III SA/Po 914/11

Dnia 21 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 06 września 2011 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej uchylenia decyzji ostatecznej i umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M. G. kwotę [...],- złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z dnia 18 lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), przyznał G. Z. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej wysokości [...] zł., w tym Jednolitą Płatność Obszarową w kwocie [...] zł. i Uzupełniającą Płatność Obszarową w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia 9 marca 2011 r., nr [...] wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Postanowienie to zaadresowano do G. Z. i M. G. Organ I instancji decyzją z dnia 12 kwietnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 151 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 2 kpa, uchylił z urzędu swoją decyzję z dnia 18 lutego 2006 r. w całości i umorzył postępowanie wobec G. Z. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich na 2005 rok. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 11 sierpnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt [...] stwierdzono, iż w dniach 13 i 20 maja 2005 r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej M. G. złożyła w organie wnioski o udzielenie przedmiotowych płatności dla G. Z., podrabiając jej podpis. Na podstawie tak podrobionych wniosków w dniu 10 marca 2006 r. uzyskała dopłatę do gruntów w kwocie [...] zł., działając przez to na szkodę ARiMR. W tej sytuacji organ uznał, iż z powodu braku wniosku uprawnionych osób, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Powyższa decyzja została zaadresowana do G. Z. i M. G. z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania w odpowiednim trybie. Odwołanie od tej decyzji wniosła M. G., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz zarzucając organowi naruszenie art. 7, art.77, art.107 i art. 10 kpa poprzez brak wyczerpujacego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie wszystkich zgromadzonych dowodów, niezagwarantowanie jej czynnego udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż organ nie zbadał, kto był faktycznym użytkownikiem i posiadaczem spornego gruntu, albowiem o prawie do dopłat decyduje faktyczne posiadanie nieruchomości rolnej, a nie tytuł prawny do niej. Strona odwołująca się miała faktycznie użytkować rolniczo sporne grunty należące do jej siostry – G. Z. Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził – na podstawie art. 134 kpa – niedopuszczalność powyższego odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w przypadku, gdy odwołanie wnosi podmiot nie mający przymiotu strony ( w rozumieniu art. 28 kpa ) należy orzec o niedopuszczalności tego odwołania. Jedyną stroną postępowania w przedmiocie dopłat za 2005 rok była G. Z., co wynikać ma z sentencji i uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Decyzja I instancji została wysłana do M. G. wyłącznie w celach informacyjnych, miała ona w niniejszej sprawie interes faktyczny, a nie interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Bez znaczenia było badanie podmiotu faktycznie użytkującego nieruchomości, skoro G. Z. w rzeczywistości nie miała intencji we wszczynaniu postępowania o dopłaty, a jej siostra – M. G. w ogóle nie wystąpiła we własnym imieniu z wnioskiem o udzielenie płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. wniosła o uchylenie postanowienia, zarzucając naruszenie art. 8, art.28 i art.134 kpa. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż skarżąca miała przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, gdyż była generalnie traktowana przez organ jako strona postępowania wznowieniowego – doręczano jej akty wydawane w sprawie wraz z odpowiednim pouczeniem o środkach ich zaskarżenia. W przypadku przyjęcia koncepcji o nieposiadaniu przez skarżącą przymiotu strony organ był zobowiązany uznać, iż jego decyzja jest nieważna na podstawie art. 156 §1 pkt. 4 kpa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie o istnieniu interesu prawnego danej osoby można mówić w sytuacji, gdy występuje ona wobec organu z roszczeniem prawnym opartym na określonej normie materialnego prawa publicznego ( administracyjnego ), stwarzającej dla tego podmiotu prawo podmiotowe publiczne. Interes tego rodzaju może być zaspokojony przez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego, kształtującego sytuację prawną danego podmiotu. Interes prawny musi być indywidualny, konkretny, aktualny i weryfikowalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego. Również obowiązek wskazany w art. 28 kpa musi wynikać z normy prawa materialnego i jego nałożenie winno wynikać z wydania decyzji administracyjnej ( zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 178-190 ). W postępowaniu odwoławczym ( art. 127 §1 kpa ), legitymację do wniesienia odwołania ma podmiot, który twierdzi, że decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego lub prawnie nałożonego obowiązku. Organ odwoławczy umorzy postępowanie, gdy wskazywany interes prawny lub prawnie nałożony obowiązek nie będzie miał podstaw w przepisach prawa materialnego. Należy jednak wskazać, że interes prawny, a tym samym legitymację do wniesienia odwołania ma także osoba, do której skierowano decyzję organu I instancji, pomimo, że nie była ona stroną postępowania zakończonego wydaną decyzją. Skierowanie zatem decyzji organu I instancji do osoby niebędącej stroną w danej sprawie, daje tej osobie legitymację do wniesienia odwołania. Osoba taka ma interes prawny w czynieniu starań o obalenie decyzji, nakładającej na nią bezzasadnie obowiązki ( zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 483-484 ). Dokonuje się w ten sposób rozróżnienia pomiędzy stroną postępowania I instancyjnego a stroną postępowania odwoławczego, którą może być podmiot nieposiadający przymiotu strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, ale jednocześnie uzyskujący przymiot strony w postępowaniu odwoławczym, wyłącznie na skutek błędnego doręczenia mu, jako adresatowi, decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu 18 lutego 2006 r. decyzję przyznającą dopłaty bezpośrednie G. Z. na 2005 rok. Postępowanie to zostało wszczęte formalnie z wniosku G. Z. i wydana decyzja dotyczyła sfery jej interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa. Na mocy tej decyzji przyznano bowiem G. Z. określone dopłaty, opierając się przy tym na konkretnych normach prawa administracyjnego (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych - Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Z tego też względu organ II instancji zasadnie uznał, że stroną postępowania wznowieniowego winna być wyłącznie G. Z. Postępowanie zakończone wydaniem decyzji organu I instancji w dniu 18 lutego 2006 r. dotyczyło bowiem wyłącznie sfery jej interesów prawnych. M. G. nie miała przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa i możliwości występowania w takim charakterze w postępowaniu wznowieniowym przed organem I instancji. Organ I instancji błędnie zatem skierował postanowienie nr [...] z dnia 9 marca 2011 r. o wznowieniu postępowania z urzędu do M. G. Podobnie, bezpodstawnie skierował do skarżącej decyzję nr [...] z dnia 12 kwietnia 2011 r. Wbrew jednak twierdzeniom organu odwoławczego, w decyzji z dnia 12 kwietnia 2011 r. organ I instancji określił skarżącą, jako adresata decyzji. Została ona również pouczona o przysługującym jej odwołaniu do organu II instancji. Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że skarżąca otrzymała decyzję organu I instancji z dnia 12 kwietnia 2011 r. wyłącznie w celach informacyjnych. Zatem, skuteczne doręczenie skarżącej, jako adresatowi, decyzji organu I instancji, daje skarżącej legitymację do wniesienia odwołania. ma ona bowiem swój interes prawny w czynieniu starań o wyeliminowanie tej decyzji z obrotu. Wobec powyższego, Sąd uznał, że postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania - art. 134, art.127 § 1 i art. 28 kpa - mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy , organ odwoławczy uwzględni poczynione wyżej rozważania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o uchyleniu postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z §14 pkt 2 ppkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349, ze zm.).