II GZ 236/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 30 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 562/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 562/11 oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Wyrok ten z pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia został doręczony w dniu 3 stycznia 2012 r. M. P. synowi skarżącej, którego wyznaczyła ona na swojego pełnomocnika. W dniu 31 stycznia 2012 r. M. P. sporządził osobiście i wniósł do Sądu skargę kasacyjną. WSA w K. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący sporządził skargę osobiście zatem z naruszeniem obowiązku określonego w art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] lutego 2012 r. W dniu 23 lutego 2012 r. skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. Do zażalenia dołączyła m.in. wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że ze względu na jej wiek we wszystkich sprawach reprezentował ją syn i dlatego pozostawała ona w błędnym przekonaniu, że ustanowienie syna jako pełnomocnika jest wystarczające do reprezentacji jej przed sądem. O uchybieniu dowiedziała się po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi. Wskazała również, że u syna zdiagnozowano schorzenie w postaci związku urojeniowego, zatem nie mógł on prawidłowo ocenić treści pouczenia. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. ustanowił dla J. P. adwokata, a zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu pełnomocnika zostało wydane w dniu [...] marca 2012 r. W dniu 10 kwietnia 2012 r. został ponownie złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzony przez pełnomocnika J. P. - adw. I. S. Do wniosku dołączono skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że okolicznością uzasadniającą uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej był fakt, że nie posiadała ona profesjonalnego pełnomocnika, który sporządziłby taką skargę. Wskazała, iż zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w K. zostało doręczone na adres Kancelarii w dniu [...] kwietnia 2012 r. Tymczasem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 2 lutego 2012 r. bez winy strony ani jej niefachowego pełnomocnika, jak również pełnomocnika profesjonalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 2 lutego 2012 r. tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a także wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został złożony w dniu 23 lutego 2012 r. Wskazywane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 23 lutego 2012 r. argumenty nie mogą stanowić okoliczności nadzwyczajnej, uzasadniającej przywrócenie terminu. Działający w imieniu skarżącej M. P. odebrał w dniu 3 stycznia 2012 r. przesyłkę zawierającą wyrok z uzasadnieniem i z pouczeniem, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Ponadto o sposobie zaskarżenia wyroku został również pouczony na rozprawie przed Sądem w dniu [...] grudnia 2012 r. Niedochowanie terminu było wynikiem braku zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zdaniem Sądu, mocodawca ponosi odpowiedzialność za błędy i zaniechania ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu z dnia 10 kwietnia 2012 r. Sąd wskazał, że podnoszone w nim okoliczności nie mogą usprawiedliwiać skarżącej J. P., skoro czynności zmierzające do ustanowienia jej pełnomocnika z urzędu podjęła ona już po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Działający w imieniu skarżącej adwokat wniósł zażalenie na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. w którym zarzucił naruszenie: - art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., polegające na odebraniu stronie prawa rozpoznania sprawy w toku dwóch instancji. - art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu na równi ze stroną ponosi winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wnosząca zażalenia wskazała również na wewnętrzną sprzeczność postanowienia, polegającą na tym, iż z treści postanowienia wynika, że dotyczy ono wniosku J. P. o przywrócenie terminu złożonego w dniu 23 lutego 2012 r., a z treści uzasadnienia wnioskować można, że orzeczenie to dotyczy wniosku j/w lub wniosku o przywrócenie terminu złożonego w dniu 10 kwietnia 2012 r. przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Pełnomocnik skarżącej wskazał ponadto, iż Sąd wydając zaskarżone postanowienie nie wziął pod uwagę faktu, iż nawet przy dołożeniu najwyższej staranności pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie mógł usunąć przeszkody uniemożliwiającej mu dotrzymanie pierwotnego terminu. Ponadto podkreślił, że J. P. starsza, schorowana kobieta, reprezentowana pierwotnie przez niefachowego pełnomocnika w osobie swego syna również nie była w stanie wnieść skargi kasacyjnej w terminie i w zgodzie z przepisami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. We wniosku o przywrócenie terminu z dnia 10 kwietnia 2012 r., jak i w zażaleniu pełnomocnik skarżącej jako przesłankę mającą uzasadnić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wskazywał na brak winy skarżącej J. P. w uchybieniu terminu. Zaznaczył, iż J. P. reprezentowana pierwotnie przez niefachowego pełnomocnika w osobie jej syna nie była w stanie wnieść skargi kasacyjnej w terminie i w zgodzie z przepisami prawa. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że Sąd I instancji wykazał przyczyny uniemożliwiające uwzględnienie złożonego przez stronę skarżącą wniosku o przywrócenie terminu w sposób prawidłowy nie naruszając przy tym art. 1, art. 2 pkt 1, art. 3 § 1 p.p.s.a. Zauważyć należy, iż wyrok Sądu I instancji z dnia 1 grudnia 2011 r. z pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia został doręczony M. P., nieprofesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 stycznia 2012 r. M. P. został pouczony przez Sąd, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika oraz o możliwości wystąpienia o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 2 lutego 2012 r. Natomiast wniosek o prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, J. P. złożyła dopiero w dniu 23 lutego 2012 r. - już po upływie terminu przewidzianego do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazać należy, iż skarżąca miała możliwość wykazania braku winy w złożeniu skargi kasacyjnej po upływie obowiązującego terminu ale warunkiem skuteczności tej obrony było złożenie wniosku o prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie należy podkreślić, że zaniedbania, czy też przeoczenia ze strony M. P. jako pełnomocnika J. P. nie mogą świadczyć o braku winy strony. Należy stwierdzić, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazywał na winę strony w uchybieniu terminu a nie na winę jej profesjonalnego pełnomocnika, Sąd w uzasadnieniu podkreślił, iż czynność zmierzająca do ustanowienia pełnomocnika z urzędu podjęta została po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Nie miała znaczenia dla możliwości przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej okoliczność, iż profesjonalny pełnomocnik ponowił wniosek o przywrócenie terminu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pełnomocnik ten został ustanowiony na skutek wniosku ustanowionego po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.