II OSK 1701/12
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-13
Skład orzekający: sędzia NSA Bożena Popowska, sędzia NSA Leszek Kamiński, sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie kasacyjne powinno zostać umorzone w przypadku śmierci strony, gdy przedmiot postępowania dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, a ustawa nie przewiduje możliwości nabycia tych uprawnień przez spadkobierców?Ratio decidendi
Postępowanie kasacyjne podlega umorzeniu, jeżeli strona postępowania zmarła, a przedmiot postępowania dotyczy wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, które nie przechodzą na spadkobierców. W przypadku świadczeń pieniężnych dla osób deportowanych do pracy przymusowej, uprawnienie to wygasa z chwilą śmierci osoby, której przysługuje, i nie nabywają go spadkobiercy.Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające M. G. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji. W trakcie postępowania przed NSA ustalono, że M. G. zmarła. Przedmiotem postępowania były prawa ściśle związane z osobą zmarłej, które wygasają z chwilą jej śmierci.Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie kasacyjne.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 grudnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Popowska /spr./ sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2012r. sygn. akt II SA/Łd 1345/11 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1345/11, po rozpoznaniu skargi M. G., uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2011 r. wydane w przedmiocie odmowy przyznania M. G. uprawnienia do świadczenia pieniężnego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W dniu 31 grudnia 2012 r., w odpowiedzi na pismo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wpłynęło do Sądu pismo z Urzędu Stanu Cywilnego w Łodzi wraz z załączonym odpisem skróconym aktu zgonu M. G. , z którego wynika, że zmarła ona w dniu 10 listopada 2012 r.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
W sprawie niniejszej przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji nie należą do spadku, stąd nie nabywają ich spadkobiercy zmarłej strony, ani z mocy szczególnych przepisów nie przechodzą one na rzecz innych osób z chwilą śmierci strony. Wynika to z samej istoty tych uprawnień i powodów ich przyznania. W konsekwencji brak jest osób, poza samym zainteresowanym, których interesu prawnego dotyczyłoby niniejsze postępowanie.
Wskazać należy, że z brzmienia art. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) wynika, że uprawnienie do świadczenia może być przyznane jedynie osobie, której to świadczenie przysługuje, gdyż ustawa ta nie przewiduje możliwości, aby z chwilą śmierci osoby ubiegającej się o takie świadczenie ktoś z kręgu jej spadkobierców (np. wdowiec, dzieci) mógł nabyć prawo do tego świadczenia. Oznacza to, że z chwilą śmierci osoby, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy uprawnienie do wspomnianego świadczenia wygasa.
W związku z tym, że M. G. zmarła, a przedmiot postępowania odnosi się do praw ściśle związanych z jej osobą, zaś organ administracji publicznej odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, istnieją przesłanki do umorzenia postępowania kasacyjnego w tej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło