V SA/Wa 133/12
WyrokWSA w Warszawie2012-03-22
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Małgorzata Rysz, Beata Blankiewicz-Wóltańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka jawna, której wspólnikami są małżonkowie, może zostać wpisana do ewidencji producentów rolnych i otrzymać numer identyfikacyjny, jeśli jeden z małżonków już posiada taki numer, a grunty stanowiące przedmiot współposiadania są również w posiadaniu innych podmiotów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wpisu spółki jawnej do ewidencji producentów rolnych. Zgodnie z przepisami ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w przypadku małżonków lub współposiadaczy gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Ponadto, przepisy krajowe i unijne przeciwdziałają sztucznym podziałom gospodarstw w celu uzyskania nienależnych korzyści z pomocy publicznej. W tej sprawie, spółka jawna i małżonkowie G. współposiadali te same działki, a utworzenie spółek miało na celu obejście limitów powierzchniowych, co stanowiło sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności.Stan faktyczny
Spółka jawna złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych i nadanie numeru identyfikacyjnego. Wcześniej numery identyfikacyjne zostały nadane wspólnikom tej spółki, małżonkom G. Organy administracji odmówiły wpisu spółce, wskazując na przepisy dotyczące nadawania jednego numeru identyfikacyjnego dla małżonków i współposiadaczy oraz na przeciwdziałanie sztucznym podziałom gospodarstw. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi [...] Sp. jawna w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów oddala skargę.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] sp. j. w [...] (zwaną dalej skarżącym) decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej ARiMR) nr [...] z dnia [...] października 2011 r. o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym:
W dniu 21 stycznia 2010 roku wpłynął wniosek A. G. działającego w imieniu [...] Spółka jawna z siedzibą: ul. [...],[...][...] o wpis do ewidencji producentów. Do wniosku załączony został odpis z rejestru przedsiębiorców informujący o wspólnikach [...] (tj. A. G. i E. G.).
W dniu 2 lutego 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] wydał zaświadczenie o nadanym numery identyfikacyjnym dla: [...] Spółka jawna z siedzibą: ul. [...],[...][...].
W dniu [...] marca 2011 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia wydanego w dniu [...] lutego 2010 roku zaświadczenia o nadaniu numeru ewidencyjnego producenta spółce T. G. Spółka jawna, wykreślenia tego zaświadczenia z rejestru i ponownego rozpatrzenia wniosku w/w spółki o nadanie numeru identyfikacyjnego producenta.
W dniu [...] maja 2011 roku Kierownik Biura Powiatowego [...] z/s [...] wydał decyzję nr [...], w której odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego dla [...] Spółka jawna.
Powodem odmowy nadania numeru identyfikacyjnego i wpisu do ewidencji producentów było naruszenie dyspozycji art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) zgodnie z którym w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. W decyzji stwierdzono, iż numer identyfikacyjny [...] dla [...] Spółka jawna został nadany nieprawidłowo i odmówiono wpisu do ewidencji producentów.
W dniu [...] czerwca 2011 roku [...] Spółka jawna reprezentowana przez A. G złożyła odwołanie od decyzji nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz błędną wykładnie przepisów w związku z art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 336 k.c.
W dniu [...] lipca 2011 r. decyzją Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego [...] z/s w [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2011 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniu [...] października 2011 roku Kierownik Biura Powiatowego [...] z/s [...] wydał decyzję nr [...], w której anulował numer identyfikacyjny [...] nadany zaświadczeniem z dnia [...] lutego 2010 r. oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów dla [...] Spółka jawna z siedzibą w [...].
Dnia 27 października 2011 r. A. G. reprezentujący spółkę jawną złożył odwołanie od decyzji Nr [...] w sprawie wpisu do ewidencji producentów, podnosząc wcześniej wskazywane argumenty.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] października 2011 r. o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r., nr 64 poz. 427) który stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę, o której mowa, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy. Zapis ten ma na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji w przypadku części programów pomocowych czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli i współposiadaczy. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących, które chociażby w przypadku pomocy zalesieniowej wyznaczają limit 20 ha.
Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiający szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01,2011, str. 8) wskazuje, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Organ wskazał za orzecznictwem, że i posiadacz zależny nie traci posiadania w wyniku oddania rzeczy w dalsze posiadanie zależne (orz. SN z 19 listopada 1993 r., II CRN 130/93. LexPolonica nr 309273, Biul. SN 1/94, s. 21). Organ dodał również, że posiadać może jedynie osoba fizyczna, gdyż jest to władztwo nad rzeczą. Osoba zaś prawna, czy spółka nie może sprawować władztwa. Władztwo sprawują ewentualnie jej wspólnicy, zaś w przypadku spółki jawnej jest to małżeństwo G., którzy posiadają wpis do ewidencji producentów i nadane numery EP (numer [...] nadany E. G., oraz numer [...]- nadany A. G.).
Wyodrębnienie spółek jawnych jako podmiotów prawa, z pominięciem osób fizycznych i prawnych, wskazał ponadto organ, znajduje poparcie w przepisach art. 36 pkt. 1 i 2 oraz art. 38 pkt. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186). Ponadto ustawa z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w art. 3 pkt. 3 wskazuje na odrębność podmiotów jakimi są: osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka nie posiadająca osobowości prawnej (spółki jawne). Spółka jawna w rozumieniu kodeksu spółek handlowych nie jest podmiotem tożsamym z osobą fizyczną, która to osoba może być jej wspólnikiem i na mocy obowiązujących przepisów posiadać prawo do otrzymania odrębnego numeru w ewidencji producentów.
Podkreślono również, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wniosku o zalesianie gruntów rolnych na rok 2010 tj. zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...]-02-2010 r. wynika iż działkę nr [...] współposiadają spółki jawne: [...] i [...], działkę nr [...] współposiadają E. G. i [...] sp. j. Powyższe potwierdzają również wypisy dla tych działek ewidencyjnych z rejestru gruntów z dnia 14 kwietnia 2010 r. oraz oświadczenia współwłaścicieli: E. G., A. G. i spółek. Z powyższego – zdaniem organu - bezspornie wynika, iż T. G. Spółka Jawna jest współwłaścicielem/współposiadaczem gospodarstwa rolnego z E. G., A. G. (mającym ustawową wspólność małżeńską) i spółką [...] sp. j.
Skargę na decyzję złożył A. G., reprezentujący skarżącą spółkę. Wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając jej naruszenie:
- art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów i gospodarstw (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) w zw. z art. 8 k.s.h. poprzez dokonanie wykładni prowadzącej organ do wniosku, że posiadać gospodarstwo może jedynie osoba fizyczna oraz art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów i gospodarstw (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie prymatu działki ewidencyjnej nad ujętą w niniejszym paragrafie definicją działki rolnej;
- art. 55 3 k.c. poprzez jego zastosowanie, na domiar złego przy dokonanie jego błędnej wykładni i przyjęcie dla działek rolnych tożsamości pojęciowej i faktycznej z działką ewidencyjną;
- art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów itd. poprzez dokonanie wykładni literalnej użytego pojęcia posiadanie;
- art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji itd. poprzez uznanie, że pojęcie gospodarstwa należy utożsamiać z definicją nieruchomości z k.c.;
- art. 206 k.c. poprzez przyjęcie, że posiadanie i korzystanie z rzeczy wspólnej nie może być przedmiotem umowy stron, która wzajemnie ogranicza i dookreśla nie tylko zakresu korzystania ale również posiadania nieruchomości;
- art. 336 k.c. poprzez przyjęcie, że de facto posiadanie jest przymiotem przynależnym tylko osobom fizycznym jako "władającym" podmiotom prawa;
- art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów i dążenia do prawdy obiektywnej poprzez pominięcie oświadczeń wnioskodawcy i osób go reprezentujących, jak również pominięcie wyjasnień skarżącego dotyczących umownego podziału działek oraz umowy quoad usum z dnia 29.12.2009r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że postępowanie toczące się przed Sądem dotyczy tylko oceny legalności decyzji dotyczących wydania skarżącej Spółce odmowy wpisu do ewidencji producentów, nie zaś inne działania organów podejmowane przez nie w sprawach dotyczących tego podmiotu.
Stan faktyczny ustalony przez organ jest bezsporny, albowiem skarżąca nie neguje, iż zarówno [...] spółka jawna jak i małżonkowie: A. i E. G. wystąpili do Agencji o dokonanie wpisu do ewidencji producentów, przy czym dwom z tych osób, a mianowicie zarówno E. G., jak i A. G., numer ten został nadany.
W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76 z p. zm., dalej zwana ustawą), która stanowi w art. 12 ust. 1, iż jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się temu producentowi numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (ust. 3). Przepis dodatkowo w ust. 3 stanowi, że wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny, zaś ust. 4 uszczegóławia, iż w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Dodatkowo w ust. 6 tego artykułu wskazano, że do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka lub współposiadacza gospodarstwa rolnego.
Następny przepis ustawy – art. 13 – stanowi w ust. 1, że kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.
Ust. 2 tego przepisu określa, iż organ Agencji (kierownik biura powiatowego) wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12, a zaświadczenie to jest wydawane niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wpis do ewidencji producentów (ust. 3).
Cytowane powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, iż ustawodawca nie przewidział w ustawie możliwości nadania małżonkom lub współposiadaczom gospodarstwa rolnego dwóch numerów ewidencyjnych, niezależnie od sytuacji majątkowej istniejącej między małżonkami (posiadanie odrębnej własności przez któregoś z małżonków, rozdzielność majątkowa między współmałżonkami, wspólność majątkowa małżeńska) lub różnych zależności istniejących pomiędzy współposiadaczami. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów sam fakt pozostawania w związku małżeńskim lub posiadania we współwłasności gospodarstwa powoduje, iż może nastąpić wpisanie do ewidencji i być nadany numer identyfikacyjny tylko jednemu z małżonków lub współposiadaczy. Należy zatem wywieść w tej sytuacji, że w przypadku złożenia wniosku przez oboje małżonków lub przez kilku współposiadaczy, jeden z wniosków powinien zakończyć się nadaniem numeru w drodze czynności materialno-technicznej (wpisanie do ewidencji oraz wydanie stosownego zaświadczenia), kolejne zaś z wniosków muszą skutkować wydaniem decyzji o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Skoro w rozpatrywanej sprawie [...] spółka jawna złożyła wniosek o dokonanie wpisu do ewidencji już po nadaniu tego numeru A. G. oraz E. G., jej wniosek winien być rozpatrzony negatywnie w postaci wydania przez stosowny organ na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy decyzji o odmowie wpisu.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny dotyczący współposiadania istniejącego pomiędzy skarżącą spółką a E. i . małżonkami G., gdyż we wniosku o wpis do ewidencji producentów spółka wykazała, że w jej posiadaniu są działki Nr [...] oraz Nr [...], jednocześnie te same działki były też wykazywane przez innych producentów – E. G. oraz spółkę [...] sp.j. – we wnioskach o dopłaty. Wynika z tego, że w tym samym okresie zarówno spółka, jak i E. G. oraz inna spółka byli współposiadaczami tych samych działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wskazywanego we wniosku do ewidencji.
Z kolei z przepisów wspomnianej ustawy wynika, że producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego ARiMR każdej zmiany danych zawartych we wniosku o wpis w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany (art. 14 ust. 1 ustawy). Zgodnie z formularzem wniosku o wpis (a także przepisem art. 8 ustawy) do ewidencji zgłaszane są dane dotyczące powierzchni gospodarstwa rolnego, z podaniem identyfikatorów oraz powierzchni wchodzących w jego skład działek ewidencyjnych, na których są położone działki rolne, które umożliwią identyfikację działek rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.
Przepisy ustawy odsyłają przy tym do przepisów prawa wspólnotowego odnośnie określeń użytych w przepisach ustawy, a mianowicie:
1. gospodarstwo rolne - wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, zwanego dalej rozporządzeniem nr 73/2009);
2. producent - producenta rolnego, organizację producentów, przetwórcę, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta;
3. producent rolny - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą:
• posiadaczem gospodarstwa rolnego lub
• rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, lub
• posiadaczem zwierzęcia;
4. działka rolna - działkę rolną w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, zwanego dalej rozporządzeniem nr 1122/2009), o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.
Wskazane powyżej przepisu unijne określają odpowiednio, że:
• "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego - art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009,
• "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty oraz która prowadzi działalność rolniczą - art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009,
• "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej - art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
W świetle wskazanych powyżej unormowań należy stwierdzić, że brak jest podstaw do twierdzenia, jak na to wskazuje w skardze skarżąca spółka, że nie było prawidłowym posługiwanie się przez organy pojęciem działki ewidencyjnej a nie ujętą w art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 (za art. 3 pkt 7 ustawy) definicją działki rolnej, albowiem przepisy te wskazując na producenta rolnego mówią o posiadaczu gospodarstwa rolnego jako całości, w ogóle nie operując pojęciem działki rolnej. Pojęcie działki rolnej jest niezbędnym do prawidłowego określenia działek w systemie identyfikacji działek rolnych, określonego przepisami ustawy, nie jest zaś pojęciem niezbędnym dla dokonania wpisu do ewidencji producentów, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009, są to bowiem dwa różne składniki całego systemu, na który składają się, oprócz tych dwóch elementów, jeszcze ewidencja gospodarstw rolnych, ewidencja wniosków o przyznanie płatności oraz oddzielnie dokumentacja związana z ewidencjami i systemem identyfikacji.
Tym samym należy stwierdzić, że organ, wskazując na współposiadanie działek Nr [...] oraz Nr [...] zarówno przez skarżącą spółkę jak i przez E. G. oraz inną spółkę ([...] sp. j.), jako element uniemożliwiający wpisanie do ewidencji producentów w myśl art. 12 ustawy, podkreślał współposiadanie jednej z jednostek produkcyjnych zarządzanych przez rolnika lub jedną z nieruchomości rolnych będących w posiadaniu tego samego podmiotu i nie podnosił "prymatu działki ewidencyjnej nad (...) definicją działki rolnej" .
Zasadnym jest zarzut zastosowania przez organ art. 55 3 k.c., w odniesieniu bowiem do działań określonych w przepisach odnoszących się do wspólnej polityki rolnej mają zastosowanie przepisy odrębne wskazane w rozporządzeniach Rady i Komisji oraz przepisy krajowe wydane na ich podstawie, przepisy kodeksu cywilnego mogą być bowiem stosowane tylko pomocniczo, jednakże naruszenie to nie miało – jak wskazano powyżej – wpływu na wynik sprawy.
Sąd nie stwierdził ponadto naruszenia pozostałych, wskazanych w skardze, przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 206 oraz art. 336 k.c., bowiem zostały prawidłowo zastosowane w świetle wskazanych powyżej przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji.
Należy wskazać w tym miejscu, że nieprawidłowe działanie organu, który dokonał na wniosek wpisu do ewidencji producentów i wydał skarżącej spółce zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego – nie może znaleźć aprobaty w świetle obowiązujących przepisów prawa i nie może skutkować sanowaniem tego naruszenia przez późniejsze działania organów administracji czy sądu administracyjnego.
W tym miejscu Sąd ponownie pragnie podkreślić, że ocenie w toczącym się postępowaniu podlega jedynie decyzja z dnia [...] listopada 2011r. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] października 2011 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, nie zaś inne działania organów, a w szczególności wcześniejsze czynności dokonane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...].
Dodatkowego podkreślenia wymaga, że należy zgodzić się z twierdzeniem organów, zawartym w zaskarżonych decyzjach, iż prawodawstwo krajowe i wspólnotowe stoi na stanowisku przeciwstawiania się sztucznym podziałom gospodarstw rolnych, mającym na celu stworzenie sztucznych warunków umożliwiających korzystanie z pomocy udzielanej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich.
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z p. zm.) w art. 18 ust. 2 wskazuje, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę, przy czym zgodę tę dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy (art. 18 ust. 3). Zapis ten ma w rzeczywistości na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji w przypadku części programów pomocowych czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli, a tym samym współposiadaczy.
Działanie takie byłoby dopuszczalne, gdyby doszło do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście objęliby w posiadanie wydzielone im działki i stali się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.
W rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, bowiem, z czym należy zgodzić się z organami, małżeństwo E. i A. G. prowadzi gospodarstwo rolne, zaś gospodarstwa spółek zostały "sztucznie" utworzone, tak by ominąć limit powierzchni wynikający z przepisów szczególnych tj. 20 ha przeznaczonych do zalesienia.
Organ trafnie ocenił, że umowy quoad usum (zawarte w dniu 29 grudnia 2009 r., przedkładane przez reprezentanta spółek jawnych), nie przesądzają, że utworzone przez małżonków spółki jawne faktycznie prowadzą odrębne gospodarstwa i są jedynymi posiadaczami zgłaszanych do płatności gruntów. Podział quoad usum nie jest zniesieniem współwłasności, jest tylko i wyłącznie wewnętrznym podziałem, umową określającą sposób korzystania z rzeczy, który ma ułatwić korzystanie z rzeczy wspólnej, nie wywiera jednak skutku w postaci samodzielnego rozporządzania którąkolwiek częścią rzeczy wspólnej przez żadnego ze współwłaścicieli, nie jest też zniesieniem współwłasności.
Dodatkowego znaczenia w rozpatrywanej sprawie nadaje przy tym – wskazywana wcześniej – treść art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, z którego wynika, że "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Mianowicie zarówno z przedstawionych umów quoad usum , jak i z umowy spółki jawnej [...] wynika, że jedynymi wspólnikami i właścicielami spółki [...] sp. j. są małżonkowie A. i E. G., E. G. jest również współwłaścicielką działek Nr [...] i Nr [...], należy zatem wskazać, że co najmniej jedna osoba – mianowicie E. G. – jest osobą, do której należy zarządzanie zarówno nieruchomościami będącymi w jej posiadaniu i współwłasności, jak i należącymi do skarżącej spółki.
Wskazać należy w tym miejscu za organami przepis art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8) który wskazuje, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjantów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. O sztucznym podziale gospodarstwa świadczyć może to, zgodnie ze wskazanymi przepisami, że działki ewidencyjne stanowiące współwłasność podmiotów zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie i stanowić mogą zorganizowaną całość, zaś ich podział pomiędzy poszczególnymi podmiotami został dokonany w ten sposób, aby każdy z nich zalesił maksymalną możliwą powierzchnię – co – zdaniem Sądu – zostało wykazane przez organy w rozpatrywanej sprawie.
Sąd stwierdza ponadto, że skoro wpisanie do ewidencji producentów (nadanie numeru producenta) w trybie cytowanej ustawy następuje w postaci czynności materialno-technicznej, decyzja administracyjna zaś jest zarezerwowana tylko do odmowy wpisu, jeżeli nastąpi dokonanie wpisu do ewidencji z naruszeniem prawa osobie, która nie powinna być wpisana, wykreślenie z ewidencji powinno nastąpić również w postaci czynności materialno-technicznej, przy czym wnioskujący o wpis powinien zostać poinformowany o tym fakcie i równocześnie otrzymać decyzję o odmowie dokonania wpisu, która umożliwi kontrolę instancyjną czynności dokonanych przez organ I instancji, a następnie po zakończeniu postępowania odwoławczego kontrolę sądowoadministracyjną działań podejmowanych przez organy. Informacja ta może być zawarta w treści decyzji o odmowie wpisu.
Rozpatrując zatem całokształt sprawy w świetle przywołanych powyżej przepisów prawa materialnego należy przyjąć, że ustalony stan faktyczny w sprawie dał organowi podstawę do odmowy wpisania skarżącej spółki do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, tym samym Sąd – badając przedmiotową sprawę pod kątem zasadności odmowy wpisu do ewidencji - nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą art. 6 k.p.a. i pozostałych przepisów postępowania administracyjnego (w tym art. 7 i art. 80 k.p.a.), gdyż prawidłowe stosowanie obowiązujących przepisów prawa pozostaje w zgodzie z zasadą legalności działania, zawartą w tym przepisie.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło