 17 marca 2011 r. – k. 12 akt adm.). Zdaniem sądu administracyjnego, taki stan rzeczy musi prowadzić do przyjęcia, że doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 13 grudnia 2010 r. Zupełnie inną kwestią jest zaś rozstrzygnięcie sporu, czy doręczenie to było prawidłowe, a więc skuteczne na gruncie reguł procedury administracyjnej. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i treści odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że decyzja została prawidłowo doręczona zgodnie z dyspozycją jednego z pełnomocników strony na adres strony. Jednakże poglądu tego nie sposób podzielić. Treść pisma doradcy podatkowego B. K. z dnia 30 listopada 2010 r. nie jest bowiem jednoznaczna. Nie wynika z niego jasno, że doręczanie pism, mimo ustanowienia pełnomocników, winno nastąpić bezpośrednio E. F. jako stronie – z pominięciem pełnomocników. Jednocześnie stwierdzić przyjdzie, że w piśmie pełnomocnika nie podano adresu dla doręczania korespondencji, gdyż wskazano nazwę i adres firmy skarżącego, który wszak jako osoba fizyczna nie jest jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 kpa. Taki stan rzeczy w istocie uniemożliwiał prawidłowe doręczenie decyzji w trybie art. 40 § 2 kpa. Zgodzić się należy z poglądem organu, że możliwe jest takie ułożenie stosunków strony z pełnomocnikiem, że pisma w postępowaniu administracyjnym będą kierowane do strony z pominięciem pełnomocnika, ale z pisma pełnomocnika skarżącego taka wola strony nie wynika. Jednocześnie mimo prawidłowego wezwania organu I instancji o wskazanie adresu dla korespondencji, ani skarżący, ani pełnomocnicy nie podali adresu (miejscowości, nazwy ulicy i numeru porządkowego posesji), gdyż w piśmie z dnia 30 listopada 2010 r. oznaczono nazwę i adres podmiotu gospodarczego, będącego osobą fizyczną. Zdaniem sądu administracyjnego, w takim stanie rzeczy organ administracji kierując się zasadą praworządności, winien powtórnie wezwać stronę o sprecyzowanie sposobu doręczania pism. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że strona ustanowiła dwóch fachowych pełnomocników, którzy winni mieć świadomość regulacji prawnej, co należy rozumieć przez adres dla korespondencji, gdyż nazwa firmy, pod którą prowadzona jest działalność gospodarcza przez osobę fizyczną, nie jest adresem. Co więcej, już w treści decyzji organu I instancji oznaczono prawidłowo stronę i wskazano, że jest reprezentowana przez pełnomocników, których imiennie wymieniono. Z kolei z odwołania wynika jednoznacznie, że mimo wadliwego oznaczenia adresata przesyłki pocztowej ("A"), skarżący w dniu 14 grudnia 2010 r. powiadomił pełnomocników o fakcie odbioru decyzji w dniu 13 grudnia 2010 r. Mając na uwadze tego rodzaju okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, sąd administracyjny doszedł do przekonania, że nawet gdyby podzielić zarzut naruszenia art. 40 § 2 kpa, tego rodzaju uchybienie nie naruszało gwarancji procesowych strony, a więc nie pozbawiało ani prawa wniesienia odwołania, ani nie uniemożliwiało dochowania 14-dniowego terminu dopełnienia czynności. Do takich okoliczności skarżący mógłby nawiązać jedynie we wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 kpa). Odnosząc się zaś do poglądu Sądu Najwyższego, wyrażonego w przywołanym w skardze postanowieniu, godzi się zauważyć, że zapadło ono w innym stanie faktycznym sprawy. W niniejszym postępowaniu nie można bowiem stwierdzić, aby organ administracji zniweczył skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymywania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa, do czego nawiązał Sąd Najwyższy. Podobny pogląd zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt II GSK 463/08 (LEX nr 489048), wskazując na konieczność indywidualnej oceny skutków nieprawidłowego doręczenia decyzji w aspekcie gwarancji procesowych. Gdyby zaś dojść do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do pominięcia pełnomocników, a w konsekwencji doręczenie decyzji było bezskuteczne, to wówczas decyzja organu I instancji nie weszłaby do obrotu prawnego z uwagi na brak innych stron (poza skarżącym). Zatem odwołanie od takiej decyzji byłoby niedopuszczalne. Tymczasem w niniejszej sprawie pełnomocnicy strony wnosząc odwołanie, jednoznacznie wskazali na interes i wolę strony wniesienia odwołania oraz fakt powiadomienia pełnomocników w dniu następnym po otrzymaniu decyzji, tj. w dniu 14 grudnia 2010 r. Jednakże data dowiedzenia się przez pełnomocników o doręczeniu stronie decyzji, nie ma żadnego prawnego znaczenia dla biegu terminu do wniesienia odwołania wobec jednoznacznej treści art. 129 § 2 kpa, który stanowi o doręczeniu decyzji. Data dowiedzenia się o doręczeniu decyzji, której odbiór potwierdziła osoba nieuprawniona do jej odbioru, zgodnie z zasadą oficjalności oraz trybem uregulowanym w art. 39-40 kpa, nie jest istotna. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego, brak podstawy prawnej do przyjęcia, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło dopiero w dniu 14 grudnia 2010 r., kiedy to pełnomocnicy dowiedzieli się o doręczeniu decyzji bezpośrednio stronie. Ustawodawca do faktu dowiedzenia się przez stronę o decyzji nawiązał jedynie w przypadku żądania wznowienia postępowania (art. 148 § 2 kpa). Podobnie, bez znaczenia jest data ewentualnego przekazania decyzji przez stronę, czy też osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji. W konsekwencji, podzielić należy pogląd organu, że jedyną miarodajną datą doręczenia decyzji jest 13 grudnia 2010 r. Zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 27 grudnia 2010 r. Stąd też nadanie odwołania opatrzonego taką datą w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 28 grudnia 2010 r., nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, co obligowało organ odwoławczy do stwierdzenia tego faktu zgodnie z art. 134 zd. 1 kpa. Zatem nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). SW