II SA/Gl 237/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Z. I., W. I. na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. w przedmiocie pozbawienia statusu strony postępowania w sprawie legalności robót budowlanych p o s t a n a w i a odrzucić skargi. Pismem z dnia [...] r., uzupełnionym następnie na wezwanie Sądu pismem z dnia [...] r. – Z. I. i W. I. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. Skarżący zarzucili organowi pozbawienie ich statusu stron postępowania w sprawie legalności wykonanych parkingów o nawierzchni betonowej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w J . I tak nie podzielili oni podejmowanych przez organ czynności, a mianowicie: 1) wezwania skarżących (pismem z dnia [...] r., nr [...] ) do podania w terminie 7 dni interesu prawnego lub materialnego w przedmiotowym postępowaniu, by mogli być oni uznani za jego strony; 2) zawartej w zawiadomieniu z dnia [...] r., nr [...] o wszczęciu postępowania informacji, iż skarżący nie będą stronami tegoż postępowania, gdyż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie posiadają interesu prawnego i obowiązku; 3) pisma z dnia [...] r., nr [...] informującego skarżących o podtrzymaniu przez organ stanowiska zawartego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, wobec nieudokumentowania przez nich w ustawowym terminie interesu prawnego lub obowiązku. Nadto skarżący nie zgodzili się z wydanymi już po wniesieniu skargi rozstrzygnięciami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J., tj. decyzją z dnia [...] r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie legalności utwardzenia terenu działki, wszczęte powołanym zawiadomieniem z dnia [...] r., a także postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] odmawiającym Z. I. wydania kserokopii wskazanych dokumentów akt w spornej sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż sformułowane w skardze zarzuty są bezpodstawne i bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności. W tym zakresie Sąd bada czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego określonej przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Nadto granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. I tak stosowanie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach, zatem skarga wykraczająca poza ten zakres przedmiotowy jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący skarżą działania organu, zmierzające do pozbawienia ich statusu strony postępowania w sprawie legalności robót budowlanych. Zważyć należy, że ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., jedynie w art. 31 § 1 pkt 2 normuje kwestię dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym i tylko w odniesieniu do organizacji społecznej. Powołany przepis stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Brak jest natomiast unormowania tego problemu w stosunku do innych podmiotów. Przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują rozstrzygnięcia, nawet w formie czynności prawnej organu, w kwestii dopuszczenia do udziału innego podmiotu w toczącym się już zwykłym postępowaniu (jurysdykcyjnym). Tym samym nie ma podstaw prawnych do wydania przez organ w zawisłej sprawie rozstrzygnięcia, czy też podjęcia takiej czynności, która mogłaby być przedmiotem kontroli sądu. Bowiem skoro w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego brak jest odniesienia do kompetencji organu do wydawania aktów administracyjnych w zakresie uznania danej osoby za stronę bądź pozbawienia jej tego statusu, to w konsekwencji skarga na czynności organu polegające na poinformowaniu skarżących, że nie mają oni przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu jest niedopuszczalna. Jeżeli zatem ustawodawca nie uregulował możliwości kwestionowania działań (innych niż postanowień wydanych na podstawie art. 31 § 2 k.p.a.), to w rezultacie nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego w tym zakresie, co obliguje Sąd do jej odrzucenia. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. Na marginesie warto podnieść też, że w zawisłej sprawie Sąd nie bada prawidłowości ustalenia stron w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli dana osoba, która została pozbawiona statusu strony w postępowaniu administracyjnym tę okoliczność kwestionuje, może wnieść odwołanie od decyzji organu I instancji (którego ewentualnie dopuszczalność będzie badać organ odwoławczy), bądź złożyć wniosek o wznowienie postępowania (jeżeli kwestionowana decyzja stanie się ostateczna).